Kỷ niệm 85 năm ngày Bác Hồ về nước (28/1/1941 - 28/1/2026): Bước ngoặt vĩ đại của lịch sử Việt Nam

Dấu mốc lịch sử trọng đại

Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh sinh ra trong một gia đình nhà Nho yêu nước ở Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An, từ nhỏ đã phải chứng kiến cảnh nước mất nhà tan và chứng kiến những thất bại liên tiếp của các bậc tiền bối trong hành trình giải phóng dân tộc. Năm 1911, với tên gọi Nguyễn Tất Thành, Người đã ra đi tìm đường cứu nước, khởi đầu cho hành trình “tầm nhìn thế giới” để chọn ra con đường cứu nước đúng đắn.

Cuối những năm 1930, trước những biến động sâu sắc của tình hình thế giới và trong nước: Ở trong nước, các cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kỳ, Đô Lương nổ ra nhưng đều bị đàn áp đẫm máu. Cách mạng Việt Nam lúc này như “người đi trong đêm tối”, cần một vị kiến trúc sư trưởng để tập hợp lực lượng và vạch ra lộ trình cụ thể cho ngày khởi nghĩa. Trên thế giới là sự sụp đổ của các trật tự cũ: Pháp đầu hàng phát xít Đức (6/1940), Nhật nhảy vào Đông Dương (9/1940) khiến dân ta phải chịu cảnh “một cổ hai tròng”. Mâu thuẫn giữa nhân dân ta với Nhật - Pháp được đẩy lên cao trào. Người nhận định, “Đây là thời cơ thuận lợi nhất cho cách mạng Việt Nam. Ta phải tìm cách về nước ngay để tranh thủ thời cơ. Chậm trễ lúc này là có lỗi với cách mạng”. Đó là lý do thôi thúc Người trở về Tổ quốc, đặt chân lên mảnh đất Pác Pó (Cao Bằng) vào ngày 28/1/1941.

Cao Bằng vốn là cái nôi của cách mạng, có nền tảng chính trị vững chắc. Trước năm 1941, đây đã là nơi có phong trào cách mạng phát triển rất sớm. Các hội cứu quốc, các chi bộ Đảng đã bám rễ sâu trong đời sống cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng, Mông. Cao Bằng còn có đường biên giới dài, tiếp giáp với Trung Quốc, điều này cho phép cách mạng Việt Nam vừa có thể xây dựng căn cứ địa bí mật ở trong nước, vừa dễ dàng liên lạc với phong trào quốc tế. Đây cũng là điểm đầu của hành lang chiến lược nối liền mạch máu cách mạng: Cao Bằng -Bắc Kạn - Thái Nguyên để rồi “triều cường” sẽ đổ về xuôi, giải phóng Hà Nội. Người đã nhận định, “Căn cứ Cao Bằng sẽ mở ra triển vọng lớn cho cách mạng nước ta”.

Sự trở về của Bác không chỉ mang ý nghĩa cá nhân đối với hành trình cách mạng của Người mà còn là bước ngoặt lịch sử mang tính quyết định đối với vận mệnh của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX. Chính tại đây, Người đã chủ trì Hội nghị Trung ương 8 (10-19/5/1941) và định vị lại ưu tiên sống còn của cách mạng Việt Nam: Giải phóng dân tộc là nhiệm vụ bức thiết nhất, đặt lên trên mọi yêu cầu khác. “Trong lúc này, quyền lợi của bộ phận, của giai cấp phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia, của dân tộc. Trong lúc này, nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu mà quyền lợi của bộ phận, giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được”. Đây là bước chuyển mang tầm chiến lược: Từ chỗ nhấn mạnh đấu tranh giai cấp trong điều kiện thuộc địa chuyển sang đại đoàn kết dân tộc, tập hợp mọi tầng lớp, không phân biệt giai cấp, tôn giáo, xu hướng... để phục vụ mục tiêu tối thượng là độc lập dân tộc.

Từ đây, Mặt trận Việt Nam độc lập Đồng Minh (Việt Minh) được thành lập, đoàn kết mọi tầng lớp nhân dân, tạo nên sức mạnh to lớn. Phong trào Việt Minh nhanh chóng phát triển mạnh mẽ từ Cao Bằng ra khắp cả nước, hình thành thế và lực mới cho cách mạng Việt Nam. Cùng với việc xây dựng mặt trận thống nhất, Người còn đặc biệt coi trọng công tác huấn luyện, đào tạo cán bộ và tuyên truyền cho cách mạng, người biên soạn nhiều tài liệu lý luận, chỉ đạo xuất bản báo Việt Nam độc lập.

Song song với đó, Người xác định xây dựng lực lượng vũ trang là nhiệm vụ cấp thiết. Ngày 22/12/1944, Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân ra đời, đánh dấu bước phát triển mới về chất của lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam. Đây chính là lực lượng nòng cốt làm nên chiến thắng trong cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) và những thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam sau này.

Khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc

85 năm đã trôi qua, nhưng ánh sáng và bài học từ sự kiện Bác Hồ về nước trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng vẫn còn nguyên giá trị. Đó là bài học về dự báo và nắm bắt thời cơ, bài học về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc... Những bài học ấy đã và đang soi đường cho đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

Năm nay, kỷ niệm 85 năm ngày Bác Hồ về nước diễn ra đúng dịp cả nước đang phấn khởi chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Đây là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta ôn lại trang sử vẻ vang của dân tộc; khẳng định tầm vóc, ý nghĩa lịch sử và giá trị thời đại của sự kiện, cũng là dịp để chúng ta bày tỏ lòng kính trọng và sự biết ơn vô hạn đối với công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời, tiếp tục khẳng định giá trị trường tồn của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới.

Nghệ An tự hào là quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Thực hiện di huấn thiêng liêng của Người, những ngày tháng lịch sử này, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Nghệ An đang ra sức thi đua, lập thành tích chào mừng thành công Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, đưa nghị quyết Đại hội Đảng các cấp đi vào cuộc sống; từng bước đưa Nghệ An trở thành tỉnh khá, là cực tăng trưởng tầm quốc gia.

Đặc biệt, trong dịp kỷ niệm 85 năm ngày Bác Hồ về nước, Nghệ An vinh dự là một trong các điểm cầu truyền hình quốc gia “Hai tay xây dựng một sơn hà”. Cầu truyền hình được tổ chức theo mạch tư duy “Từ quyết sách đến hành động, từ lịch sử đến thời đại”, gồm 3 chương: “Đôi tay vạch đường”, “Vòng tay nhân dân” và “Giương cao ngọn cờ”.

Chương 1 - “Đôi tay vạch đường”: Nhấn khoảnh khắc Bác Hồ trở về Tổ quốc đầu năm 1941 và lựa chọn Cao Bằng làm địa bàn chiến lược để trực tiếp lãnh đạo cách mạng. Lý giải tầm nhìn và bản lĩnh của Người trong việc nhận diện thời cơ - xác định kẻ thù - chọn đúng ưu tiên sống còn của dân tộc. Đây là chương của định hướng - quyết sách - phương pháp, nơi “đôi tay” của Người vạch ra con đường đi cho dân tộc.

Chương 2 - “Vòng tay nhân dân”: Làm rõ bài học lấy dân làm gốc và sức mạnh của đại đoàn kết toàn dân khi đường lối đúng được nhân dân tin theo và cùng hành động. Từ việc xây dựng căn cứ, phát triển lực lượng, mở rộng phong trào Việt Minh đến cao trào đấu tranh trên cả nước, cách mạng đi từ thắng lợi từng bước đến thắng lợi quyết định, kết tinh bằng cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 - thời khắc ý Đảng hòa cùng lòng dân, đưa dân tộc bước vào kỷ nguyên độc lập.

Chương 3 - “Giương cao ngọn cờ”: Khẳng định giá trị thời đại của những quyết sách mang tính chiến lược từ năm 1941 trong bối cảnh hôm nay. Nội dung của chương nối tinh thần Hồ Chí Minh với kỷ nguyên mới sau Đại hội XIV của Đảng, nhấn mạnh các bài học còn nguyên sức sống: Chọn đúng ưu tiên chiến lược, phát huy nội lực, tự lực - tự cường chiến lược, đại đoàn kết và kiên định mục tiêu quốc gia.

Từ cái nôi quê hương Nghệ An đến Bến cảng Nhà Rồng - Cao Bằng – Hà Nội, cầu truyền hình quốc gia “Hai tay xây dựng một cơ đồ” không chỉ là tưởng nhớ quá khứ, mà còn là lời hiệu triệu hành động cho hiện tại và tương lai: Mỗi thế hệ tiếp tục nâng cao ngọn cờ độc lập, phát triển và khát vọng vươn lên bằng trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm của mình.

Tại cuộc làm việc với ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương về việc chuẩn bị cho điểm cầu truyền hình quốc gia, đồng chí Trần Quốc Khánh - Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Nghệ An khẳng định: Là địa phương vinh dự có điểm cầu truyền hình trực tiếp, tỉnh Nghệ An đã chủ động triển khai kế hoạch từ sớm. Tỉnh đã chỉ đạo sát sao các cơ quan thông tấn, báo chí địa phương đẩy mạnh tuyên truyền; phối hợp chặt chẽ với ekip thực hiện của Đài Truyền hình Việt Nam trong việc khảo sát và dàn dựng, đồng thời bảo đảm điều kiện tốt nhất về hạ tầng đường truyền, cung ứng điện lực, cũng như các phương án an ninh trật tự, y tế và hậu cần phục vụ đại biểu tại điểm cầu. "Đây không chỉ là sự kiện kỷ niệm mà còn là dịp để giáo dục truyền thống cách mạng sâu sắc cho thế hệ trẻ tại quê hương Bác", đồng chí Trần Quốc Khánh nhấn mạnh.

Ngô Lâm (Hội Sử học Nghệ An)