Xung đột Ukraine đẩy doanh thu vũ khí toàn cầu lên mức kỷ lục

Theo báo cáo về Top 100 nhà sản xuất vũ khí lớn nhất thế giới của SIPRI, tổng doanh thu từ việc bán vũ khí và các dịch vụ quân sự trong năm 2024 đã đạt con số khổng lồ 679 tỷ USD (tương đương 582 tỷ Euro).

Con số này tương ứng với mức tăng trưởng 5,9% (đã điều chỉnh lạm phát) so với năm 2023. Nếu như năm ngoái, căng thẳng địa chính trị bắt đầu nhen nhóm đà tăng, thì đến năm 2024, xu hướng tái vũ trang toàn cầu đã thực sự bùng nổ.

Trả lời DW, ông Nan Tian, chuyên gia của SIPRI và là đồng tác giả báo cáo, nhận định: "Đối với lĩnh vực quốc phòng, cuộc chiến của Nga tại Ukraine chắc chắn là yếu tố thúc đẩy kinh doanh. Doanh thu của các công ty này đã tăng vọt trong 2 năm qua nhờ nhu cầu phát triển khí tài mới, tái bổ sung kho dự trữ và thay thế các thiết bị đã bị phá hủy trên chiến trường".

Công nghiệp quốc phòng Đức tăng trưởng "thần tốc"

Mặc dù Mỹ vẫn là "anh cả" với 39 công ty góp mặt trong danh sách (chiếm gần một nửa tổng doanh thu toàn cầu), nhưng tốc độ tăng trưởng của họ khá khiêm tốn, ở mức 3,8%.

Ngược lại, 26 công ty châu Âu (không tính Nga) đã chứng kiến mức tăng doanh thu trung bình 13%.

Đáng chú ý nhất là sự bứt phá của các doanh nghiệp Đức với mức tăng trưởng lên tới 36%.

"Hầu hết sự tăng trưởng này đều liên quan trực tiếp đến cuộc xung đột tại Ukraine", ông Nan Tian phân tích. "Nhu cầu từ quân đội Đức (Bundeswehr) tăng mạnh. Các tập đoàn như Rheinmetall hay Diehl đang chạy hết công suất để sản xuất xe tăng, xe bọc thép chở quân và đạn dược. Một phần để bù đắp cho số lượng vũ khí đã viện trợ cho Kiev, một phần để mở rộng quy mô trang bị của chính quân đội Đức".

Năm 2024, Đức có 4 đại diện trong Top 100 gồm: Rheinmetall, Thyssenkrupp, Hensoldt và Diehl, với tổng doanh thu 14,9 tỷ USD. Trong đó, Rheinmetall ghi nhận mức tăng doanh thu 47% nhờ các đơn hàng xe tăng và đạn pháo. Đơn đặt hàng đạn pháo 155mm của quân đội Đức được ghi nhận là lớn nhất trong lịch sử công ty này.

Nga: Nền kinh tế thời chiến vẫn "sống khỏe"

Báo cáo của SIPRI tách riêng Nga thành một mục đặc biệt. Không ngạc nhiên khi các nhà sản xuất vũ khí nước này tăng trưởng mạnh mẽ. Dù doanh thu xuất khẩu giảm do các lệnh trừng phạt quốc tế, nhưng nhu cầu nội địa khổng lồ đã bù đắp lại tất cả.

"Nga đã hoàn toàn thay đổi các ưu tiên quốc gia. Trong 3 năm qua, nền sản xuất của họ đã chuyển sang chế độ kinh tế thời chiến", ông Tian nhận định.

Số liệu cho thấy năng lực sản xuất của Nga tăng vọt đáng kinh ngạc. Từ năm 2022 đến 2024, sản lượng đạn pháo 152mm của nước này đã tăng 420%, từ 250.000 lên 1,3 triệu quả.

Dù thiếu hụt linh kiện điện tử cao cấp cho máy bay do cấm vận, nhưng dự đoán về sự sụp đổ của kinh tế Nga đã không xảy ra. Ông Tian cảnh báo rằng sự chuyển đổi này sâu sắc đến mức nếu hòa bình được thiết lập, Nga sẽ gặp khó khăn lớn để quay trở lại nền kinh tế dân sự thông thường.

Bức tranh trái chiều ở châu Á và Trung Đông

Trong khi châu Âu và Nga tăng tốc, châu Á (đứng thứ 3 thế giới về sản xuất vũ khí) lại là khu vực duy nhất ghi nhận sụt giảm doanh thu (-10%), chủ yếu đến từ Trung Quốc.

Ngược lại, Trung Đông ghi nhận mức tăng trưởng 14% với sự hiện diện kỷ lục của 9 công ty trong Top 100. Israel tiếp tục dẫn đầu khu vực nhờ nhu cầu lớn về máy bay không người lái (UAV) và hệ thống phòng không.

Thổ Nhĩ Kỳ cũng tăng trưởng doanh thu, dù hãng Baykar (nhà sản xuất UAV Bayraktar) không lặp lại được thành tích xuất khẩu ấn tượng sang Ukraine như giai đoạn trước đó.

Hoàng Bách