Vòng quanh thế giới cùng con: mặt trái của giấc mơ du mục
Bán nhà, bỏ việc, mang con đi vòng quanh thế giới nghe có vẻ tự do và lãng mạn, nhưng trải nghiệm của hai gia đình ở New Zealand và Anh cho thấy áp lực tiền bạc, sức khỏe và tâm lý con trẻ không hề nhẹ.
Ý tưởng bán nhà, bỏ việc, mang con đi vòng quanh thế giới ngày càng hấp dẫn nhiều gia đình trẻ: vừa làm việc từ xa, vừa cho con "học từ cuộc sống". Nhưng đằng sau những bức ảnh nắng vàng biển xanh là những đêm chen chúc trên giường tầng, tài khoản tiết kiệm vơi dần và những đứa trẻ mệt mỏi vì phải liên tục chia tay.
Sharon Ward: khi "thí nghiệm xã hội" thành chuỗi ngày kiệt sức
Năm 2020, Sharon Ward, 44 tuổi, giáo viên mầm non, cùng chồng là Mike, 46 tuổi, thợ xây, quyết định rời bỏ cuộc sống ổn định tại Dubai. Vợ chồng người New Zealand mang theo hai con gái 5 và 8 tuổi, bắt đầu một "thí nghiệm xã hội": đi vòng quanh thế giới trong một năm, sống cùng nhau và để các con học từ trải nghiệm.
Ba năm làm việc 50 giờ mỗi tuần giúp họ tích lũy được khoản tiết kiệm đủ để khởi hành, nhưng cũng khiến kỳ vọng về một năm "xả hơi" trở nên rất lớn. Thực tế, việc sống hoàn toàn bằng tiền tiết kiệm buộc cả nhà phải cắt giảm gần như mọi chi tiêu.
Những chỗ ở rẻ thường không thân thiện với trẻ nhỏ. Có lúc hai con gái phải ngủ chung giường trong ký túc xá tại Marrakech (Morocco), hoặc bốn người chen chúc trên một chiếc giường tầng ở Thổ Nhĩ Kỳ. Mỗi lần đóng gói, di chuyển, tìm chỗ ở mới, lo bữa ăn cho cả nhà, thời gian nghỉ ngơi gần như biến mất.
Khi tiền cạn dần, vợ chồng Sharon phải nhận các công việc tay chân để đổi lấy chỗ ở, vừa làm, vừa xoay xở dạy con học và lo sinh hoạt hàng ngày. Hành trình được kỳ vọng là khoảng lặng nghỉ ngơi dần trở thành áp lực kéo dài.
Trẻ con trên đường đi: không chỉ là những nụ cười trong ảnh
Người chịu tác động mạnh nhất lại là hai đứa trẻ. Con gái út của Sharon ngày càng dễ cáu gắt, buồn bã mỗi khi phải rời một nơi đã bắt đầu quen thuộc. Nhiều chặng đường dự định bị hủy bỏ, cả nhà phải dừng lại hàng tháng để con ổn định tinh thần.
Đỉnh điểm khủng hoảng đến vào mùa hè năm 2022 ở Morocco. Trong cái nóng 40 độ C của sa mạc Sahara, thiếu nước sạch và điều hòa, chồng và hai con của Sharon lần lượt ngã bệnh, nằm liệt giường. Lần đầu tiên, người mẹ 44 tuổi tự hỏi liệu mình có đang đẩy các con vào nguy hiểm.
Sau biến cố, gia đình chuyển đến Bali (Indonesia) và cho con đi học trường quốc tế để tìm lại sự ổn định. Sharon vẫn băn khoăn không biết sau này các con sẽ nhớ quãng đời rong ruổi ấy như một món quà, hay như gánh nặng của tuổi thơ.
Worldschooling và du mục kỹ thuật số: tưởng tự do, hóa ra đầy áp lực
Sharon không phải trường hợp cá biệt. Hiện có khoảng 40 triệu người du mục kỹ thuật số trên toàn cầu, chủ yếu là lao động tự do trẻ tuổi làm việc trên máy tính xách tay, di chuyển giữa các châu lục. Nhiều gia đình kết hợp lối sống này với worldschooling – dạy con thông qua trải nghiệm du lịch thay vì gắn chặt với một trường lớp cố định.
Trên Instagram, hashtag #travelfamily có 1,3 triệu bài đăng, còn #worldschooling hơn 350.000 bài. Hình ảnh phổ biến là bố mẹ ngồi làm việc trước màn hình laptop, phía sau là những bãi biển xanh, trẻ con chơi cát dưới nắng.
Nhưng số liệu thực tế cho thấy mặt khác của bức tranh. Khảo sát của ngân hàng Bunq (Hà Lan) với 4.729 người du mục kỹ thuật số cho thấy 38% gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần. Sự cô đơn, thiếu cộng đồng hỗ trợ và áp lực làm việc trái múi giờ là những "sát thủ" thầm lặng. Khi thêm trẻ nhỏ, mọi gánh nặng tăng lên gấp bội: vừa lo thu nhập, vừa lo việc học, sức khỏe và cảm xúc của con.
Gia đình Davis: 7 quốc gia, 14 chuyến bay và quyết định quay về
Gia đình Josy và Joe Davis ở hạt Gloucestershire, Anh, cũng từng tin vào giấc mơ rời bỏ guồng quay cũ. Cuối năm ngoái, cặp vợ chồng 35 tuổi bán nhà, xin cho hai con 4 và 6 tuổi nghỉ học, chuẩn bị lên đường với mong muốn thoát khỏi sự kiệt sức vì công việc ở quê nhà.
Tháng 2, họ rời Anh với ba chiếc vali, không lịch trình cố định. Những ngày đầu, cảm giác tự do rất rõ rệt: không còn giờ làm việc, không còn đường đi quen thuộc. Nhưng chỉ sau vài tuần, hiện thực khác dần: cả nhà ở cạnh nhau 24/7, không không gian riêng, không nếp sinh hoạt ổn định.
Tại Sri Lanka, Josy và Joe cố gắng duy trì việc học cho con 90 phút mỗi sáng. Tuy vậy, môi trường lạ, thức ăn không hợp khẩu vị khiến bọn trẻ thường xuyên mệt mỏi. Sự hứng thú ban đầu với điểm đến mới dần nhường chỗ cho nỗi nhớ nhà và những cơn quấy khóc.
Biến cố lớn nhất đến tại Thái Lan, khi Joe nhận tin cha qua đời đột ngột vì tai nạn ở quê nhà. Kế hoạch đi Bali và Australia lập tức bị hủy. Sau 36 giờ bay về chịu tang rồi quay lại Sri Lanka, vợ chồng Davis nhận ra nhịp sống du mục của họ đã gãy vụn.
Con gái lớn Lola không còn háo hức khám phá, chỉ muốn gọi FaceTime về cho người thân. Khi bố mẹ hỏi về điểm đến tiếp theo, cả hai đứa trẻ đều trả lời: "Về nhà". Tháng 7, sau khi đi qua 7 quốc gia với 14 chuyến bay, gia đình Davis quyết định dừng lại và trở về Anh, dù đã đặt vé cho những chặng tiếp theo.
"Cuộc sống du mục không hề đẹp đẽ như trên Instagram. Trẻ con vẫn là trẻ con, dù bạn đang ở bất cứ đâu", Josy nói.
Nếu bạn cũng mơ đưa con đi vòng quanh thế giới
Những câu chuyện của Sharon Ward và gia đình Davis cho thấy du lịch dài hạn cùng con nhỏ không chỉ là chuyện chọn điểm đến đẹp. Đó còn là bài toán căng giữa tài chính, sức khỏe, giáo dục và cảm xúc của tất cả thành viên.
Trẻ nhỏ cần sự ổn định nhiều hơn người lớn vẫn nghĩ: một chiếc giường quen thuộc, bạn bè, thầy cô, nhịp sinh hoạt lặp lại. Khi liên tục phải nói lời tạm biệt, làm quen nơi ở mới, món ăn mới, ngôn ngữ mới, sự háo hức có thể nhanh chóng chuyển thành mệt mỏi và bất an.
Với người lớn, việc vừa đảm bảo thu nhập, vừa xoay xở với di chuyển, giấy tờ, chăm con ốm ở nơi xa lạ cũng dễ dẫn đến kiệt sức. Những cú sốc ngoài dự kiến – bệnh tật, mất mát người thân – có thể khiến mọi kế hoạch sụp đổ chỉ sau một cuộc gọi điện thoại.
Nếu đang ấp ủ kế hoạch tương tự, nhiều gia đình chọn cách đi chậm hơn, dừng lâu hơn ở mỗi điểm đến, hoặc kết hợp những chặng du lịch dài ngày với các giai đoạn ổn định để con có thời gian kết bạn, đến trường, tạo thói quen. Hơn cả lịch trình hay danh sách quốc gia, điều quan trọng là lắng nghe nhu cầu thực sự của con và của chính mình, thay vì chạy theo những bức ảnh hoàn hảo trên mạng xã hội.