SIPRI: Doanh thu 100 hãng vũ khí đạt 679 tỷ USD năm 2024
Doanh thu 100 nhà sản xuất vũ khí đạt kỷ lục 679 tỷ USD, tăng 5,9% so với 2023; Mỹ và châu Âu dẫn đầu về tăng trưởng, Trung Đông mở rộng hiện diện, châu Á - châu Đại Dương giảm nhẹ.
Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI) công bố ngày 1-12: năm 2024, doanh thu của 100 doanh nghiệp sản xuất vũ khí lớn nhất thế giới đạt 679 tỷ USD, tăng 5,9% so với 2023. Đây là mức cao nhất SIPRI từng ghi nhận, phản ánh nhu cầu gia tăng do xung đột tại Ukraine, dải Gaza, căng thẳng địa chính trị và xu hướng tăng chi tiêu quân sự. Chuyên gia Lorenzo Scarazzato của SIPRI nhấn mạnh các nhà sản xuất đã tận dụng nhu cầu tăng cao này.
Thông số chính theo SIPRI
| Hạng mục | Doanh thu/biến động |
|---|---|
| Tổng doanh thu Top 100 (2024) | 679 tỷ USD; tăng 5,9% so với 2023 |
| Mỹ (39 doanh nghiệp) | 334 tỷ USD; tăng 3,8% |
| Châu Âu (26 doanh nghiệp) | 151 tỷ USD; tăng 13% |
| Czechoslovak Group (Cộng hòa Séc) | 3,6 tỷ USD; tăng 193% |
| Nga (Rostec, USC) | 31,2 tỷ USD; tăng 23% |
| Trung Đông (9 doanh nghiệp) | 31 tỷ USD; tăng 14% |
| Israel (3 doanh nghiệp) | 16,2 tỷ USD; tăng 16% |
| Thổ Nhĩ Kỳ (5 doanh nghiệp) | 10,1 tỷ USD; tăng 11% |
| EDGE (UAE) | 4,7 tỷ USD |
| Châu Á - châu Đại Dương | 130 tỷ USD; giảm 1,2% |
| Nhật Bản (5 doanh nghiệp) | 13,3 tỷ USD; tăng 40% |
| Hàn Quốc (4 doanh nghiệp) | 14,1 tỷ USD; tăng 31%; Hanwha tăng 42% (hơn một nửa từ xuất khẩu) |
| Ấn Độ (3 doanh nghiệp) | 7,5 tỷ USD; tăng 8,2% |
| DEFEND ID (Indonesia) | 1,1 tỷ USD; tăng 39%; lần đầu vào Top 100 |
Phân tích theo khu vực
Mỹ: Doanh thu lớn, thách thức từ các chương trình đội vốn
Doanh thu của 39 doanh nghiệp Mỹ trong Top 100 đạt 334 tỷ USD, tăng 3,8%. Nhóm dẫn đầu gồm Lockheed Martin, Northrop Grumman, General Dynamics. SIPRI lưu ý nhiều nhà sản xuất chịu tác động từ tình trạng đội vốn ở các chương trình quốc phòng chủ lực như F-35, tàu ngầm lớp Columbia, ICBM Sentinel, gây trở ngại cho phát triển, sản xuất và tiến độ bàn giao.
Châu Âu: Tăng tốc mở rộng năng lực, rủi ro vật liệu
26 doanh nghiệp châu Âu đạt 151 tỷ USD, tăng 13%. Czechoslovak Group ghi nhận mức tăng 193%, đạt 3,6 tỷ USD. Theo chuyên gia Jade Guiberteau Ricard của SIPRI, các doanh nghiệp đang đầu tư năng lực sản xuất mới để đáp ứng nhu cầu. Tuy nhiên, việc bảo đảm nguồn cung vật liệu, đặc biệt là phụ thuộc vào các khoáng sản quan trọng, có thể khiến kế hoạch tái vũ trang gặp khó khăn.
Nga và Trung Đông: Đà tăng rõ rệt
Tại Nga, hai tập đoàn Rostec và USC đạt tổng doanh thu 31,2 tỷ USD, tăng 23%. Ở Trung Đông, lần đầu có 9 doanh nghiệp góp mặt trong Top 100, đạt 31 tỷ USD, tăng 14%; gồm 3 doanh nghiệp Israel (16,2 tỷ USD; tăng 16%), 5 doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ (10,1 tỷ USD; tăng 11%) và EDGE của UAE (4,7 tỷ USD).
Châu Á - châu Đại Dương: Suy giảm chung, khác biệt theo quốc gia
Tổng doanh thu khu vực đạt 130 tỷ USD, giảm 1,2% so với 2023. Dù vậy, chênh lệch giữa các quốc gia rất lớn: 5 doanh nghiệp Nhật Bản đạt 13,3 tỷ USD, tăng 40%; 4 doanh nghiệp Hàn Quốc đạt 14,1 tỷ USD, tăng 31%, trong đó Hanwha tăng 42% và hơn một nửa doanh thu đến từ xuất khẩu. Ba doanh nghiệp Ấn Độ đạt 7,5 tỷ USD, tăng 8,2%. DEFEND ID của Indonesia lần đầu lọt Top 100 với 1,1 tỷ USD, tăng 39%.
Góc nhìn công nghiệp - kỹ thuật
- Nhu cầu cao gắn với xung đột tại Ukraine, dải Gaza và căng thẳng địa chính trị giúp doanh thu ngành vũ khí tăng lên mức kỷ lục, theo SIPRI.
- Tại Mỹ, áp lực từ các chương trình đội vốn (F-35, tàu ngầm lớp Columbia, ICBM Sentinel) là thách thức kỹ thuật và tiến độ, có thể ảnh hưởng chuỗi phát triển - sản xuất - bàn giao.
- Ở châu Âu, đầu tư mở rộng năng lực sản xuất là xu hướng nổi bật; song việc đảm bảo nguồn vật liệu, đặc biệt là khoáng sản quan trọng, được SIPRI cảnh báo là trở ngại tiềm ẩn cho kế hoạch tái vũ trang.
- Khu vực Trung Đông mở rộng hiện diện trong Top 100, còn châu Á - châu Đại Dương cho thấy bức tranh phân hóa với những điểm sáng tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và Indonesia.
Nhìn chung, số liệu của SIPRI cho thấy sự dịch chuyển trọng tâm theo khu vực và những áp lực kỹ thuật - công nghiệp đi kèm với nhu cầu tăng nhanh. Những yếu tố này sẽ tiếp tục chi phối cách các nhà sản xuất tổ chức năng lực, bảo đảm chuỗi cung ứng và đáp ứng tiến độ trong thời gian tới, theo đánh giá nêu trong báo cáo.