Phân tích vụ MiG-31 bị UAV Ukraine phá hủy ở Crimea
Theo Cơ quan An ninh Ukraine, UAV cảm tử đã tấn công sân bay Belbek ở Crimea ngày 18/12, phá hủy một tiêm kích đánh chặn MiG-31 mang đầy đủ đạn dược và nhiều thành phần của các hệ thống phòng không hiện đại.
Máy bay không người lái của Ukraine được cho là đã tấn công sân bay quân sự Belbek trên bán đảo Crimea, phá hủy một tiêm kích đánh chặn tầm xa MiG-31 đang mang theo đầy đủ đạn dược cùng nhiều thành phần của các hệ thống phòng không hiện đại. Theo phía Ukraine, đòn đánh này gây suy yếu đáng kể lá chắn phòng không và khả năng kiểm soát không phận của Nga tại khu vực.
Bối cảnh và lực lượng tham gia chiến dịch
Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) báo cáo chiến dịch tấn công sân bay Belbek được lực lượng thuộc Trung tâm Tác chiến Đặc biệt Alpha thực hiện vào ngày 18 tháng 12. Đây là lực lượng đặc nhiệm do phía Ukraine nêu ra trong thông tin chính thức.
Theo các hình ảnh được người dân địa phương ghi lại và đăng tải lên mạng xã hội, có thể quan sát được những vụ nổ tại khu vực sân bay, đồng thời ghi nhận nỗ lực của Quân đội Nga trong việc bắn hạ các máy bay không người lái cảm tử của Ukraine.
Các mục tiêu bị phá hủy theo báo cáo của Ukraine
Theo SBU, cuộc tấn công không chỉ nhằm vào đường băng hay cơ sở hạ tầng nói chung mà đánh trúng trực tiếp nhiều khí tài then chốt. Đáng chú ý là việc phá hủy hai tổ hợp radar cảnh giới tầm cực xa Nebo-SVU, trạm radar 92N6 thuộc hệ thống phòng không S-400 Triumf và một hệ thống tên lửa - pháo phòng không Pantsir-S2.
Theo mô tả trong báo cáo, các radar Nebo-SVU và 92N6 cùng hệ thống Pantsir-S2 là các thành phần nằm trong mạng lưới phòng không nhiều lớp, kết hợp radar cảnh giới, radar điều khiển hỏa lực và phương tiện hỏa lực phòng không. Việc các khí tài này bị phá hủy hoặc hư hại, nếu đúng như phía Ukraine nêu, tác động trực tiếp đến khả năng phát hiện, theo dõi và đánh chặn mục tiêu trên không quanh khu vực Belbek.
Bên cạnh đó, mục tiêu được xem là quan trọng nhất trong đòn tấn công là một tiêm kích đánh chặn tầm xa MiG-31 đang đậu tại sân bay, được cho là mang theo đầy đủ đạn dược và đã bị UAV cảm tử phá hủy.
MiG-31 được nguồn tin mô tả là máy bay đánh chặn được thiết kế để tiêu diệt các mục tiêu trên không ở độ cao trung bình và lớn. Trong cấu trúc phòng không, một máy bay đánh chặn tầm xa như vậy khi đang mang đầy đủ vũ khí thường được coi là tài sản giá trị cao.
Ý nghĩa quân sự của các mục tiêu bị đánh trúng
Các mục tiêu được phía Ukraine liệt kê – từ radar cảnh giới tầm cực xa, radar điều khiển hỏa lực của hệ thống S-400 Triumf, đến hệ thống tên lửa - pháo phòng không Pantsir-S2 và tiêm kích đánh chặn MiG-31 – đều là những mắt xích quan trọng trong một mạng lưới phòng không hiện đại.
Trong cách tổ chức phòng không nhiều lớp, radar cảnh giới tầm xa có vai trò phát hiện sớm, radar chuyên dụng đi kèm hệ thống tên lửa phòng không đảm nhận nhiệm vụ theo dõi, chỉ thị mục tiêu, trong khi các tổ hợp tên lửa - pháo phòng không đảm nhiệm khâu đánh chặn ở các cự ly nhất định. Khi nhiều thành phần trong chuỗi này bị loại khỏi trạng thái sẵn sàng chiến đấu, khả năng phối hợp toàn hệ thống có thể bị giảm sút.
Theo đánh giá được phía Ukraine công bố, việc phá hủy và làm hư hại các mục tiêu này đã gây ra sự suy yếu đáng kể đối với lá chắn phòng không của Nga trên bán đảo Crimea, đồng thời hạn chế khả năng kiểm soát không phận của lực lượng Nga trong khu vực.
Tuyên bố của phía Ukraine và đánh giá tác động
Đại diện Cơ quan An ninh Ukraine nhấn mạnh rằng những cuộc tấn công kiểu này làm suy yếu năng lực quân sự của Liên bang Nga ở khu vực bán đảo Crimea và làm giảm khả năng xảy ra những hành động quân sự tiếp theo từ phía Nga.
Những tuyên bố này phản ánh cách phía Ukraine nhìn nhận vai trò của các đòn tấn công bằng UAV cảm tử đối với cán cân lực lượng tại Crimea. Mức độ thiệt hại thực tế và tác động lâu dài lên thế trận phòng không trong khu vực là vấn đề đòi hỏi thêm thông tin từ nhiều nguồn độc lập để có thể đánh giá đầy đủ.
UAV cảm tử giá rẻ và thay đổi về cách thức tấn công
Qua sự kiện nêu trên, phía Ukraine cho rằng các loại máy bay không người lái cảm tử đơn giản và rẻ tiền đang góp phần thay đổi cách thức tiến hành tấn công. Theo mô tả trong bản tin, việc sử dụng UAV cảm tử cho phép giảm phụ thuộc vào tên lửa đạn đạo hoặc tên lửa hành trình có giá thành cao và khó sản xuất.
Từ góc độ kỹ thuật, xu hướng này cho thấy tầm quan trọng ngày càng lớn của phương tiện không người lái giá thấp trong việc gây sức ép lên hệ thống phòng không đối phương. Tuy nhiên, các chi tiết cụ thể về loại UAV được sử dụng, số lượng tham gia, cũng như phương thức điều khiển trong vụ tấn công sân bay Belbek chưa được nêu rõ trong nguồn thông tin hiện có.