Mỹ - Israel bàn gì tại Nhà Trắng?

Bước đi ngoại giao mang tính thời điểm

Theo lịch trình ban đầu, chuyến công du của Thủ tướng Benjamin Netanyahu tới Washington dự kiến diễn ra vào ngày 19/2, nhằm tham dự phiên họp của "Hội đồng Hòa bình" - sáng kiến do chính quyền Tổng thống Trump khởi xướng để thảo luận về tái thiết Gaza. Tuy nhiên, những diễn biến dồn dập trên bàn đàm phán quốc tế trong tuần qua đã buộc nhà lãnh đạo Israel phải điều chỉnh kế hoạch, đẩy sớm chuyến đi gần 1 tuần.

Quyết định này được giới quan sát quốc tế nhận định là một bước đi "chặn đầu" của Tel Aviv. Nguyên nhân trực tiếp xuất phát từ việc Mỹ và Iran vừa nối lại các cuộc đàm phán hạt nhân tại Oman vào tuần trước. Sự kiện này đã dấy lên những lo ngại từ phía Israel rằng Washington có thể sẽ nới lỏng các điều kiện đối với Tehran để nhanh chóng đạt được một thỏa thuận ngoại giao.

Ngay khi đặt chân đến thủ đô Washington vào tối 10/2, Thủ tướng Netanyahu đã có cuộc làm việc tiền trạm với các đặc phái viên phụ trách Trung Đông của Nhà Trắng là ông Steve Witkoff và ông Jared Kushner. Tại cuộc gặp này, phía Mỹ đã cập nhật cho đồng minh Israel những thông tin chi tiết về vòng đàm phán đầu tiên tại Oman. Động thái này cho thấy, dù Mỹ đang chủ động mở lại kênh đối thoại với Iran, Washington vẫn coi trọng việc tham vấn và duy trì sự đồng thuận với đồng minh chiến lược số một tại khu vực.

Hạt nhân hay tên lửa?

Tâm điểm của cuộc gặp tại Phòng Bầu Dục lần này là sự khác biệt trong cách tiếp cận đối với mối đe dọa từ Iran. Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump đang áp dụng chiến thuật "cây gậy và củ cà rốt". Một mặt, ông để ngỏ cánh cửa ngoại giao, mặt khác, ông duy trì sức ép quân sự tối đa. Phát biểu trước thềm cuộc gặp, ông Trump tuyên bố đang cân nhắc việc triển khai thêm một nhóm tác chiến tàu sân bay mà ông gọi là "hạm đội" thứ hai đến khu vực Trung Đông. Thông điệp của Nhà Trắng rất rõ ràng: Mỹ sẵn sàng cho kịch bản sử dụng biện pháp mạnh nếu đàm phán bế tắc.

Tuy nhiên, đối với Israel, mối quan ngại không chỉ dừng lại ở chương trình hạt nhân. Thủ tướng Netanyahu nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải giải quyết triệt để mối đe dọa từ kho tên lửa đạn đạo của Iran.

Sự kiên quyết này của Israel bắt nguồn từ thực tế chiến trường. Trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày vào tháng 6/2025, lãnh thổ Israel đã phải hứng chịu các đợt tấn công bằng tên lửa đạn đạo và thiết bị bay không người lái từ phía Iran, gây ảnh hưởng đến cả các khu vực quân sự và dân sự. Do đó, Tel Aviv coi vấn đề tên lửa là "lằn ranh đỏ" không thể bỏ qua.

Trong khi đó, phía Iran đến nay vẫn giữ lập trường cứng rắn: Chỉ đàm phán về hạt nhân, kiên quyết từ chối thảo luận về chương trình tên lửa hay việc hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực. Sự mâu thuẫn này đặt Tổng thống Trump vào thế khó khi phải cân bằng giữa mong muốn đạt được di sản ngoại giao và việc đảm bảo an ninh tuyệt đối cho đồng minh.

Quan hệ Mỹ - Israel dưới thời ông Trump

Cuộc gặp ngày 11/2 là lần thứ 6 hai nhà lãnh đạo gặp nhau trên đất Mỹ và là lần thứ 7 gặp gỡ trực tiếp kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025. Tần suất gặp gỡ dày đặc này phản ánh mức độ gắn kết chưa từng có trong quan hệ song phương, đồng thời cũng cho thấy tính chất phức tạp của tình hình khu vực.

Nhìn lại chuỗi các cuộc gặp thượng đỉnh trước đó, có thể thấy rõ sự định hình lại chính sách Trung Đông của Mỹ.

Tháng 2/2025: Hai bên từng thảo luận về các đề xuất táo bạo liên quan đến tương lai dải Gaza. Dù một số ý tưởng ban đầu về việc tái thiết Gaza vấp phải phản ứng trái chiều từ dư luận quốc tế, nhưng nó cho thấy sự tìm tòi các hướng đi mới của Washington.

Tháng 4/2025: Đây là thời điểm thử thách lòng tin khi Mỹ bất ngờ thông báo đàm phán với Iran ngay khi ông Netanyahu đang ở Washington vận động cho các biện pháp quân sự.

Tháng 6 và tháng 12/2025: Qua các cuộc xung đột và căng thẳng leo thang, Mỹ luôn khẳng định cam kết bảo vệ Israel, thậm chí tham gia các đợt không kích vào cơ sở hạ tầng của đối phương khi cần thiết.

Vấn đề Bờ Tây và những ẩn số còn lại

Bên cạnh hồ sơ Iran, cuộc gặp thượng đỉnh lần này cũng diễn ra trong bối cảnh tình hình tại Bờ Tây có những diễn biến mới. Nội các an ninh Israel vừa thông qua các biện pháp tăng cường quản lý đất đai tại khu vực. Động thái đã vấp phải một số ý kiến quan ngại từ cộng đồng quốc tế về triển vọng của tiến trình hòa bình Trung Đông.

Dù quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Trump mong muốn duy trì sự ổn định và không ủng hộ các hành động đơn phương làm thay đổi hiện trạng, giới phân tích cho rằng Washington sẽ chọn cách tiếp cận mềm dẻo, tránh chỉ trích công khai đồng minh để tập trung tối đa cho mục tiêu lớn hơn là vấn đề Iran.

Cuộc gặp tại Nhà Trắng giữa Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Benjamin Netanyahu không đơn thuần là một nghi thức ngoại giao, mà là cuộc đối thoại chiến lược nhằm thống nhất quan điểm trước những quyết định lịch sử. Thách thức đặt ra cho cả hai nhà lãnh đạo rất lớn: Làm sao để thúc đẩy một thỏa thuận hạt nhân bền vững với Iran mà không làm suy yếu khả năng răn đe quân sự? Làm sao để giải quyết bài toán tên lửa đạn đạo mà không đẩy khu vực vào một cuộc chạy đua vũ trang mới? Và quan trọng hơn, làm thế nào để kiến tạo một nền hòa bình lâu dài cho cả Gaza và khu vực Trung Đông? Câu trả lời sẽ phụ thuộc rất nhiều vào kết quả của cuộc làm việc kín kéo dài nhiều giờ đồng hồ tại Washington.

Hoàng Bách