Lockheed Martin bàn giao tiêm kích F-35 không có radar cho Không quân Mỹ
Nhiều tiêm kích F-35 thuộc Lô 17 được xuất xưởng với khoang mũi trống rỗng và phải lắp vật nặng làm đối trọng do sự chậm trễ của hệ thống radar AN/APG-85 thế hệ mới.
Kể từ tháng 6/2025, Không quân Mỹ (USAF) đã bắt đầu tiếp nhận các tiêm kích tàng hình F-35 trong tình trạng không có hệ thống radar chính thức. Thay vì các thiết bị điện tử tinh vi, khoang mũi của máy bay được lắp đặt thêm các vật nặng làm đối trọng để đảm bảo sự cân bằng về trọng tâm và đặc tính khí động học trong quá trình vận hành.
Sự không tương thích giữa các thế hệ radar
Theo báo cáo từ tạp chí Avionics International, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là sự chậm trễ trong việc phát triển và thử nghiệm dòng radar quét mảng pha điện tử chủ động (AESA) gallium nitride (GaN) AN/APG-85 tiên tiến. Đây là hệ thống radar được thiết kế riêng cho cấu hình nâng cấp Technology Refresh 3 (TR-3) và Block 4 của dòng máy bay này.
Vấn đề trở nên phức tạp hơn khi các lô máy bay mới nhất (bắt đầu từ Lô 17) đã được thay đổi cấu trúc phần mũi và hệ thống giá đỡ để phù hợp với kích thước của radar AN/APG-85. Sự thay đổi vật lý này khiến các tiêm kích mới không còn khả năng tương thích ngược với mẫu radar AN/APG-81 cũ đang sử dụng phổ biến trên các phiên bản F-35 trước đó.
Thách thức về công suất và nhiệt năng
Ông Rob Wittman, Chủ tịch Tiểu ban Hàng không Chiến thuật của Hạ viện Hoa Kỳ, xác nhận rằng việc bàn giao máy bay ở cấu hình hiện tại là một thách thức lớn. Radar AN/APG-85 mới đòi hỏi mức tiêu thụ điện năng và khả năng tản nhiệt mạnh mẽ hơn đáng kể so với phiên bản tiền nhiệm. Việc đồng bộ hóa hệ thống radar với động cơ và hệ thống quản lý nhiệt của máy bay đang gặp nhiều rào cản kỹ thuật, dẫn đến việc sản xuất khung thân máy bay đi trước tiến độ hoàn thiện hệ thống cảm biến.
Tiền lệ trong lịch sử hàng không quân sự
Tình trạng máy bay chiến đấu hiện đại phải cất cánh với "mũi rỗng" không phải là điều chưa từng có. Trong những năm 1980, dòng tiêm kích đánh chặn Panavia Tornado F.2 (ADV) của Không quân Hoàng gia Anh cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự do radar AI.24 Foxhunter chậm tiến độ sản xuất.
Vào thời điểm đó, để giải quyết sự mất cân bằng khí động học, các kỹ sư Anh đã đổ bê tông vào phần mũi máy bay để giả lập trọng lượng của radar. Các phi công đã đặt biệt danh cho khối bê tông này là "Blue Circle" – tên một nhãn hiệu xi măng nổi tiếng tại Anh. Phải mất vài năm sau, hệ thống radar hoàn chỉnh mới được lắp đặt trên phiên bản Tornado F.3.
Một ví dụ khác là dòng Eurofighter Typhoon đợt 1. Những chiếc máy bay này đã được đưa vào biên chế mà không có hệ thống tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại (PIRATE). Trong suốt nhiều năm, một khối kim loại nặng đã được gắn ở mũi máy bay để chờ đợi ngành công nghiệp quốc phòng bắt kịp nhu cầu kỹ thuật.
Hiện tại, Lockheed Martin và các đối tác đang nỗ lực đẩy nhanh quá trình thử nghiệm radar AN/APG-85 để sớm hoàn thiện năng lực tác chiến cho các phi đội F-35 mới bàn giao, tránh kéo dài tình trạng sử dụng đối trọng cơ học thay cho hệ thống cảm biến chiến đấu chủ lực.