Bất đồng về gói 350 tỷ USD 'phủ bóng' thượng đỉnh Mỹ - Hàn?
Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Hàn Quốc vào ngày hôm nay (29/10) để tham dự các sự kiện trong khuôn khổ APEC và hội đàm song phương. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh hai đồng minh đang đối mặt với những bất đồng đáng kể liên quan đến gói đầu tư trị giá 350 tỷ USD và lập trường về Triều Tiên.
Đây là điểm dừng chân tiếp theo trong chuyến công du châu Á của ông Trump, sau khi đã đạt được các thỏa thuận thương mại và an ninh tại Malaysia và Nhật Bản. Theo truyền thông quốc tế, hai ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Trump tại Hàn Quốc là: Thúc đẩy Seoul hoàn tất gói đầu tư 350 tỷ USD vào Mỹ và sắp xếp một cuộc gặp thượng đỉnh tiếp theo với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un. Tuy nhiên, các nhà phân tích nhận định mục tiêu của ông Trump tại Seoul có thể khó đạt được hơn so với các điểm dừng trước đó.
Bế tắc quanh gói đầu tư 350 tỷ USD
Trở ngại lớn nhất hiện nay là các cuộc đàm phán về gói đầu tư 350 tỷ USD. Đây được xem là điều kiện để Mỹ giảm thuế quan đối với hàng nhập khẩu của Hàn Quốc từ 25% xuống 15%. Bất đồng cơ bản nằm ở hình thức của gói đầu tư. Về phía Mỹ, Tổng thống Trump yêu cầu Seoul thanh toán "trước" toàn bộ số tiền dưới dạng tiền mặt hoặc vốn chủ sở hữu. Trong khi đó, về phía Hàn Quốc, Chính quyền Tổng thống Lee Jae-myung cho biết phần lớn số tiền này được dự chi dưới dạng các khoản vay và bảo lãnh khoản vay cho các công ty Hàn Quốc thành lập cơ sở sản xuất, kinh doanh mới tại Mỹ.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung cảnh báo rằng, việc chi một khoản tiền mặt lớn "trước" như vậy có thể gây bất ổn cho thị trường tài chính trong nước. Ông Kim Sang-woo, một cựu chính trị gia và hiện là thành viên ban điều hành Quỹ Hòa bình Kim Dae-jung, chỉ ra rằng con số 350 tỷ USD tương đương khoảng 6,5% tổng GDP của Hàn Quốc và việc thanh toán bằng tiền mặt có thể gây "tác động tiêu cực rất lớn đến sự ổn định tài chính".
Những ma sát trong quan hệ đồng minh
Chuyến thăm của ông Trump diễn ra trong bối cảnh quan hệ đồng minh Mỹ-Hàn xuất hiện một số căng thẳng. Các cuộc biểu tình đã diễn ra bên ngoài Đại sứ quán Mỹ tại Seoul trong vài ngày qua. Một số ý kiến tại Hàn Quốc lo ngại nước này đang bị ép buộc trong các thỏa thuận thương mại và lo ngại ông Trump có thể một lần nữa nêu vấn đề rút quân đội Mỹ nếu các yêu cầu không được đáp ứng.
Ngoài ra, dư luận Hàn Quốc vẫn còn bất bình sau vụ việc Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) đột kích một nhà máy của Hyundai ở bang Georgia (Mỹ) vào tháng 9, khiến hơn 300 công nhân Hàn Quốc bị tạm giữ trước khi bị trục xuất về nước.
Giáo sư Hyobin Lee thuộc Đại học Sogang (Seoul) nhận định với DW rằng, dưới thời chính quyền Tổng thống Trump, "có một nhận thức rộng rãi rằng liên minh đang bị lợi dụng để đạt được các lợi ích kinh tế đơn phương". Tuy nhiên, bà Lee cũng cho rằng chính quyền hiện tại của Hàn Quốc dự kiến sẽ đàm phán một cách "quyết đoán và tự tin hơn", ưu tiên các lợi ích kinh tế và quyền tự chủ chiến lược.
Triển vọng thượng đỉnh Mỹ - Triều còn bỏ ngỏ
Bên cạnh vấn đề kinh tế, một trọng tâm khác của chuyến thăm là khả năng nối lại đối thoại với Triều Tiên. Tổng thống Lee Jae-myung dự kiến sẽ chủ trì một hội nghị thượng đỉnh song phương với ông Trump bên lề Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Gyeongju.
Trên đường đến châu Á, Tổng thống Trump đã nhiều lần công khai bày tỏ mong muốn gặp gỡ nhà lãnh đạo Kim Jong-un, khẳng định ông "sẵn sàng" nếu ông Kim muốn. Tuy nhiên, các nhà phân tích tỏ ra thận trọng về khả năng diễn ra một cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều. Lần gặp gần nhất giữa hai nhà lãnh đạo là vào tháng 6/2019 tại Bàn Môn Điếm.
Các chuyên gia chỉ ra rằng bối cảnh hiện tại đã thay đổi, đặc biệt sau khi Triều Tiên ký kết liên minh quân sự và thương mại với Nga, giúp giảm bớt áp lực từ các lệnh trừng phạt quốc tế. Ông Kim Sang-woo phân tích rằng ông Trump dường như đang "tìm cách thúc đẩy hình ảnh trực quan" của một cuộc gặp hơn là đưa ra các đề nghị thực chất. Theo ông, điều này "sẽ không đủ để thuyết phục" nhà lãnh đạo Triều Tiên.
Reuters đưa tin, sáng 29/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hạ cánh xuống Sân bay Quốc tế Gimhae (Busan), bắt đầu chuyến thăm chính thức Hàn Quốc và là chặng dừng chân cuối cùng trong chuyến công du châu Á. Ông Trump đến Gyeongju từ Tokyo (Nhật Bản), chỉ vài giờ sau khi Triều Tiên tiến hành vụ thử tên lửa hành trình mới. Theo lịch trình, ông sẽ có bài phát biểu tại một hội nghị thượng đỉnh các CEO và hội đàm với Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung tại Gyeongju. Nội dung chính trong nghị trình ngày 29/10 là thỏa thuận thương mại song phương Mỹ-Hàn còn vướng mắc.
Phát biểu với báo giới trên chuyên cơ Không lực Một, Tổng thống Trump cho biết, ông đang "tập trung hoàn toàn" vào cuộc gặp dự kiến với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 30/10. Ông Trump bày tỏ lạc quan về khả năng đạt được một "thỏa thuận đình chiến thương mại" với Bắc Kinh. "Mối quan hệ với Trung Quốc rất tốt. Vì vậy, tôi nghĩ chúng ta sẽ có một kết quả rất tốt cho đất nước chúng ta và cho cả thế giới", ông Trump nói. Ông cũng cho biết thêm rằng, ông dự kiến sẽ giảm thuế quan của Mỹ đối với hàng hóa Trung Quốc để đổi lấy cam kết của Bắc Kinh trong việc hạn chế xuất khẩu các hóa chất tiền chất fentanyl.