Phương Tây siết trừng phạt: Góc nhìn từ Nga về giai đoạn đối đầu mới

Một lần nữa, Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ gần như đồng thời công bố các lệnh trừng phạt mới chống lại Nga. Brussels cuối cùng đã thông qua gói trừng phạt thứ 19 vốn được thảo luận từ lâu, bất chấp sự phản đối ban đầu của Slovakia và Hungary. Phía Washington, chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng đưa ra các động thái trừng phạt lớn đầu tiên kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng.

Tuy nhiên, theo ông Ivan Timofeev, Giám đốc chương trình của Câu lạc bộ Valdai, những biện pháp này khó có thể mang lại một đòn giáng nghiêm trọng cho nền kinh tế Nga, vốn đã lường trước các động thái này.

Gói trừng phạt "mang tính biểu tượng" là chính

Như thường lệ, EU đã mở rộng danh sách các cá nhân và công ty bị trừng phạt. Trong bài phân tích của mình được RT đăng tải, tác giả Ivan Timofeev cho rằng việc đưa các doanh nghiệp công nghiệp vào danh sách này đã trở thành "thói quen" và tác động của chúng ngày càng mang tính biểu tượng.

Điểm đáng chú ý hơn là các biện pháp trừng phạt thứ cấp nhắm vào các công ty Trung Quốc tham gia mua và chế biến dầu mỏ của Nga. Brussels hy vọng sẽ ngăn cản các doanh nghiệp Trung Quốc xử lý hàng hóa của Nga. Tuy nhiên, hiệu quả của động thái này bị đặt dấu hỏi lớn. Nhập khẩu dầu từ Nga mang lại lợi nhuận cho Trung Quốc, và bất kỳ sự can thiệp nào từ bên ngoài đều có khả năng gây khó chịu và bị Bắc Kinh trả đũa.

EU cũng mở rộng các hạn chế đối với các ngân hàng Nga. Nhưng theo ông Timofeev, do lĩnh vực này vốn đã chịu các lệnh trừng phạt nặng nề của Mỹ, các biện pháp bổ sung của châu Âu sẽ không làm thay đổi nhiều điều. Danh sách các tàu chở dầu bị trừng phạt cũng tăng lên, nhưng điều này cũng "mang tính hình thức hơn là hậu quả" bởi "hạm đội bóng đêm" của Nga vẫn tiếp tục hoạt động hiệu quả, né tránh sự giám sát của phương Tây.

Một động thái quen thuộc khác là việc EU nhắm mục tiêu vào các tổ chức tài chính ở nước thứ ba duy trì quan hệ với Nga, đặc biệt là những tổ chức sử dụng các hệ thống thanh toán tương đương của Nga (như SPFS, Mir và FPS).

Các biện pháp khác dường như mang tính biểu tượng hơn là chiến lược. Brussels đã cấm cung cấp dịch vụ cho ngành du lịch của Nga và đưa ra các hạn chế mới đối với việc đi lại của các nhà ngoại giao Nga - những bước đi gợi nhớ đến "kịch bản Chiến tranh Lạnh cũ". Lệnh cấm nhập khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga nghe có vẻ quan trọng, nhưng nó chỉ đơn giản là "chính thức hóa một quá trình đã diễn ra" khi người mua châu Âu đã âm thầm giảm mua hàng tháng trước.

Tiếng nói "diều hâu" trở lại?

Ở bên kia Đại Tây Dương, các lệnh trừng phạt mới của Washington có vẻ tập trung hơn, nhưng không hẳn là hiệu quả hơn. Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã áp đặt các biện pháp trừng phạt phong tỏa đối với hai công ty năng lượng lớn của Nga. Theo bài viết trên RT, do ngành năng lượng vốn đã bị hạn chế bởi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu sâu rộng, điều này "thay đổi rất ít về mặt thực chất". Tuy nhiên, quyết định này mang tính biểu tượng chính trị. Đây là động thái trừng phạt lớn đầu tiên của Washington kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, một tín hiệu cho thấy phe "diều hâu" trong nước của Mỹ đã lấy lại được ảnh hưởng.

Theo ông Ivan Timofeev, việc tái áp đặt các biện pháp trừng phạt là một chỉ số tiêu cực - một dấu hiệu cho thấy triển vọng giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine đang mờ dần. Về mặt chính thức, Washington tuyên bố các bước đi này được thiết kế để "khuyến khích một lệnh ngừng bắn". Nhưng trên thực tế, chúng phản ánh một tình thế bế tắc ngày càng sâu sắc. Tác giả nhấn mạnh quan điểm của Moskva rằng: Nga đã nói rõ một lệnh ngừng bắn đơn thuần sẽ không giải quyết được gì; nó chỉ đơn thuần là "đóng băng" cuộc xung đột mà không giải quyết các nguyên nhân gốc rễ. Bất kỳ giải pháp lâu dài nào cũng phải toàn diện và phản ánh các yêucầu an ninh đã được Moskva nêu rõ từ lâu.

Thay vào đó, các lệnh trừng phạt mới cho thấy cuộc xung đột đang bước vào một giai đoạn mới, một giai đoạn của áp lực tăng cường và đối đầu kéo dài. Cả hai bên hiện đang vận động để giành lợi thế trước các cuộc đàm phán trong tương lai có thể diễn ra sớm hay muộn.

Chuyên gia Nga nhận xét, phe diều hâu trong phe phương Tây dường như đã thành công trong việc lái chính sách của Mỹ quay trở lại hướng leo thang. Nhưng kết quả có thể sẽ không phải là lợi ích chiến lược cho phương Tây - mà chỉ gây thêm thiệt hại cho Ukraine, quốc gia tiếp tục phải trả giá cho tham vọng của các bên khác.