Đức cung cấp tên lửa Sidewinder tăng sức phòng không Ukraine
Đức dự kiến cung cấp một số lượng lớn tên lửa không đối không tầm ngắn AIM-9 Sidewinder từ kho dự trữ cho Ukraine, trang bị cho NASAMS và tiêm kích F-16.
Đức sẽ chuyển giao một lô lớn tên lửa không đối không tầm ngắn AIM-9 Sidewinder từ kho dự trữ cho Ukraine, nhằm tăng cường năng lực phòng không khi trang bị cho các bệ phóng NASAMS và máy bay chiến đấu F-16. Quyết định này nối tiếp chuỗi hỗ trợ phòng không trước đó của Đức như Patriot và IRIS-T, đồng thời làm dấy lên tranh luận về hiệu quả chi phí khi sử dụng loại tên lửa này để đánh chặn UAV cảm tử giá rẻ.
Tuyên bố từ Đức và các gói phòng không đã triển khai
Theo báo cáo của European Pravda, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius đưa ra tuyên bố về việc cung cấp AIM-9 Sidewinder cho Ukraine trong lễ khai mạc cuộc họp của Nhóm Liên lạc về các vấn đề quốc phòng tại Ukraine, trong khuôn khổ định dạng Ramstein. Đây là diễn đàn chính để các nước thảo luận, điều phối hỗ trợ quân sự cho Ukraine.
Ông Pistorius cho biết Đức đã tăng cường đáng kể năng lực phòng không của Ukraine trong thời gian qua. Một dấu mốc quan trọng là việc chuyển giao hai hệ thống tên lửa đánh chặn Patriot, theo thỏa thuận đạt được hồi tháng 8. Patriot là một trong những hệ thống phòng không chủ lực trong mạng lưới bảo vệ bầu trời Ukraine.
Một phần các đợt chuyển giao này được thực hiện với sự hỗ trợ của đối tác Na Uy. Bên cạnh Patriot, Ukraine cũng đã nhận hệ thống phòng thủ tên lửa IRIS-T thứ 9 do Đức sản xuất. Vũ khí này được đánh giá là đã thể hiện năng lực rất cao trên chiến trường, bổ sung thêm một lớp bảo vệ trong mạng lưới phòng không đa dạng của Ukraine.
AIM-9 Sidewinder trong kế hoạch phòng không Ukraine
Trong bối cảnh đó, gói AIM-9 Sidewinder được xem là bước bổ sung tiếp theo cho năng lực phòng không. Bộ trưởng Quốc phòng Đức nhấn mạnh: trong năm tới, Đức sẽ cung cấp một số lượng lớn tên lửa AIM-9 Sidewinder từ kho dự trữ để tăng cường khả năng phòng không của Ukraine. Điểm đáng chú ý là số tên lửa này được lấy trực tiếp từ kho của Bundeswehr, cho thấy mức độ ưu tiên dành cho Ukraine.
Theo nguồn tin, AIM-9 Sidewinder là dòng tên lửa không đối không dẫn đường tầm ngắn chủ lực của Mỹ, đã được Quân đội Đức (Bundeswehr) sử dụng trong nhiều năm. Việc lựa chọn một loại vũ khí quen thuộc với lực lượng Đức giúp Berlin có dư địa điều chuyển từ kho dự trữ mà không phải chờ xây dựng chuỗi cung ứng mới.
Hiện nay, máy bay chiến đấu Eurofighter Typhoon là phương tiện chính mang tên lửa Sidewinder trong biên chế Đức. Đối với Ukraine, AIM-9 Sidewinder sẽ được tích hợp trên các tiêm kích F-16, phục vụ nhiệm vụ đẩy lùi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Nga. Đồng thời, việc trang bị Sidewinder cho các bệ phóng NASAMS cho phép sử dụng loại đạn không đối không tầm ngắn trong vai trò phòng không mặt đất.
Lợi ích tác chiến và tranh luận về hiệu quả chi phí
Về mặt tác chiến, việc bổ sung một số lượng lớn tên lửa tầm ngắn như AIM-9 Sidewinder giúp Ukraine có thêm lựa chọn đánh chặn ở giai đoạn cuối hành trình của mục tiêu. Khi kết hợp với các hệ thống như Patriot và IRIS-T, Sidewinder có thể đảm nhiệm vai trò xử lý các mục tiêu ở cự ly gần hơn, giảm tải cho các tổ hợp phòng không tầm xa vốn thường có chi phí mỗi phát bắn cao.
Việc tích hợp Sidewinder cho cả NASAMS và F-16 cũng làm tăng tính linh hoạt trong vận hành. Cùng một loại đạn có thể được sử dụng từ bệ phóng mặt đất hoặc từ máy bay, giúp đơn giản hóa khía cạnh hậu cần và bảo dưỡng so với việc duy trì quá nhiều loại đạn khác nhau cho các nền tảng khác nhau. Tuy nhiên, mức độ hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào cách bố trí chiến thuật cụ thể và cường độ sử dụng trên chiến trường.
Bên cạnh những lợi ích rõ ràng về hỏa lực, nguồn tin cũng ghi nhận một luồng ý kiến cho rằng AIM-9 Sidewinder đang bị sử dụng theo cách thiếu hiệu quả về chi phí. Cụ thể, tên lửa này được dùng để đánh chặn các UAV cảm tử có giá thành chỉ vài chục ngàn đô la và có thể được sản xuất nhanh chóng với số lượng lớn. Trong khi đó, mỗi quả Sidewinder là một tài sản có giá trị cao, được chế tạo tinh vi.
Theo các nhận định này, nếu dùng Sidewinder để đối phó ồ ạt với các UAV cảm tử giá rẻ, kho tên lửa có thể bị cạn kiệt trong thời gian ngắn, trong khi đối phương vẫn có khả năng tiếp tục sản xuất UAV. Vấn đề đặt ra là phải cân nhắc phân loại mục tiêu: dùng tên lửa tầm ngắn, giá trị cao cho các mục tiêu thực sự quan trọng, đồng thời tìm giải pháp phòng không chi phí thấp hơn cho các UAV cảm tử, nhằm duy trì khả năng chiến đấu lâu dài.
Vị trí của Sidewinder trong mạng lưới phòng không Ukraine
Quyết định cung cấp AIM-9 Sidewinder diễn ra song song với việc Đức chuyển giao Patriot và IRIS-T, cho thấy trọng tâm hỗ trợ đang hướng mạnh vào năng lực phòng không của Ukraine. Patriot đảm trách những nhiệm vụ đánh chặn phức tạp hơn, trong khi IRIS-T và Sidewinder bổ sung thêm hỏa lực tầm ngắn, tạo thành mạng lưới phòng không với nhiều lớp, nhiều chủng loại vũ khí.
Về tổng thể, việc kết hợp Patriot, IRIS-T, NASAMS và F-16 mang Sidewinder giúp Ukraine có thêm lựa chọn về không gian và thời điểm đánh chặn, từ mặt đất đến trên không. Gói Sidewinder từ kho dự trữ của Đức vì thế không chỉ là bổ sung về số lượng đạn tên lửa, mà còn tăng độ dày cho mạng lưới phòng không hiện hữu, trong bối cảnh các cuộc tập kích bằng UAV và tên lửa vẫn diễn ra với tần suất cao.