Colombia mua Gripen E/F giá 184 triệu euro, bị điều tra

Văn phòng công tố Colombia sẽ kiểm toán thỏa thuận mua 17 tiêm kích JAS 39 Gripen E/F trị giá 3,135 tỷ euro sau khi đơn giá bình quân 184,4 triệu euro/chiếc (213,4 triệu đô la) được công bố. Bộ Quốc phòng Colombia khẳng định đây là gói mua sắm toàn diện với cấu hình cải tiến, trong khi phe đối lập đặt câu hỏi vì Gripen thường được coi có giá thấp. Thời hạn giao hàng dự kiến trong 7 năm.

Tổng quan

Theo thông tin được công bố, thỏa thuận mua JAS 39 Gripen của Thụy Điển đã được ký kết chắc chắn cách đây hai tuần. Con số 3,135 tỷ euro cho 17 máy bay dẫn tới mức 184,4 triệu euro/chiếc, làm dấy lên tranh luận trong nước về tính hợp lý của giá, đặc biệt khi trước đây Gripen thường được nhắc đến như một lựa chọn có chi phí thấp.

Bộ Quốc phòng Colombia cho biết quyết định mua sắm được thông qua bởi toàn bộ chính phủ, với sự tham gia của các ủy ban và hội đồng riêng biệt. Một công ty luật hàng đầu trong nước được thuê làm tư vấn pháp lý. Bộ cũng đề nghị văn phòng công tố tiến hành kiểm toán thỏa thuận và sẽ tổ chức họp kín với các đại biểu để giải thích chi tiết.

Thành phần gói mua sắm và lập luận về giá

Giải trình chính thức nêu đây là thương vụ toàn diện. Ngoài máy bay với “cấu hình cải tiến”, gói còn bao gồm:

• Hệ thống điều khiển, tác chiến điện tử và các cảm biến mới nhất.
• Một gói vũ khí đi kèm.
• Thiết bị bổ sung, bệ thử nghiệm.
• Phụ tùng thay thế cho “những năm đầu hoạt động”.
• Thiết bị cho phép tự cấu hình tổ hợp tác chiến điện tử.
• Trung tâm huấn luyện với 4 cabin và các thiết bị phụ trợ khác.

Bộ Quốc phòng cũng lưu ý chi phí có thể thay đổi giữa các quốc gia do yêu cầu thiết bị, chi phí tích hợp vũ khí cụ thể, khối lượng phụ tùng, chi phí hậu cần, điều kiện tài chính; và sự khác biệt giữa mua bổ sung hay xây dựng một phi đội hoàn toàn mới. Theo thông tin hiện có, quá trình mua sắm của Colombia được thực hiện theo hình thức vay dài hạn trong 8 năm.

Về mặt phương pháp, việc tách riêng giá máy bay khỏi vũ khí và hạ tầng bảo đảm chiến đấu là rất khó. Với tiêm kích, cách tiếp cận “giá cuối cùng của gói” phản ánh sát thực tế vận hành vì máy bay là một phương tiện chiến đấu cần đầy đủ khí tài đi kèm để đạt năng lực tác chiến.

Đối chiếu số liệu giá

Tranh luận về giá của Colombia càng đáng chú ý khi so với một số con số đã được công bố công khai trước đây:

Sự chênh lệch có thể đến từ cấu hình và danh mục vũ khí, cũng như điều kiện tài chính cụ thể của từng hợp đồng. Tuy nhiên, khác biệt lớn so với kỳ vọng “giá thấp” của Gripen là yếu tố đang được dư luận Colombia chất vấn.

Khía cạnh triển khai và bảo đảm chiến đấu

Trong khuôn khổ hợp đồng, việc đầu tư vào hệ thống tác chiến điện tử, cảm biến, phụ tùng dự trữ giai đoạn đầu, cùng trung tâm huấn luyện 4 cabin hướng tới mục tiêu duy trì năng lực sẵn sàng trong biên chế mới. Điều này phù hợp với lập luận rằng đánh giá giá trị tiêm kích cần gắn với đầy đủ khí tài bảo đảm, thay vì chỉ xét khung máy bay.

Minh bạch và giám sát

Trước cáo buộc thiếu minh bạch và khả năng gian lận, Bộ Quốc phòng Colombia nhấn mạnh quy trình đã diễn ra công khai, có tư vấn pháp lý và thẩm tra bởi các cấp. Thụy Điển cũng được nêu là một trong những quốc gia minh bạch về tham nhũng. Bộ đã chính thức đề nghị văn phòng công tố kiểm toán thỏa thuận để làm rõ mọi hạng mục chi phí.

Bối cảnh khu vực và tiền lệ

Trong khu vực, Peru được cho là đang tiến gần đến hợp đồng mua Gripen với đơn giá dự kiến 145,8 triệu đô la, cho thấy biên độ giá tùy cấu hình và điều kiện tài chính. Trước đó, thương vụ Brazil mua Gripen E/F năm 2014 từng gây tranh cãi chính trị nội bộ với các cáo buộc tham nhũng, cho thấy mua sắm chiến đấu cơ thường có độ nhạy cảm cao với công luận và giám sát.

Điểm cần theo dõi

• Phạm vi và kết luận kiểm toán của văn phòng công tố Colombia.
• Thành phần kỹ thuật chi tiết của gói cấu hình cải tiến và danh mục vũ khí.
• Tiến độ giao hàng trong 7 năm và xây dựng năng lực huấn luyện, bảo đảm kỹ thuật.

Theo Defense Express.

CTVX