Mỹ phát triển lớp khinh hạm mới trong kế hoạch Hạm đội Vàng

Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan ngày 19/12 thông báo kế hoạch đóng một lớp khinh hạm mới do Huntington Ingalls Industries (HII) đảm trách, con tàu đầu tiên dự kiến sẽ hạ thủy vào năm 2028. Đây là một trong những trụ cột của sáng kiến "Hạm đội Vàng", mô hình hạm đội mới mà Hải quân Mỹ đang theo đuổi với mục tiêu hiện đại hóa lực lượng đến năm 2040.

Lớp khinh hạm mới và vai trò trong Hạm đội Vàng

Trong bài đăng trên mạng xã hội X, ông John Phelan xác nhận HII – tập đoàn đóng tàu quân sự lớn nhất của Mỹ – sẽ chịu trách nhiệm đóng lớp khinh hạm mới. Con tàu đầu tiên của lớp này dự kiến sẽ được hạ thủy vào năm 2028, đánh dấu bước khởi đầu hiện thực hóa cấu trúc hạm đội mới.

Theo thông tin được ông Phelan công bố, lớp khinh hạm mới được thiết kế để bảo vệ các tàu lớn hơn trước những mối đe dọa từ máy bay và tàu mặt nước của đối phương. Như vậy, đây sẽ là lớp tàu hộ tống chủ lực, đóng vai trò lá chắn phòng thủ tầm trung cho các cụm tàu sân bay, tàu chiến mặt nước cỡ lớn và đội hình hậu cần trên biển.

Nhật báo Wall Street Journal dẫn lời người phát ngôn HII cho biết tập đoàn này đang thảo luận với các đối tác quốc tế về khả năng thành lập liên doanh, qua đó mở rộng đáng kể năng lực đóng tàu để phục vụ kế hoạch "Hạm đội Vàng". Hướng hợp tác này nhằm bảo đảm năng lực công nghiệp có thể đáp ứng khối lượng đóng mới lớn trong thời gian tương đối ngắn.

Song song với lớp khinh hạm mới, chương trình tàu chiến lớp Constellation cũng sẽ được đẩy nhanh tiến độ. Theo các nguồn tin, Mỹ có khả năng hợp tác với các đồng minh để sản xuất một phiên bản "Hạm đội Vàng" thu nhỏ, phục vụ cả nhu cầu của Hải quân Mỹ và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Các tập đoàn đóng tàu châu Âu như Fincantieri và Naval Group được nêu là những đối tác tiềm năng.

Cấu trúc dự kiến của Hạm đội Vàng

Theo Bộ trưởng John Phelan, "Hạm đội Vàng" dự kiến bao gồm ít nhất 49 tàu hỗ trợ mới, trong đó có tàu tiếp nhiên liệu và tàu vận tải. Hải quân Mỹ có kế hoạch đề nghị cấp kinh phí đóng mới các tàu này từ ngân sách năm 2026.

Ngoài lớp khinh hạm mới, Hải quân Mỹ còn dự kiến bổ sung vào "Hạm đội Vàng" một lớp tàu chiến mặt nước cỡ lớn khác, được ông Phelan mô tả là "con tàu to đẹp". Theo các nguồn tin, cấu trúc hạm đội mới sẽ kết hợp các tàu chiến hạng nặng với nhóm tàu chiến hạng nhẹ và hạng trung, cùng với lớp tàu chiến nhỏ chuyên tác chiến ven biển.

Mô hình này nhằm thoát ly cấu trúc truyền thống dựa trên tàu khu trục, tuần dương và hàng không mẫu hạm, chuyển sang lực lượng phân tán, linh hoạt, có khả năng tấn công chính xác tầm xa và duy trì hiện diện trong khu vực bị đối phương kiểm soát. Hạm đội sẽ bao gồm các cụm tàu nhỏ hơn, nhưng được tổ chức thành mạng lưới, hỗ trợ lẫn nhau về cảm biến, hỏa lực và hậu cần.

Tàu chủ lực thế hệ mới và yêu cầu kỹ thuật

Tàu chủ lực thế hệ mới trong "Hạm đội Vàng" được mô tả sẽ lớn hơn đáng kể so với tàu khu trục lớp Arleigh Burke hay tàu tuần dương lớp Ticonderoga hiện có. Các tàu này dự kiến được thiết kế với hệ thống động lực điện tích hợp, vỏ tàu gia cường, trang bị radar hiện đại và có khả năng mang tên lửa siêu vượt âm tầm xa.

Mục tiêu là nâng cao hỏa lực tấn công, đồng thời tăng khả năng sống sót trước các mối đe dọa như tên lửa chống hạm DF-21D, DF-26 hay tên lửa đạn đạo siêu vượt âm phóng từ tàu ngầm. Việc nhấn mạnh tới những loại vũ khí này cho thấy yêu cầu của Hải quân Mỹ về một lớp tàu có thể hoạt động trong môi trường bị đe dọa cao, nơi đối phương sở hữu năng lực tấn công tầm xa vào các mục tiêu trên biển.

Bên cạnh đó, hạm đội còn bao gồm lớp tàu chiến nhỏ chuyên tác chiến ven biển, được tích hợp mô-đun nhiệm vụ và vận hành linh hoạt theo cụm. Những tàu này được kỳ vọng hỗ trợ các hoạt động do thám, phản ứng nhanh và phối hợp với các phương tiện không người lái trên mặt nước, dưới nước và trên không.

Triển khai chiến lược và khung thời gian chính trị

"Hạm đội Vàng" được đặt tên theo phong cách đặc trưng của các chương trình an ninh quốc gia dưới thời Tổng thống Trump và đã bắt đầu được thảo luận trong nội bộ Bộ Hải quân Mỹ. Mục tiêu tổng thể là hiện đại hóa lực lượng đến năm 2040, trong bối cảnh yêu cầu tác chiến trên biển ngày càng phức tạp.

Ông chủ Nhà Trắng được cho là đã trực tiếp trao đổi với lãnh đạo Hải quân Mỹ về đề xuất này. Điều đó phản ánh mức độ quan tâm của nhánh hành pháp đối với định hướng phát triển hạm đội mới, song chi tiết các cuộc trao đổi không được công bố.

Dự kiến, Quốc hội Mỹ sẽ thảo luận về kế hoạch "Hạm đội Vàng" vào đầu năm 2026, khi Hải quân trình các tài liệu khung yêu cầu và đề nghị cấp ngân sách cho giai đoạn thiết kế ban đầu. Các ủy ban quốc phòng sẽ xem xét kỹ tính khả thi, tỷ lệ hiệu quả chiến đấu so với chi phí và mức độ tương thích với năng lực công nghiệp hiện tại của Mỹ.

Tác động đối với học thuyết hải quân Mỹ

Về mặt chiến lược, "Hạm đội Vàng" được coi là bước ngoặt trong học thuyết hải quân Mỹ, chuyển từ cấu trúc siêu cường dựa đáng kể trên tàu sân bay sang lực lượng đa dạng, phân tán và có thể tác chiến sâu trong vùng bị đối phương kiểm soát. Lực lượng mới hướng tới khả năng tấn công chính xác tầm xa, phân tán rủi ro qua nhiều nền tảng và tăng độ đàn hồi trước các đòn tấn công phủ đầu.

Đường lối này dự kiến sẽ ảnh hưởng lớn tới các hoạt động phối hợp liên quân, tổ chức hậu cần và chiến lược triển khai lực lượng của toàn bộ quân đội Mỹ trong thập niên tới. Việc thiết kế lại cấu trúc hạm đội buộc Hải quân phải điều chỉnh từ tư duy tập trung hỏa lực quanh vài cụm tàu sân bay lớn sang mô hình nhiều cụm tàu nhỏ hơn, có khả năng tự bảo vệ tốt hơn và phối hợp hỏa lực qua mạng.

Ở giai đoạn hiện tại, phần lớn các chi tiết kỹ thuật cụ thể của lớp khinh hạm mới, tàu chiến mặt nước cỡ lớn và nhóm tàu tác chiến ven biển vẫn chưa được công bố. Các quyết định về thông số, số lượng và tiến độ triển khai sẽ phụ thuộc vào quá trình thẩm tra ngân sách tại Quốc hội, khả năng của công nghiệp đóng tàu Mỹ và kết quả thảo luận với các đối tác, đồng minh được nêu trong các nguồn thông tin.

Tạo Trí