Phân tích vũ khí siêu vượt âm LRHW Dark Eagle của Mỹ

LRHW Dark Eagle là một trong những tổ hợp vũ khí siêu vượt âm đầu tiên được Lầu Năm Góc đưa vào trực chiến, đồng thời là hệ thống siêu vượt âm đầu tiên Mỹ triển khai sau khi rút khỏi INF. Với tầm bắn được lãnh đạo Lục quân Mỹ tiết lộ lên tới 3.500km và thiết bị lượn siêu vượt âm đạt tốc độ xấp xỉ Mach 5, tổ hợp này được đánh giá có vai trò ở cả cấp chiến thuật lẫn chiến lược. Tuy vậy, tiến độ triển khai chậm, chi phí rất cao và câu hỏi về hiệu quả tác chiến thực tế khiến LRHW Dark Eagle vẫn là chủ đề tranh luận trong giới quân sự.

Tổng quan chương trình LRHW Dark Eagle

Các thông tin chính về LRHW Dark Eagle được công bố trong chuyến thăm của Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tới Bộ tư lệnh Hàng không và Tên lửa Lục quân tại Redstone Arsenal (bang Alabama). Tại đây, Trung tướng Francisco Lozano cho biết tổ hợp Dark Eagle có tầm bắn tối đa khoảng 3.500km, cao hơn đáng kể so với con số 2.700km từng được Lầu Năm Góc nêu trước đó.

Theo đánh giá được dẫn bởi Tạp chí The War Zone, với tầm bắn này, nếu được triển khai tại Qatar, LRHW Dark Eagle có thể vươn tới Tehran (Iran). Điều đó cho thấy hệ thống có khả năng bao trùm các khu vực chiến lược rộng lớn và được thiết kế để đáp ứng các nhiệm vụ cả ở cấp độ chiến thuật và chiến lược.

Tổ hợp LRHW Dark Eagle được cấu hình nhằm triển khai và thu hồi nhanh, khi các thành phần bệ phóng được đặt trên khung gầm xe dã chiến hạng nặng. Cấu trúc này cho phép hệ thống cơ động, thay đổi vị trí triển khai linh hoạt, phù hợp với yêu cầu sống còn của vũ khí siêu vượt âm trước các mối đe dọa trinh sát và tấn công trả đũa.

Cấu trúc và thông số kỹ thuật chính

LRHW Dark Eagle bao gồm một bệ phóng đặt trên khung gầm xe dã chiến và một tên lửa hai tầng sử dụng nhiên liệu rắn. Tên lửa này mang theo đầu đạn siêu thanh đa năng C-HGB (Common Hypersonic Glide Body). Sau khi rời bệ phóng, tầng đẩy sẽ đưa C-HGB lên độ cao ở tầng bình lưu.

Khi đạt độ cao và tốc độ yêu cầu, thiết bị lượn siêu vượt âm C-HGB tách khỏi tên lửa đẩy và bắt đầu giai đoạn lướt trong khí quyển để tiếp cận mục tiêu. Quỹ đạo lượn ở tốc độ rất cao cho phép nó rút ngắn đáng kể thời gian bay, đồng thời làm phức tạp nhiệm vụ phát hiện, bám bắt và đánh chặn của các hệ thống phòng thủ tên lửa.

Một sĩ quan Mỹ giấu tên cho biết, tên lửa LRHW có thể bay tới mục tiêu trong khoảng 20 phút. Theo dữ liệu công khai, thiết bị lượn siêu vượt âm C-HGB của Dark Eagle đạt tốc độ xấp xỉ Mach 5, tương đương hơn 6.100km/giờ.

Tốc độ cao và quỹ đạo lượn linh hoạt là hai yếu tố cốt lõi tạo nên ưu thế của LRHW Dark Eagle so với các tên lửa đạn đạo truyền thống cùng tầm bắn, đặc biệt trong nhiệm vụ tấn công các mục tiêu quan trọng, thời gian phản ứng ngắn.

Bảng tóm tắt các thông số chính (theo dữ liệu nguồn)

Đầu đạn C-HGB và cơ chế sát thương

C-HGB được phát triển dựa trên nguyên mẫu Thí nghiệm Phương tiện hồi quyển có cánh Sandia (SWERVE) ra đời từ thập niên 1980. Dự án SWERVE tập trung vào việc thử nghiệm khả năng điều khiển các phương tiện bay siêu thanh trong giai đoạn chuyển tiếp từ không gian vũ trụ trở lại khí quyển Trái đất. Những kết quả này là nền tảng công nghệ cho thế hệ thiết bị lượn siêu vượt âm hiện nay.

Trong cấu hình LRHW Dark Eagle, C-HGB mang theo khối đầu đạn có khối lượng đáng kể, kết hợp với vận tốc rất cao để tạo ra sức công phá động năng lớn tại mục tiêu. Cách tiếp cận này khác với các đầu đạn đạn đạo truyền thống vốn chủ yếu dựa vào lượng thuốc nổ, trong khi năng lượng va chạm được tận dụng mạnh hơn trong trường hợp vũ khí siêu vượt âm.

Một điểm đáng chú ý là LRHW Dark Eagle còn mang theo đầu đạn cỡ nhỏ nặng khoảng 13kg. Theo dữ liệu nguồn, đầu đạn này nhỏ và nhẹ hơn cả đầu đạn của tên lửa không đối không AIM-120. Mục tiêu của nó là tấn công các mục tiêu không được bảo vệ kiên cố như radar và các thành phần khác của hệ thống phòng không.

The War Zone dẫn nhận định cho rằng tác động động năng do loại vũ khí này tạo ra làm tăng sức phá hủy lên mức độ lớn hơn so với đầu đạn thông thường có thể lắp đặt trong không gian chật hẹp của một thiết bị siêu vượt âm hình nón. Điều đó cho thấy thiết kế LRHW Dark Eagle được tối ưu hóa quanh khái niệm “sát thương động năng” thay vì chỉ tăng cường khối lượng thuốc nổ.

Tiến độ triển khai, chi phí và năng lực sản xuất

Tháng 3-2025, hãng tin Bloomberg dẫn nguồn tin cho biết tên lửa LRHW Dark Eagle vẫn chưa sẵn sàng cho các hoạt động chiến đấu và chương trình triển khai chậm hơn kế hoạch. Tổ hợp LRHW Dark Eagle đầu tiên ban đầu được dự kiến triển khai vào năm 2023, nhưng những khó khăn kỹ thuật trong quá trình thử nghiệm đã khiến tiến độ bị lùi lại.

Vụ phóng thử nghiệm quan trọng dự kiến ngày 7-9-2023 đã bị hủy do trục trặc kỹ thuật. Việc hoàn thành các thử nghiệm được công bố tới mùa hè năm 2024, cho thấy giai đoạn phát triển và tinh chỉnh công nghệ kéo dài hơn so với dự tính ban đầu.

Theo số liệu được công bố, Lầu Năm Góc đã chi khoảng 12 tỷ USD để phát triển LRHW Dark Eagle kể từ năm 2018. Giá thành mỗi đạn tên lửa siêu vượt âm vào năm 2023 được ước tính khoảng 41 triệu USD/đạn. Chi phí cao là một trong những nguyên nhân khiến tốc độ sản xuất hiện tại chỉ đạt khoảng 1 tên lửa mỗi tháng.

Mục tiêu của Lục quân Mỹ là tăng gấp đôi tốc độ sản xuất đạn tên lửa LRHW Dark Eagle trong thời gian tới. Tuy nhiên, theo đánh giá được dẫn lại, Washington đang gặp khó khăn trong việc vừa bảo đảm nguồn cung các loại vũ khí mới, vừa đáp ứng các yêu cầu về số lượng trong bối cảnh xung đột kéo dài.

Một số ý kiến, được The War Zone ghi nhận, cho rằng LRHW Dark Eagle có nguy cơ trở thành một “viên đạn bạc” với số lượng quá ít và chi phí quá cao để tạo tác động đáng kể trong một cuộc xung đột dài ngày. Nhận định này nhấn mạnh bài toán cân bằng giữa hiệu quả chiến thuật – chiến lược và tính bền vững về kinh tế, công nghiệp quốc phòng.

Tác động đối với phòng thủ tên lửa và đánh giá từ phía Nga

Liên quan tới tác động chiến lược của LRHW Dark Eagle, nhà quan sát quân sự, Đại tá Mikhail Khodarenok trao đổi với tờ Gazeta.ru cho rằng sự xuất hiện các loại vũ khí siêu vượt âm sẵn sàng chiến đấu trong kho vũ khí Mỹ sẽ tạo ra các mối đe dọa mới đối với Nga. Theo ông, điều này đặt ra yêu cầu tăng cường năng lực phòng thủ tên lửa để bảo vệ các cơ sở trọng yếu.

Đại tá Mikhail Khodarenok nhận định tổ hợp phòng không tầm xa – phòng thủ tên lửa S-500 của Nga có khả năng bắn hạ tên lửa siêu vượt âm Dark Eagle. Ông cho rằng có cơ sở để tin rằng hệ thống S-500 Prometheus, vốn được thiết kế cho nhiệm vụ phòng thủ tên lửa chiến lược, có thể đối phó với vũ khí siêu thanh của Mỹ.

Tuy nhiên, chính nguồn tin này cũng nhấn mạnh việc đánh chặn tên lửa, đặc biệt là vũ khí siêu vượt âm, không bao giờ là nhiệm vụ dễ dàng. Vấn đề cốt lõi nằm ở tỷ lệ đánh chặn thành công và chi phí cần thiết để xây dựng một “lá chắn tên lửa” tương ứng. Câu hỏi được đặt ra là liệu cuộc đối đầu giữa vũ khí siêu vượt âm như LRHW Dark Eagle và các hệ thống phòng thủ như S-500 sẽ trở thành một cuộc chiến bất đối xứng về chi phí và hiệu quả, hay không.

Trong bối cảnh đó, LRHW Dark Eagle hiện vừa là bước đi công nghệ quan trọng trong chiến lược vũ khí siêu vượt âm của Mỹ, vừa là phép thử đối với năng lực phòng thủ tên lửa hiện đại và khả năng duy trì lợi thế quân sự trong điều kiện nguồn lực có hạn.

Tạo Trí