Tân Tổng thống Ireland Catherine Connolly: Biểu tượng của lòng bao dung

Hành trình của lòng nhân ái

Sinh ra tại thành phố cảng Galway, miền Tây Ireland, Catherine Connolly lớn lên trong khu nhà xã hội cùng 13 anh chị em. Bà từng kể rằng ký ức sâu sắc nhất thời thơ ấu không phải là nghèo đói, mà là “cảm giác của một cộng đồng không bao giờ để ai bị bỏ lại phía sau”. Khi mới 9 tuổi, mẹ bà qua đời, và cha bà phải gồng mình làm việc trong xưởng đóng tàu để nuôi những đứa con còn thơ dại. Lớn lên trong hoàn cảnh đó, Connolly sớm hiểu rằng để tồn tại, cần không chỉ ý chí mà còn lòng nhân ái - điều sau này trở thành tôn chỉ trong con đường chính trị của bà.

Sau khi tốt nghiệp đại học ngành tâm lý học lâm sàng, rồi lấy thêm bằng luật, bà Catherine Connolly làm việc nhiều năm trong vai trò luật sư, bảo vệ cho những người yếu thế trong các vụ tranh chấp nhà ở và lao động. Những năm làm việc tại Galway đã cho bà một góc nhìn cận cảnh về khoảng cách ngày càng lớn giữa người giàu và người nghèo - sự bất công mà hệ thống phúc lợi Ireland chưa thể khỏa lấp. Đến năm 1999, Catherine Connolly bước vào chính trường khi được bầu làm nghị viên Hội đồng thành phố Galway thuộc Đảng Lao động. Chỉ 5 năm sau, bà trở thành nữ Thị trưởng của thành phố - người đầu tiên từ tầng lớp bình dân đảm nhận chức vụ này. Nhưng khi Đảng Lao động dần dịch chuyển sang trung dung, ủng hộ các chính sách cắt giảm ngân sách xã hội, bà đã rời đảng vào năm 2007 để lựa chọn con đường độc lập - một quyết định táo bạo thời điểm ấy. Trong mắt các đồng nghiệp, đằng sau bề ngoài dịu dàng của một phụ nữ giàu lòng thấu cảm, Catherine Connolly là một chính trị gia rất kiên định. Bà thường không thỏa hiệp với những điều bà cho là sai, và theo cách “bà có thể mất phiếu, nhưng không bao giờ mất nguyên tắc”. Chính sự kiên định ấy đã giúp Connolly dần xây dựng hình ảnh một chính trị gia gần dân, người sẵn sàng đứng giữa phố lắng nghe người vô gia cư nói về bữa ăn cuối ngày của họ, thay vì chỉ diễn thuyết trong hội trường.

Năm 2016, Catherine Connolly giành ghế nghị sĩ cho khu vực Galway West với tư cách ứng viên độc lập. Bà tái đắc cử liên tiếp và được bầu làm Phó Chủ tịch Hạ viện năm 2020 - người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử nắm giữ cương vị này. Trong chiến dịch tranh cử tổng thống 2025, Catherine Connolly không được xem là ứng cử viên “nặng ký” khi đối thủ của bà là cựu Bộ trưởng Heather Humphreys - người được hậu thuẫn bởi đảng trung hữu Fine Gael. Nhưng Connolly đã biến điều bất ngờ thành hiện thực. Bà đi khắp các thị trấn nhỏ, tổ chức các buổi gặp gỡ cộng đồng, nói chuyện về những chủ đề mà cử tri thấy gần gũi như nhà ở, chi phí sinh hoạt, hòa bình hay quyền được lắng nghe. Truyền thông Ireland gọi đó là “chiến dịch của lòng tin”, nơi người phụ nữ 68 tuổi không có bộ máy hùng hậu vẫn chinh phục hàng triệu trái tim bằng sự chân thành. Khi kết quả được công bố tại Dublin Castle, bà Catherine Connolly bước ra trước đám đông, nở nụ cười hiền hậu và cam kết bà sẽ là một Tổng thống bao dung, cất tiếng nói cho hòa bình, và một người bảo vệ truyền thống trung lập của Ireland.

Sự thận trọng của châu Âu

Nếu chiến thắng của Catherine Connolly là điều bất ngờ, thì phong cách của bà trên chính trường quốc tế còn gây chú ý hơn nữa. Khác với đa số các nhà lãnh đạo châu Âu đang cố gắng thể hiện sự đồng thuận trong chính sách quốc phòng và đối ngoại, Connolly chọn cách nói khác: bà không tin vào giải pháp quân sự, không ngại chỉ trích EU đang đi chệch khỏi những giá trị khai sáng của chính mình. Giữa thời điểm châu Âu bị cuốn vào các cuộc tranh luận về viện trợ quân sự, trách nhiệm trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây dương (NATO), hay lập trường đối với các cuộc xung đột như Ukraine, Israel-Palestine, bà Catherine Connolly nổi bật như một tiếng nói độc lập - có phần thẳng thắn đến mức gây tranh cãi. Bà từng thẳng thắn lên án các hành động của Israel ở Gaza, chỉ trích Liên minh châu Âu vì “xu hướng quân sự hóa” kể từ sau cuộc xung đột Nga - Ukraine, thậm chí cho rằng EU đang “đánh mất linh hồn” khi chạy theo các gói tăng chi quốc phòng, thay vì đầu tư vào đối thoại và phúc lợi. Bà còn so sánh xu hướng vũ trang hiện nay với châu Âu những năm 1930 - một phép so sánh khiến Brussels “không mấy dễ chịu”. Nhưng dù vậy, các nhà ngoại giao châu Âu cũng phải thừa nhận rằng, những tuyên bố thẳng thắn của Catherine Connolly chạm đúng vấn đề gai góc nhất của EU hiện nay, giữa nhu cầu củng cố quốc phòng chung và truyền thống trung lập của một số quốc gia như Ireland, Áo hay Malta.

Bởi thế, tại Brussels, phản ứng với chiến thắng của bà Catherine Connolly mang tính hai mặt. Một mặt, các quan chức EU công khai chúc mừng bà và ca ngợi “truyền thống dân chủ mạnh mẽ của Ireland”. Nhưng trong các cuộc thảo luận nội bộ, giới hoạch định chính sách bày tỏ lo ngại rằng những phát ngôn của vị Tổng thống mới có thể ảnh hưởng đến hình ảnh thống nhất của khối, nhất là trong bối cảnh EU đang chuẩn bị cho kế hoạch quốc phòng chung giai đoạn 2026-2030. Một quan chức EU chia sẻ rằng, Ireland vẫn là một phần quan trọng của Liên minh, nhưng nếu bà Connolly tiếp tục công khai chỉ trích các chương trình quân sự hóa của châu Âu, EU sẽ phải tìm cách giữ thông điệp nhất quán ở cấp khối. Thực tế, ngay sau khi bà Catherine Connolly đắc cử, Văn phòng Ủy ban châu Âu đã gửi lời chúc mừng chính thức, song cũng kèm theo nhấn mạnh rằng EU “tôn trọng vai trò trung lập của Ireland trong khi tiếp tục khuyến khích mọi thành viên đóng góp vào an ninh tập thể”. Cách diễn đạt đầy ngoại giao ấy phản ánh sự cân bằng mong manh mà Brussels đang cố duy trì. Mặc dù trong 7 năm nhiệm kỳ, bà Connolly sẽ không có quyền trực tiếp tham gia hoạch định chính sách đối ngoại của Ireland. Nhưng lịch sử chính trị Ireland cho thấy, các Tổng thống có ảnh hưởng mạnh mẽ đến dư luận và tư tưởng của cử tri - những người định hình các cuộc bầu cử sau đó. Với uy tín của mình, bà Connolly có thể thúc đẩy làn sóng ủng hộ một Ireland độc lập hơn trong lập trường đối ngoại, đồng thời khôi phục niềm tin rằng giá trị nhân đạo vẫn là nền tảng của chính trị châu Âu. Trên thực tế, sự thẳng thắn của Catherine Connolly có thể khiến giới ngoại giao châu Âu phải thận trọng, nhưng ở trong nước lại củng cố hình ảnh “người giữ gìn bản sắc trung lập” của Ireland. Trong chiến dịch tranh cử, bà khẳng định sẽ bảo vệ quy định chỉ cho phép quân đội Ireland tham gia sứ mệnh quốc tế khi có sự chấp thuận của Liên hợp quốc, chính phủ và quốc hội. Bà cũng kêu gọi tổ chức trưng cầu dân ý nếu chính phủ muốn thay đổi nguyên tắc này - động thái được xem là thách thức trực tiếp với xu hướng thân châu Âu của Ireland. Những quan điểm ấy giúp Connolly thu hút tầng lớp cử tri trẻ vốn mất niềm tin vào các đảng truyền thống.

Có thể nói, trong thế giới chính trị đầy toan tính, sự thẳng thắn và bao dung của tân Tổng thống Ireland trở thành điều hiếm hoi. Dù tương lai có thể đặt ra những giới hạn cho vai trò của một Tổng thống vốn chỉ mang tính nghi lễ, nhưng Catherine Connolly vẫn đang mang đến cho Ireland một điều mà mọi quốc gia đều mong muốn: niềm tin rằng chính trị vẫn có thể được xây dựng từ lòng nhân ái.

Diệp Khanh