Hệ thống S-500 Prometheus: Bước tiến mới trong mạng lưới phòng thủ của Nga
Tổ hợp S-500 Prometheus mới được Nga đưa vào trực chiến gây chú ý với khả năng đánh chặn vũ khí siêu vượt âm và bảo vệ mục tiêu ngoài khí quyển Trái Đất.
Nga đã chính thức đưa vào trực chiến các tổ hợp phòng không - phòng thủ tên lửa (PK-PTTL) hiện đại S-500 Prometheus đầu tiên. Đây là dòng vũ khí chiến lược được thiết kế để đánh chặn các mối đe dọa thế hệ mới, đặc biệt là vũ khí siêu vượt âm. Động thái này không chỉ mở rộng năng lực bảo vệ của Moscow mà còn đánh dấu sự thay đổi căn bản trong cách thức đánh chặn mục tiêu bay ở độ cao lớn.
Khả năng tác chiến vượt ra ngoài khí quyển
Được phát triển bởi Tập đoàn Almaz-Antey, S-500 Prometheus được xem là mắt xích cầu nối giữa các hệ thống phòng không truyền thống như S-400 với các hệ thống phòng thủ tên lửa cố định. Theo chuyên gia quân sự Alexei Leonkov, S-500 đáp ứng đồng thời cả yêu cầu phòng không và phòng thủ vũ trụ, một khả năng mà hiện nay chưa có hệ thống tương tự nào đạt được.
Về mặt kỹ thuật, S-500 có khả năng tạo ra "ô bảo vệ" với bán kính lên tới 600km, gấp 1,5 lần so với tổ hợp S-400. Hệ thống có thể đánh chặn các mục tiêu ở độ cao tới 200km, bao gồm tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) và các mục tiêu hoạt động tại quỹ đạo thấp của Trái Đất. Đặc biệt, lãnh đạo Lực lượng Hàng không - Vũ trụ Nga tuyên bố hệ thống có thể đồng thời tấn công 10 mục tiêu với thời gian phản ứng cực ngắn.
Công nghệ va chạm động năng tiên tiến
Điểm khác biệt lớn nhất của S-500 so với các thế hệ tên lửa trước đây của Liên Xô và Nga nằm ở nguyên lý hoạt động của đạn tên lửa 77N6-N và 77N6-N1. Thay vì sử dụng đầu đạn nổ phá mảnh định hướng, các dòng đạn mới này áp dụng phương thức va chạm động năng (hit-to-kill), tương tự như tổ hợp THAAD của Mỹ.
Với tốc độ bay của tên lửa đánh chặn lên tới 7km/giây, S-500 về lý thuyết có đủ khả năng đánh chặn các mục tiêu siêu vượt âm có khả năng cơ động quỹ đạo phức tạp. Nhà quan sát quân sự Mikhail Khodarenok nhận định trên tờ Gazeta.ru rằng hệ thống này có đủ tiềm lực để đối phó với các vũ khí siêu thanh hiện đại nhất đang được phát triển tại phương Tây.
Những thách thức và sự hoài nghi từ phương Tây
Mặc dù sở hữu thông số ấn tượng, giới chuyên gia quân sự quốc tế, đặc biệt là Tạp chí The National Interest, vẫn đặt ra nhiều câu hỏi về năng lực thực tế của S-500. Do tính chất bảo mật của một vũ khí chiến lược, có rất ít thông tin về quá trình thử nghiệm thực tế được công bố công khai.
Các chuyên gia phương Tây so sánh tiến độ của S-500 với tổ hợp THAAD của Mỹ – vốn mất hơn 10 năm phát triển với nhiều thất bại kỹ thuật – để hoài nghi về mức độ hoàn thiện của hệ thống khi đưa vào trực chiến. Ngoài ra, việc Nga chậm trễ trong việc sản xuất các loại đạn tên lửa mới dẫn đến khả năng S-500 hiện vẫn phải sử dụng đạn cũ của tổ hợp S-400, làm hạn chế đáng kể hiệu suất chiến đấu.
Bên cạnh đó, dù Nga tuyên bố S-500 sở hữu các kênh liên lạc mã hóa và radar có khả năng nhảy tần ngẫu nhiên để chống áp chế điện tử, nhưng các tính năng này vẫn chưa được kiểm chứng qua thực chiến. Nhìn chung, S-500 Prometheus vẫn là một ẩn số công nghệ lớn, đóng vai trò răn đe chiến lược quan trọng trong học thuyết phòng thủ của Nga.