Tiếng nói của lương tri: Hành trình làm phim về phi công Mỹ phản chiến
Đạo diễn Phạm Thùy Linh chia sẻ về quá trình thực hiện bộ phim tài liệu đoạt giải Bông Sen Bạc, hé lộ câu chuyện xúc động về lương tri và hòa giải từ nhà tù Hỏa Lò.
Hành trình 3 năm và giải thưởng Bông Sen Bạc
Bộ phim tài liệu "Tiếng nói của lương tri" của nữ đạo diễn Phạm Thùy Linh (Lina Phạm), một phóng viên của Ban Truyền hình Đối ngoại, Đài THVN, đã vinh dự giành giải Bông Sen Bạc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ XXIV. Tác phẩm là hành trình 10 năm của Tom Wilber đi tìm sự thật về cha mình, một phi công Mỹ bị bắn rơi tại Việt Nam năm 1968, người đã cất lên tiếng nói phản chiến mạnh mẽ sau khi được đối xử nhân đạo tại trại giam Hỏa Lò.
Chia sẻ sau lễ trao giải, đạo diễn Phạm Thùy Linh bày tỏ sự bất ngờ và vinh dự. "Tôi thậm chí run rẩy vì bất ngờ! Tiếng nói của lương tri được hội đồng giám khảo uy tín của LHP Việt Nam vinh danh với Bông Sen Bạc, với một 'tay ngang' như tôi, đó là điều may mắn và vinh dự", cô nói.
Cuộc gặp gỡ định mệnh và một câu chuyện lịch sử
Hành trình thực hiện bộ phim bắt đầu từ một cuộc gặp tình cờ vào mùa đông ba năm trước, khi một người đàn ông Mỹ tên Tom Wilber tìm đến và kể cho cô câu chuyện về người cha quá cố. Ban đầu, lượng thông tin đồ sộ về các sự kiện và nhân vật lịch sử khiến Thùy Linh chưa thể tiếp nhận ngay, nhưng linh cảm đã thôi thúc cô tìm hiểu sâu hơn.
"Càng tìm hiểu, tôi càng thấy nhiều điều lôi cuốn. Tôi hiểu rằng, đã có những người Mỹ sẵn sàng từ trong ngục tù cất lên tiếng nói phản chiến, đứng về phía chúng ta", đạo diễn chia sẻ. Cô nhận ra câu chuyện này không chỉ là bi kịch của một gia đình mà còn phản ánh một thời đại, một xã hội, nơi những người lính Mỹ đã phải đấu tranh với lương tri của chính mình.
Đi tìm tiếng nói từ những nhân chứng cuối cùng
Một trong những thách thức lớn nhất của dự án là tìm lại các nhân chứng lịch sử, khi nhiều người đã ở tuổi xế chiều. Ê-kíp đã gặp gỡ những nhân vật quan trọng như ông Trần Trọng Duyệt, nguyên trại trưởng trại giam Hỏa Lò (khi đó đã 95 tuổi), và nhiếp ảnh gia Chu Chí Thành.
"Tôi nhận ra rằng nếu mình không thực hiện ngay bộ phim này thì họ sẽ không còn thời gian nữa", Thùy Linh cho biết. Nhờ sự khẩn trương đó, bộ phim đã kịp thời ghi lại những chia sẻ quý giá về chính sách nhân đạo của Việt Nam đối với tù binh Mỹ, cũng như đời sống của họ trong trại giam.
Thông điệp về lương tri và lòng dũng cảm
Bộ phim đào sâu vào động cơ khiến những người lính Mỹ quyết định đi ngược lại đám đông, chấp nhận hậu quả nặng nề để cất lên tiếng nói phản chiến. Theo đạo diễn, câu trả lời nằm ở "tòa án lương tâm" mà không ai có thể trốn chạy.
Dù đối mặt với những ý kiến cho rằng đề tài quá nhạy cảm, Thùy Linh vẫn quyết tâm theo đuổi. Cô mong muốn mang đến cho công chúng quốc tế một góc nhìn từ phía Việt Nam, dựa trên những luận cứ và luận chứng cẩn trọng. "Khi hành động dựa trên chính trực và lương tri thì sớm muộn con người sẽ nhận được quả ngọt từ chính sự dũng cảm đó", cô khẳng định.
Giải thưởng Bông Sen Bạc là động lực to lớn để đạo diễn Phạm Thùy Linh tiếp tục hành trình làm phim tài liệu. Cô mong muốn câu chuyện về lòng dũng cảm và sự hòa giải trong "Tiếng nói của lương tri" sẽ được lan tỏa rộng rãi đến với đông đảo khán giả trong và ngoài nước.
