Mỹ lập phi đội UAV LUCAS ở Trung Đông, dựa trên Shahed

Quân đội Mỹ thành lập phi đội UAV cảm tử đầu tiên tại Trung Đông, sử dụng hệ thống LUCAS phát triển từ UAV Shahed của Iran. Lực lượng này trực thuộc Lực lượng Đặc nhiệm Scorpion Strike do CENTCOM lập vài tháng trước. Mỗi UAV LUCAS có giá khoảng 35.000 USD, được mô tả có phạm vi hoạt động rộng, vận hành tự động và có nhiều phương án phóng.

Tổng quan

Theo CNN, phi đội mới nằm dưới quyền một lực lượng gần 20 thành viên mang tên Lực lượng Đặc nhiệm Scorpion Strike. Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh CENTCOM, nói trong thông cáo ngày 3/12 rằng lực lượng này sẽ triển khai các UAV mới “như một biện pháp răn đe”. Vị trí đặt phi đội ở Trung Đông chưa được công bố.

Động thái được đưa ra trong bối cảnh các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa từ Iran và các lực lượng ủy nhiệm gia tăng. Trong năm 2024, Iran phóng khoảng 170 UAV và hơn 120 tên lửa đạn đạo nhằm vào Israel, phần lớn bị đánh chặn; lực lượng Mỹ bắn hạ 70 UAV và 3 tên lửa đạn đạo trong đêm xảy ra vụ tấn công, hai phi công Mỹ được trao Huân chương Sao Bạc. Các căn cứ Mỹ trong khu vực từng bị tấn công, có vụ ở Jordan khiến ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Cùng thời điểm, lực lượng Houthi tại Yemen nhiều lần dùng UAV và tên lửa tấn công tàu thương mại trên Biển Đỏ.

Phân tích kỹ thuật

LUCAS (Hệ thống Tấn công Chiến đấu Không người lái Giá rẻ) được phát triển dựa trên UAV cảm tử Shahed của Iran mà Mỹ thu giữ vài năm trước. Theo một quan chức quốc phòng Mỹ, mẫu Shahed bị thu giữ đã hư hỏng; một nhóm doanh nghiệp quốc phòng Mỹ hợp tác thực hiện kỹ thuật ngược để phát triển LUCAS từ những gì thu được.

Theo thông cáo, LUCAS có các đặc điểm kỹ thuật chính:

• Vận hành tự động.
• Phạm vi hoạt động rộng (không nêu cụ thể).
• Đa cấu hình phóng: máy phóng, cất cánh hỗ trợ tên lửa, bệ phóng mặt đất di động và phương tiện cơ giới.
• Chi phí khoảng 35.000 USD/chiếc.

Mức chi phí này được đánh giá là thấp so với nhiều hệ thống vũ khí thông thường của Mỹ. Một quan chức quốc phòng Mỹ thừa nhận việc tập trung vào các hệ thống chính xác, quy mô lớn và đắt đỏ trước đây “đã đặt lực lượng vào thế bất lợi” trước UAV giá rẻ, và cho biết “giờ chúng tôi đang đảo ngược tình thế”.

Chiến thuật và triển khai

Tính tự động và đa phương án phóng cho phép LUCAS linh hoạt về điểm xuất phát và phương tiện triển khai, hỗ trợ phản ứng nhanh trước các mối đe dọa phân tán trong khu vực. Việc nhấn mạnh “răn đe” cho thấy mục tiêu chính là tạo thế đối phó chủ động trước các đòn tấn công bằng UAV giá rẻ.

Việc chưa công bố địa điểm đặt phi đội giúp bảo đảm an ninh hoạt động. Số lượng UAV trong phi đội không được tiết lộ, chỉ nói là “nhiều” và sẽ tăng thêm.

So sánh trọng điểm: LUCAS và Shahed

Tác động và bối cảnh

Sự xuất hiện của LUCAS phản ánh thay đổi ưu tiên của Mỹ trước môi trường tác chiến mà UAV giá rẻ đóng vai trò chủ đạo ở Trung Đông và Ukraine. Cách tiếp cận chi phí thấp, triển khai linh hoạt và vận hành tự động nhằm rút ngắn thời gian phản ứng và giảm gánh nặng tác chiến trước các đòn đánh dày đặc bằng UAV.

Về mặt vận hành, việc đặt LUCAS dưới Lực lượng Đặc nhiệm Scorpion Strike cho phép tập trung chỉ huy – kiểm soát trong khu vực CENTCOM, tạo kênh triển khai thống nhất. Tuy vậy, các yếu tố then chốt như tầm hoạt động cụ thể, số lượng biên chế và vị trí đặt phi đội chưa được công bố.

Trong ngắn hạn, LUCAS được kỳ vọng góp phần củng cố răn đe trước các cuộc tấn công nhắm vào lực lượng và cơ sở hạ tầng trong khu vực. Trung hạn, mức chi phí thấp cho phép mở rộng số lượng theo yêu cầu nhiệm vụ, phù hợp định hướng “đảo ngược thế bất lợi” trước UAV giá rẻ mà quan chức quốc phòng Mỹ đề cập.

CTVX