Tiếp đà bứt phá, công nghiệp Nghệ An hướng tới giá trị gia tăng cao

Sản xuất công nghiệp tăng trưởng ấn tượng

Năm qua, một trong những lĩnh vực có tăng trưởng tốt là công nghiệp khai thác đá xây dựng. Khối lượng khai thác đạt 7.668 nghìn m3, tăng 85% so với năm 2024, do nhu cầu xây dựng dân dụng và cung cấp cho các công trình giao thông trọng điểm đang triển khai xây dựng và khắc phục, sửa chữa hậu quả thiên tai trên địa bàn tỉnh tăng.

Thị trường xi măng thời gian qua ghi nhận những tín hiệu phục hồi, giá tăng. Tình hình tiêu thụ cải thiện giúp nhiều doanh nghiệp ghi nhận kết quả kinh doanh tốt. Ông Phạm Xuân Khánh - Giám đốc Sản xuất Công ty CP Xi măng Sông Lam cho biết: “Nhờ đà phục hồi mạnh mẽ và bền bỉ của thị trường, kết hợp với những nỗ lực không ngừng trong tối ưu hóa sản xuất, chúng tôi tự tin dự kiến sản lượng năm 2025 sẽ cán đích ở mức 4.379.727 tấn - một con số ấn tượng vượt kế hoạch đề ra 4.260.400 tấn. Điều này đồng nghĩa với việc nhà máy đã tăng tốc vượt hơn 119.000 tấn, không chỉ hoàn thành xuất sắc mục tiêu mà còn khẳng định vị thế dẫn đầu, trở thành điểm sáng nổi bật trong bức tranh phục hồi đầy triển vọng của toàn ngành xi măng”.

Cùng với sự “ấm lên” rõ nét của nhu cầu trong nước, dù xuất khẩu có phần chững lại nhưng vẫn kịp thời đóng vai trò “van điều tiết” quan trọng, góp phần hỗ trợ tiêu thụ tổng thể. Tuy nhiên, áp lực từ chi phí nguyên liệu đầu vào - than, điện, xăng, dầu liên tục leo thang đã buộc các doanh nghiệp xi măng phải linh hoạt điều chỉnh giá bán nhằm duy trì sự cân bằng trong vận hành.

Kết thúc năm 2025, Công ty Lâm Nông nghiệp Sông Hiếu đạt được những con số khả quan: Doanh thu hơn 150 tỷ đồng, lợi nhuận 13,5 tỷ đồng và nộp ngân sách trên 10,5 tỷ đồng; đời sống nhân viên được đảm bảo với mức thu nhập 9,5 triệu đồng/tháng. Đáng chú ý, doanh nghiệp đã thực hiện cuộc bứt phá về sản xuất khi thay thế lò sấy nhiệt bằng công nghệ sấy hơi hiện đại. Đồng thời, việc nâng cấp dây chuyền gỗ ghép từ thủ công sang bán tự động đã giúp năng lực sản xuất tăng gấp hơn 3 lần, đạt mốc 2.900 m3/năm. Ông Hồ Đức Đàn - Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm Nông nghiệp Sông Hiếu cho biết, mặc dù 7 tháng đầu năm đơn vị phải đối mặt với nhiều thách thức, song tình hình kinh doanh đã khởi sắc rõ rệt trong những tháng cuối năm. Đặc biệt, phân khúc dăm gỗ duy trì đà tiêu thụ tốt, trong khi sản phẩm ván gỗ khẳng định được vị thế tại thị trường quốc tế với 70% sản lượng được xuất khẩu sang Mỹ.

Bước sang năm 2026, công ty đặt kỳ vọng đột phá với mục tiêu tăng trưởng 2 con số và kế hoạch mở rộng mạng lưới tiêu thụ. Tuy nhiên, lãnh đạo đơn vị cũng thẳng thắn chia sẻ về "nút thắt" lớn nhất hiện nay là nguồn vốn đầu tư. Theo ông Đàn, nhu cầu mở rộng dây chuyền sản xuất để đáp ứng các đơn hàng lớn là rất cấp thiết, song việc tiếp cận vốn vay còn gặp nhiều rào cản. Đây là bài toán khó cần được tháo gỡ để doanh nghiệp có thể nâng cao năng lực sản xuất, tận dụng tối đa cơ hội từ thị trường trong năm tới.

Tái cấu trúc, ưu tiên chiều sâu

Giai đoạn vừa qua chứng kiến sự chuyển dịch tích cực của một số lĩnh vực công nghiệp thông qua việc tái cấu trúc và ưu tiên nguồn vốn đầu tư theo chiều sâu. Hoạt động phát triển công nghiệp hỗ trợ tiếp tục phát triển, nhất là lĩnh vực sản xuất linh kiện, phụ kiện điện tử, phụ tùng ô tô. Trong năm, một số dự án sản xuất linh kiện, phụ kiện, nguyên, vật liệu đi vào hoạt động, góp phần nâng cao giá trị gia tăng, năng lực cạnh tranh sản phẩm trong chuỗi giá trị; chuyển dịch cơ cấu kinh tế, từng bước hình thành trung tâm sản xuất thiết bị điện tử, thiết bị công nghệ cao trong khu vực Bắc Trung Bộ.

Ngành dệt may, da giày với mục tiêu hướng đến đầu tư vào các khâu tạo giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ sản xuất thông minh trong các khâu sản xuất trở thành sản phẩm xuất khẩu chủ lực. Các dự án mới đi vào hoạt động trong năm như: Nhà máy sản xuất, gia công các sản phẩm giày dép Viet Fast - Yên Thành 8 triệu sản phẩm/năm; Dự án Nhà máy sản xuất giày dép Andromeda giai đoạn 1 (KCN Hoàng Mai I)… giúp dịch chuyển các hoạt động sản xuất gia công về địa bàn nông thôn và các vùng miền núi Nghệ An gắn với nguồn lao động tại chỗ, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo nhiều việc làm và thu nhập cho người lao động.

Công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng sử dụng công nghệ mới, các loại vật liệu mới phát triển nhanh như: Gạch ốp lát tấm lớn, sản xuất ngói màu; gạch không nung sử dụng công nghệ tái chế vật liệu từ tro xỉ, xỉ thải, mạt đá; tấm ốp tường; thiết bị vệ sinh và phòng tắm cao cấp (Công ty TNHH Tập đoàn sản xuất và kinh doanh TDV Việt Nam). Bên cạnh đó, một số dự án mới đi vào hoạt động chạy thử trong năm như: Công ty TNHH Innovation Precision (Việt Nam) sản xuất hợp kim nhôm 100.000 tấn/năm, Dự án Nhà máy Khoa học, kỹ thuật kim loại Tân Việt của Công ty TNHH Khoa học, kỹ thuật kim loại Tân Việt… về cơ bản đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và đủ khả năng xuất khẩu.

Ngành công nghiệp chế biến nông-lâm-thủy sản, thực phẩm phát triển theo hướng gắn với quy hoạch vùng nguyên liệu và các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, thu hút nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa đầu tư, nhất là lĩnh vực sản xuất dược liệu, sản xuất ván MDF, ván ghép thanh, tre ghép,... Khu chế biến lâm sản gắn với Khu lâm nghiệp ứng dụng CNC khu vực Bắc Trung Bộ tại Nghệ An đang tiếp tục triển khai các thủ tục đầu tư.

Tập trung vào các động lực tăng trưởng mới

Năm 2025, chuyển dịch cơ cấu kinh tế đúng hướng nhưng ở một số lĩnh vực công nghiệp vẫn chưa thực sự bền vững, sản xuất công nghiệp vẫn chưa tham gia được nhiều vào mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu. Công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ phát triển chậm. 10 tháng đầu năm do tình hình sản xuất của một số doanh nghiệp còn gặp khó khăn, xuất khẩu giảm, không tìm kiếm được đơn hàng, thị trường tiêu thụ khó khăn, giá nguyên, vật liệu đầu vào tăng cao, một số nhà máy không tuyển dụng được lao động theo yêu cầu. Một số sản phẩm giảm và dự ước tăng trưởng thấp so với kế hoạch năm như: Bia lon, bìa chai các loại, nước mắm, dăm gỗ, phân bón NPK…

Sản phẩm địa phương đa dạng nhưng quy mô sản xuất hàng hóa còn nhỏ lẻ; đặc biệt, một số mặt hàng nông sản chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường nước ngoài. Các mặt hàng thế mạnh như linh kiện điện tử, hàng dệt may các loại mặc dù có năng lực lớn nhưng việc đáp ứng và vận dụng tiêu chí xuất xứ còn gặp một số khó khăn do nguồn nguyên liệu chủ yếu được nhập khẩu. Giá trị gia tăng hàng xuất khẩu còn thấp.

Năm 2026, tình hình thế giới tiếp tục diễn biến khó lường, xu hướng tiêu chuẩn khắt khe về "xanh hóa" sản xuất sẽ tạo áp lực lớn lên các doanh nghiệp. Dự kiến năm 2026, Nghệ An đặt ra mục tiêu chỉ số phát triển công nghiệp (IIP) đạt 17,5%.

Để đạt mục tiêu đề ra, ông Phạm Văn Hóa - Giám đốc Sở Công Thương cho biết: Ngành Công Thương đã chuẩn bị tâm thế chủ động với các giải pháp trọng tâm: Hoàn thiện thể chế và quy hoạch không gian phát triển, tập trung vào các động lực tăng trưởng mới, chuyển đổi số và sản xuất xanh. Bám sát tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW, ưu tiên phát triển kinh tế khu vực tư nhân, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao, năng lượng tái tạo và sản xuất tuần hoàn.

Ngành sẽ phối hợp với VNPT và các đơn vị để hoàn thiện cơ sở dữ liệu số ngành Công Thương, giúp quản lý và hỗ trợ doanh nghiệp hiệu quả hơn. Đồng thời, tiếp tục nâng cao hiệu quả Tổ công tác chỉ đạo tăng trưởng công nghiệp, kiên trì bám sát để tháo gỡ khó khăn cho các dự án trọng điểm. Đặc biệt, tập trung đôn đốc đẩy nhanh tiến độ đầu tư hạ tầng các CCN, đảm bảo có đủ mặt bằng sạch và hạ tầng đồng bộ để thu hút các nhà đầu tư có năng lực ngay từ năm đầu nhiệm kỳ...

Thu Huyền