Vlkolinec: Ngôi làng cổ Slovakia muốn rút khỏi danh sách Di sản Thế giới
Dưới sức ép từ 100.000 lượt khách mỗi năm, nhiều cư dân tại làng cổ Vlkolinec đề xuất gạch tên khỏi danh mục UNESCO để tìm lại sự bình yên và quyền riêng tư.
Ngôi làng Vlkolinec tọa lạc tại Ruzomberok (Slovakia), cách thủ đô Bratislava khoảng 3 giờ lái xe, đang đối mặt với một tình huống tiến thoái lưỡng nan. Từng được UNESCO vinh danh là Di sản Thế giới từ năm 1993 nhờ kiến trúc gỗ Trung Âu nguyên vẹn, địa điểm này hiện trở thành gánh nặng đối với những người đang thực sự sinh sống tại đây.
Sức ép từ sự nổi tiếng và quy định nghiêm ngặt
Với những ngôi nhà gỗ truyền thống và tháp chuông có niên đại từ năm 1770, Vlkolinec thu hút khoảng 100.000 du khách mỗi năm. Tuy nhiên, sự nổi tiếng đi kèm với những cái giá đắt đỏ về quyền riêng tư. Nhiều cư dân cho biết họ cảm thấy bị xâm phạm khi du khách thường xuyên bước vào sân nhà, thậm chí cố gắng nhìn vào bên trong khu vực sinh hoạt riêng tư.
Ông Anton Sabucha, một cư dân 67 tuổi, bày tỏ sự mệt mỏi với danh hiệu di sản. Theo ông, các quy định bảo tồn nghiêm ngặt của UNESCO khiến việc chăn nuôi thú cưng hay trồng trọt của người dân không còn được thoải mái như trước. Ông thẳng thắn chia sẻ rằng cuộc sống của dân làng sẽ tốt hơn nếu UNESCO gạch tên ngôi làng khỏi danh mục di sản.
Mâu thuẫn giữa bảo tồn và phát triển kinh tế
Để đối phó với tình trạng quá tải, một số gia đình đã phải lắp đặt cổng sắt và biển báo "Đất tư nhân, cấm vào" hoặc "Cấm chụp ảnh". Tuy nhiên, những biện pháp này không mang lại nhiều hiệu quả khi du khách vẫn coi toàn bộ ngôi làng như một bảo tàng ngoài trời sau khi đã mua vé tham quan tại bãi đậu xe.
Trái ngược với sự bức xúc của một nhóm cư dân, hội đồng du lịch địa phương khẳng định đa số người dân vẫn ủng hộ danh hiệu UNESCO. Đại diện ngành du lịch cho biết, việc ghi danh đã mang lại nguồn kinh phí quan trọng để bảo tồn kiến trúc gỗ, phục hồi các di tích lịch sử và xây dựng trung tâm thông tin du lịch. Chính quyền thành phố Ruzomberok cũng đã triển khai các dự án hỗ trợ tài chính cho người dân bảo trì tài sản và giảm thuế để bù đắp gánh nặng từ du lịch.
Lời khuyên cho du khách và tiền lệ của UNESCO
Đến thăm Vlkolinec vào tháng 11/2025, nữ du khách Hels Dainty gợi ý rằng du khách nên tránh những mùa cao điểm để giảm áp lực cho địa phương. Việc mua sắm tại các cửa hàng nhỏ của người dân và tôn trọng các biển báo riêng tư là cách để duy trì sự bền vững cho ngôi làng vẫn còn người sinh sống này.
Trong lịch sử, UNESCO mới chỉ loại bỏ 3 địa điểm khỏi Danh mục Di sản Thế giới kể từ năm 1978, bao gồm: Khu bảo tồn linh dương Arab (Oman), Thung lũng Elbe Dresden (Đức) và thành phố Liverpool (Anh). Đáng chú ý, các trường hợp này bị loại do những phát triển hạ tầng mới làm thay đổi giá trị gốc của di sản, chưa từng có tiền lệ gạch tên dựa trên nguyện vọng thuần túy của cư dân địa phương.