Quán tạp hoá “bán vé” trở về tuổi thơ

“Tôi về hưu năm 1993, rảnh rỗi nên mở hàng chè bán cho trẻ con quanh xóm, sau đó nghỉ chè để mở hàng tạp hoá. Không nhớ chính xác nhưng chắc quán tạp hoá này cũng khoảng 25 năm rồi” - bà Thiện mở đầu câu chuyện. Ông Trần Đình Hiệp (SN 1945) - chồng bà Thiện - cởi mở tiếp lời: “Ông bà già rồi, mở tạp hoá bán lặt vặt cho vui, hàng ngày bà con lối xóm, trẻ nhỏ chạy qua chạy về cho có hơi có tiếng, thêm đồng ra đồng vào”.

Ngôi nhà của gia đình ông Hiệp, bà Thiện trên đường Nguyễn Sơn được xây dựng từ năm 1985. 40 năm qua, đường sá có nhiều thay đổi, nhưng ­­ngôi nhà nhỏ và quán tạp hoá phía trước hầu như vẫn giữ nguyên dáng vẻ của tháng năm. Mái hiên thấp, tủ kính bày hàng kê sát vỉa hè, những viên gạch lát đã mòn theo dấu chân người qua lại, vài chiếc đôn đá kê trước quán để hàng xóm ngồi chuyện trò mỗi chiều.

Tấm biển hiệu bằng miếng xốp trắng, mực xanh, do chính tay ông Hiệp nắn nót viết được treo trên thân cây trước quán. Trong tấm kính là những tờ giấy nhỏ ghi rõ các mặt hàng: “Khăn mặt”, “Có Fở gói và miến”, “Có trứng gà”, “Có bột mì”, “Băng dán 10.000đ”… Mọi thứ được ông bà sắp xếp theo thói quen, không theo một chuẩn mực trưng bày nào.

Hơn 2 thập kỷ qua, quán tạp hoá bà Thiện là một phần đời sống bình dị của khu phố. Bà ngồi trông hàng, quan sát dòng người qua lại, trò chuyện đôi câu với khách quen. Nhịp sống ở quán tạp hoá này chậm rãi, không có gì vội vã, ồn ào, khác biệt. Bởi vậy, khi thấy rất nhiều bạn trẻ tìm đến, xin chụp ảnh, rồi ngồi lại khá lâu trước quán, bà không khỏi ngạc nhiên.

“Tôi có biết mạng mẽo gì đâu. Sáng đó ngủ dậy thấy con cháu bảo là bà nhà ta nổi tiếng trên mạng rồi. Có anh nhiếp ảnh nào chụp quán tạp hoá của bà đăng lên, nhiều người thích lắm!” - bà Thiện kể. Ông bà có 4 người con, 10 đứa cháu, có người ở gần ông bà, cũng có những người học tập, sinh sống ở Mỹ, Pháp, Hàn Quốc… Việc quán tạp hoá bà Thiện “viral” trên mạng xã hội với nhiều chia sẻ yêu thương khiến các thành viên trong gia đình vui vẻ, xem đó như một sự kiện đáng nhớ.

Bà Thiện bảo, không hiểu mọi người thích quán tạp hoá ở chỗ nào, chứ bản thân bà thấy quán rất giản dị, không có gì nổi bật, “nhưng mọi người thích thì cứ đến thôi, có ngày hàng chục người đến chụp ảnh, ai đến ông bà cũng niềm nở đón tiếp, trò chuyện”. Dù “nổi tiếng”, nhưng với ông Hiệp, bà Thiện, quán vẫn là quán của ngày thường, mọi thứ vẫn như bao năm nay: sáng mở quán, chiều thu dọn, tối đóng cửa, nhịp sinh hoạt chậm rãi và quen thuộc.

Việc nhiều người trẻ tìm đến quán tạp hoá bà Thiện để chụp ảnh không đơn thuần là một trào lưu ngẫu nhiên. Đằng sau những bức ảnh được chia sẻ là nhu cầu tìm lại cảm giác thân thuộc, một sự chậm rãi đã phần nào vắng bóng trong đời sống hôm nay.

“Các cháu bảo ngồi ở đây thấy giống hồi nhỏ”, bà Thiện cười hiền. Có lẽ, quán tạp hoá của bà đã vô tình trở thành nơi “bán vé” trở về tuổi thơ - nơi người ta tìm lại cảm giác bình yên giữa một đô thị ngày càng vội vã. Cũng có nhiều người sinh ra và lớn lên khi mô hình tạp hoá truyền thống đã dần bị thu hẹp, nhường chỗ cho các hình thức bán lẻ hiện đại. Tuy nhiên, qua lời kể của ông bà, cha mẹ, qua sách báo, phim ảnh, quán tạp hoá đầu ngõ vẫn hiện diện như một phần ký ức tập thể. Chụp ảnh ở đó là cách họ kết nối với câu chuyện của các thế hệ trước, dù ký ức ấy có thể không hoàn toàn là của riêng mình.

Trong bối cảnh đời sống vật chất ngày càng đủ đầy, nhu cầu của con người cũng dần thay đổi. Bên cạnh sự tiện ích, hiện đại, người ta bắt đầu tìm kiếm nhiều hơn những giá trị tinh thần. Quán tạp hoá của bà Thiện đáp ứng được nhu cầu ấy bằng chính sự chân thật, mộc mạc, đời thường. Từ câu chuyện của quán tạp hoá này, có thể thấy rõ một xu hướng rộng hơn trong đời sống văn hoá đô thị, đó là sự trở lại của những giá trị bình dị.

Sự quan tâm dành cho quán tạp hoá của bà Thiện cũng đặt ra câu hỏi về việc gìn giữ những không gian đời thường trong đô thị. Giữa những công trình hiện đại ngày càng bề thế, câu chuyện của bà Phạm Thị Thiện và quán tạp hoá nhỏ nhắc chúng ta rằng văn hoá đô thị không chỉ được tạo nên từ những dự án lớn hay những không gian hào nhoáng. Việc nhiều người trẻ dừng lại, chụp ảnh, ngồi yên trước quán tạp hoá ấy cho thấy, trong sâu thẳm, con người vẫn cần những khoảng lặng, những điểm tựa tinh thần giản dị để cân bằng với nhịp sống số xô bồ.

Phước Anh