Nga nâng cấp hệ thống Arena-M giúp xe tăng T-90M2 vô hiệu hóa máy bay không người lái
Hệ thống phòng thủ chủ động Arena-M được tinh chỉnh phần mềm và radar để đánh chặn UAV tự sát, dự kiến trang bị trên xe tăng T-90M2 của Nga từ năm 2026.
Theo đánh giá từ tạp chí The National Interest, các nhà phát triển vũ khí Nga đã tìm ra giải pháp bảo vệ phương tiện bọc thép trước máy bay không người lái (UAV) tự sát bằng hệ thống phòng thủ chủ động Arena-M. Đây là kết quả của một quá trình thử nghiệm kéo dài trên chiến trường, từ các biện pháp giáp cưỡng bức đến chế áp điện tử.
Thách thức từ máy bay không người lái trên chiến trường
Ukraine hiện là môi trường tác chiến khắc nghiệt đối với xe tăng. Trong giai đoạn đầu, vũ khí chống tăng vác vai chiếm ưu thế, nhưng sự xuất hiện của UAV tự sát giá rẻ sau đó đã buộc các bên phải thay đổi hoàn toàn chiến thuật. Các đơn vị cơ giới quy mô lớn bị chia nhỏ để duy trì khả năng cơ động cao, nhằm né tránh sự săn lùng của UAV.
Bên cạnh các biện pháp chế áp điện tử, nhiều giải pháp tình thế đã được áp dụng như thêm giáp nóc hoặc lắp lưới thép. Thậm chí, quân đội hai bên đã sử dụng cấu trúc "xe tăng rùa" với các lồng kim loại bao phủ kín thân xe. Dù giúp ngăn chặn UAV tấn công trực tiếp vào điểm yếu, thiết kế này lại làm giảm đáng kể tầm nhìn và khả năng cơ động của phương tiện.
Đáng chú ý, một số biến thể giáp tự chế như kết cấu "giáp nhím" bằng sợi thủy tinh đã cho thấy hiệu quả bất ngờ. Theo RIAN, một xe tăng Nga trang bị loại giáp này từng chịu được đòn tấn công từ 70 UAV tự sát nhờ cơ chế kích nổ đầu đạn sớm trước khi chạm vào vỏ giáp chính.
Giải pháp phòng thủ chủ động Arena-M thế hệ mới
Dù các giải pháp tình thế có hiệu quả nhất định, giới quân sự nhận định cần một hệ thống phòng thủ triệt để hơn. Hệ thống phòng thủ chủ động (APS) Arena-M đã được Nga cải tiến chuyên biệt để đối phó với UAV. Arena-M hoạt động như một hệ thống "phá hủy vật lý", sử dụng radar để phát hiện mối đe dọa và phóng đạn đánh chặn ở cự ly gần.
Nguyên bản Arena-M được thiết kế để đánh chặn đạn chống tăng tốc độ cao. Tuy nhiên, các nhà phát triển đã tinh chỉnh phần mềm và hệ thống radar để nhận diện và xử lý các mục tiêu bay chậm, có quỹ đạo phức tạp như UAV. Khi hoạt động, đạn đánh chặn tạo ra hàng nghìn mảnh văng để vô hiệu hóa mục tiêu trước khi chúng tiếp cận xe.
Kế hoạch triển khai trên xe tăng T-90M2
Hệ thống Arena-M sửa đổi dự kiến sẽ được tích hợp trên phiên bản xe tăng T-90M2 (còn gọi là Ryvok-1). Phiên bản này sở hữu tháp pháo nâng cấp và các ngăn phụ bên hông để chứa đạn đánh chặn. Theo kế hoạch, T-90M2 sẽ bắt đầu được sản xuất hàng loạt vào năm 2026.
Mặc dù Arena-M hứa hẹn tạo ra bước ngoặt, nhưng hiện tại hệ thống này mới chỉ được giới hạn trang bị cho dòng T-90M2. Điều này đồng nghĩa với việc các dòng xe tăng và phương tiện bọc thép đời cũ vẫn phải dựa vào các biện pháp bảo vệ thụ động và tình thế.
Xu hướng công nghệ giáp thế giới
Không chỉ Nga, các cường quốc quân sự phương Tây cũng đang chạy đua tích hợp APS lên xe tăng để chống UAV. Mỹ và châu Âu đang phát triển các hệ thống như Trophy (Israel) hoặc Euro Trophy cho các dòng xe tăng Abrams, Leopard-2A8 và KF51 Panther.
Điểm chung của các hệ thống này là việc mở rộng góc quét của radar và tăng cường khả năng phản ứng với các mục tiêu bay thấp. Việc tích hợp thành công APS chống UAV được dự báo sẽ định hình lại vai trò của xe tăng trong các cuộc xung đột hiện đại, nơi UAV đang trở thành mối đe dọa hàng đầu.