Phân tích vụ nổ tại bãi phóng Yasny, nghi UR-100N Avangard
Video ghi cảnh tên lửa rơi, nổ gần Yasny (Orenburg). Nguồn độc lập nghi UR-100N mang Avangard; nổ ở 200-400 m, mây cam gợi ý nhiên liệu lỏng; khả năng Sarmat thấp.
Theo các nguồn trên Telegram và chuyên trang quân sự, một vụ nổ lớn đã xảy ra gần làng Yasny, vùng Orenburg. Video lan truyền cho thấy một tên lửa rơi và phát nổ ở độ cao thấp. Các đánh giá ban đầu nghi đây có thể là tên lửa đạn đạo liên lục địa UR-100N mang đầu đạn lướt siêu thanh Avangard; khả năng liên quan đến RS-28 Sarmat được nhận định là thấp. Mô tả hiện trường với đám mây màu cam cho thấy nhiên liệu lỏng đã bốc cháy.
Tổng quan sự kiện
Theo kênh Telegram Astra, một đám khói màu tím bốc lên trên khu vực Yasny, nơi đặt bãi phóng cùng tên. Người dân địa phương cho rằng tên lửa phát nổ trên không do lỗi trong quá trình phóng. Yasny là nơi đóng quân của đơn vị tên lửa thuộc Sư đoàn Tên lửa Cờ đỏ Orenburg số 13, trực thuộc Lực lượng Tên lửa Chiến lược Nga. Đây là một trong 11 địa điểm có khả năng phóng tên lửa tầm xa từ mặt đất, bao gồm cả tên lửa mang đầu đạn hạt nhân.
Dữ liệu kỹ thuật đã nêu
- Độ cao sự cố: Theo Militarnyi, vụ nổ xảy ra khi tên lửa đang ở độ cao khoảng 200-400 m; sau đó tên lửa mất kiểm soát, phát nổ trên không và rơi xuống đất.
- Dấu hiệu nhiên liệu: Nhiên liệu còn lại bốc cháy tạo đám mây màu cam lớn, cho thấy loại tên lửa sử dụng nhiên liệu lỏng.
- Nền tảng mang Avangard: Đầu đạn lướt siêu thanh Avangard có thể triển khai trên UR-100N (Liên Xô) và RS-28 Sarmat (Nga).
- Tiến trình trang bị tại Yasny: Bãi thử từng dùng để phóng R-36M2 Voyevoda; từ năm 2019, các hệ thống này dần được thay thế bằng tên lửa mang đầu đạn siêu thanh Avangard. Đến năm 2022, một trung đoàn thuộc Sư đoàn 13 đã trang bị đầy đủ hệ thống Avangard.
Phân tích kỹ thuật
Các mô tả về độ cao 200-400 m và việc tên lửa nổ trên không cho thấy sự cố xuất hiện rất sớm sau khi rời bệ phóng. Việc hình thành đám mây màu cam do nhiên liệu còn lại bốc cháy phù hợp với kịch bản liên quan đến động cơ và hệ thống nhiên liệu lỏng theo mô tả từ hiện trường. Chuỗi diễn biến “mất kiểm soát – nổ trên không – mảnh vỡ rơi xuống” phản ánh một lỗi phóng dẫn đến kết thúc chuyến bay ở giai đoạn đầu.
Về nền tảng mang, nguồn dữ liệu công khai trong sự kiện này chỉ xác định hai ứng viên có thể mang Avangard là UR-100N và RS-28 Sarmat. Các đánh giá cho rằng khả năng liên quan đến UR-100N là có thể, trong khi khả năng liên quan đến RS-28 Sarmat thấp do chương trình này liên tục gặp sự cố trong các lần phóng thử nghiệm đã được nêu. Không có thông số kỹ thuật bổ sung nào được xác nhận trong sự kiện để chỉ rõ biến thể, cấu hình hoặc lô sản xuất.
So sánh các ứng viên theo dữ liệu nguồn
| Tiêu chí | UR-100N | RS-28 Sarmat | Nguồn/Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Khả năng mang Avangard | Có | Có | Theo dữ liệu sự kiện |
| Trạng thái chương trình | Không nêu trong sự kiện | Gặp nhiều sự cố trong các lần phóng thử nghiệm | Theo dữ liệu sự kiện |
| Đánh giá liên quan vụ nổ | Có thể | Khả năng khó xảy ra | Theo nhận định nguồn |
| Dấu hiệu nhiên liệu | Không xác nhận theo loại | Không xác nhận theo loại | Đám mây cam gợi ý nhiên liệu lỏng (dựa mô tả hiện trường) |
| Bối cảnh tại Yasny | Từ 2019 triển khai hệ thống mang Avangard | Không nêu | Đến 2022, một trung đoàn thuộc Sư đoàn 13 trang bị đầy đủ Avangard |
Bối cảnh triển khai tại Yasny
Yasny trước đây là nơi phóng R-36M2 Voyevoda của Liên Xô. Từ năm 2019, các hệ thống này dần được thay thế bằng các tổ hợp có khả năng mang đầu đạn siêu thanh Avangard. Theo thông tin được nêu, đến năm 2022, một trung đoàn thuộc Sư đoàn Tên lửa Cờ đỏ Orenburg số 13 đã hoàn tất trang bị hệ thống Avangard.
Tác động bước đầu
Sự cố xảy ra tại một trong 11 địa điểm có khả năng phóng tên lửa tầm xa từ mặt đất của Lực lượng Tên lửa Chiến lược Nga, cho thấy rủi ro kỹ thuật trong giai đoạn phóng vẫn hiện hữu. Các dữ kiện được công khai hiện chỉ cho phép xác định giai đoạn sự cố, loại nhiên liệu theo dấu hiệu hiện trường và hai nền tảng có thể liên quan. Chưa có thêm chi tiết kỹ thuật được xác nhận về cấu hình hay quy trình phóng trong sự kiện này.
Bài viết sử dụng dữ liệu do Astra và Militarnyi nêu; mọi kết luận đều bám sát thông tin đã được các nguồn này công bố.