Mỹ siết gọng kìm nhập cư sau tiếng súng ngoài Nhà Trắng

Vụ phục kích giữa Washington D.C.

Chiều 26/11, bầu không khí Lễ Tạ ơn tại Thủ đô Washington D.C. bị xé toạc bởi tiếng súng. Địa điểm xảy ra vụ việc chỉ cách Nhà Trắng vài dãy nhà, nơi các thành viên Vệ binh Quốc gia đang thực hiện nhiệm vụ tuần tra. Theo các nguồn tin từ hiện trường và cơ quan điều tra, nghi phạm được xác định là Rahmanullah Lakanwal, 29 tuổi, một công dân Afghanistan. Đối tượng này đã lái xe xuyên nước Mỹ từ bang Washington ở bờ Tây đến Thủ đô Washington D.C. ở bờ Đông để thực hiện hành vi mà giới chức Mỹ mô tả là một vụ "phục kích". Trang bị một khẩu súng lục rulo .357 Magnum, Lakanwal đã nổ súng vào nhóm binh sĩ. Hậu quả của vụ tấn công vô cùng nghiêm trọng. Tổng thống Donald Trump, trong một thông báo chính thức vào ngày Lễ Tạ ơn, xác nhận nữ binh sĩ Sarah Beckstrom, 20 tuổi, thuộc Vệ binh Quốc gia Tây Virginia, đã tử vong do vết thương quá nặng. "Con gái bé bỏng của tôi đã về với Chúa", ông Gary Beckstrom, cha của nạn nhân, chia sẻ nỗi đau tột cùng trên mạng xã hội. Nạn nhân thứ hai, binh sĩ Andrew Wolfe, 24 tuổi, hiện vẫn đang trong tình trạng nguy kịch. Nghi phạm Lakanwal cũng bị thương sau màn đấu súng với lực lượng chức năng và hiện đang bị giam giữ nghiêm ngặt tại bệnh viện. Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đã ngay lập tức mở cuộc điều tra theo hướng chống khủng bố, khám xét nơi ở và thu giữ nhiều thiết bị điện tử của đối tượng để làm rõ động cơ.

Thân thế của nghi phạm Rahmanullah Lakanwal đang trở thành tâm điểm của cuộc tranh cãi gay gắt về an ninh quốc gia Mỹ. Theo Giám đốc CIA John Ratcliffe và các tài liệu điều tra, Lakanwal không phải là một người tị nạn bình thường. Trước khi đến Mỹ, Lakanwal từng là thành viên của một đơn vị bán quân sự đặc biệt tại Afghanistan - thường được gọi là "Zero Unit". Đây là lực lượng do chính CIA hậu thuẫn, huấn luyện và trả lương để thực hiện các nhiệm vụ chống khủng bố và các chiến dịch ngầm tại tỉnh Kandahar.

Lakanwal nhập cảnh vào Mỹ vào tháng 9/2021 trong khuôn khổ Chiến dịch "Đồng minh chào đón" - một chương trình tái định cư khổng lồ dưới thời Tổng thống Joe Biden dành cho những người Afghanistan đã hỗ trợ Mỹ và lo sợ bị Taliban trả thù sau khi Mỹ rút quân. Chi tiết này đã cho thấy một nghịch lý: Một cá nhân từng được đào tạo và phối hợp với tình báo Mỹ để chống khủng bố, nay lại trở thành nghi phạm trong một vụ tấn công ngay trên đất Mỹ, nhắm vào binh sĩ Mỹ.

Cuộc chiến đổ lỗi

Theo giới phân tích, vụ nổ súng diễn ra trong bối cảnh chính trị Mỹ đang chia rẽ sâu sắc, và nó lập tức bị "chính trị hóa" để phục vụ cho các lập luận về an ninh biên giới. Phe Cộng hòa và chính quyền Tổng thống Trump đã nhanh chóng sử dụng sự kiện này như một minh chứng cho sự thất bại của chính quyền tiền nhiệm. Tổng thống Trump, trong các phát biểu sau vụ việc, đã đổ lỗi trực tiếp cho quy trình thẩm định lỏng lẻo trong cuộc rút quân hỗn loạn năm 2021 dưới thời ông Biden. "Vụ việc tàn bạo này nhắc nhở rằng, không có ưu tiên an ninh quốc gia nào lớn hơn việc đảm bảo kiểm soát hoàn toàn những người nhập cảnh và ở lại đất nước chúng ta", ông Trump nhấn mạnh. Các quan chức cấp cao như Giám đốc FBI Kash Patel và Công tố viên Washington D.C. Jeanine Pirro cũng đồng loạt chỉ trích chính sách của phe Dân chủ đã để lọt lưới những phần tử nguy hiểm.

Tuy nhiên, hồ sơ nhập cư của Lakanwal lại tiết lộ một chi tiết phức tạp: Dù nhập cảnh dưới thời ông Biden, nhưng quy chế tị nạn của nghi phạm lại được phê duyệt chính thức vào tháng 4/2025 - tức 3 tháng sau khi ông Trump nhậm chức nhiệm kỳ này. Các nhóm vận động như AfghanEvac đã lên tiếng bảo vệ cộng đồng người Afghanistan, khẳng định quy trình rà soát an ninh đối với những người sơ tán là vô cùng gắt gao và hành động đơn lẻ của Lakanwal không nên được dùng để đánh đồng cả một cộng đồng đang đóng góp tích cực cho xã hội Mỹ.

Tác động của vụ nổ súng đã vượt khỏi phạm vi một vụ án hình sự, dẫn đến những thay đổi chính sách nhập cư tức thì và quyết liệt của Nhà Trắng. Chỉ chưa đầy 24 giờ sau tiếng súng, bộ máy chính quyền Trump đã kích hoạt một loạt biện pháp mạnh tay. Sở Di trú và Nhập tịch (USCIS) nước này tuyên bố đình chỉ vô thời hạn việc xử lý tất cả các yêu cầu nhập cư liên quan đến công dân Afghanistan. Bên cạnh đó, Joseph Edlow - Giám đốc USCIS, thông báo trên mạng xã hội X về một cuộc "tái thẩm định toàn diện và nghiêm ngặt" đối với mọi Thẻ Xanh của công dân đến từ các "quốc gia đáng quan ngại". Danh sách các nước bị đưa vào tầm ngắm rà soát bao gồm 19 quốc gia, trong đó có Afghanistan, Iran, Somalia, Libya, Yemen, Cuba, Venezuela... Đây là những nước từng nằm trong sắc lệnh hạn chế nhập cảnh trước đây vì bị cho là thiếu quy trình sàng lọc an ninh chuẩn.

Quyết định nói trên đang gây ra làn sóng lo ngại sâu sắc trong cộng đồng người nhập cư hợp pháp tại Mỹ. Việc rà soát lại quy chế thường trú nhân (Thẻ Xanh) là một động thái hiếm thấy và cực kỳ nghiêm trọng, có thể dẫn đến việc tước bỏ quyền cư trú và trục xuất hàng loạt, ngay cả đối với những người đã sống và làm việc hợp pháp tại Mỹ trong nhiều năm.

Ngoài mặt trận nhập cư, vụ việc cũng là cái cớ để Tổng thống Trump đẩy mạnh sự hiện diện quân sự tại các thành phố do phe Dân chủ lãnh đạo. Trước đó, sự hiện diện của Vệ binh Quốc gia tại Washington D.C. đã là chủ đề gây tranh cãi và bị chính quyền địa phương phản đối tại tòa án. Sau vụ nổ súng, Lầu Năm Góc dưới sự chỉ đạo của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tuyên bố sẽ điều động thêm 500 binh sĩ, nâng tổng số binh sĩ tại thủ đô lên 2.500 người. Động thái này được giải thích là để hỗ trợ trấn áp tội phạm, nhưng giới quan sát lo ngại về nguy cơ "quân sự hóa" các hoạt động thực thi pháp luật dân sự.

Tạm kết, có thể thấy rằng, vụ nổ súng tại Washington D.C. trong tuần qua đã trở thành "giọt nước tràn ly", thúc đẩy một làn sóng chính sách cứng rắn mới có khả năng thay đổi số phận của hàng trăm nghìn người nhập cư vào "miền đất hứa" Mỹ. Trong khi các nhà điều tra vẫn đang tìm kiếm động cơ thực sự sau phát súng, thì guồng quay chính trị tại Washington đã bắt đầu xoay chuyển mạnh mẽ. Sự cân bằng giữa an ninh quốc gia, trách nhiệm nhân đạo với các đồng minh cũ và quyền lợi của người nhập cư hợp pháp đang trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Hoàng Bách