Vì sao NATO tăng cường sự hiện diện ở Bắc Cực?
NATO sẽ tăng cường sự hiện diện của mình ở Bắc Cực. Khối này đang đe dọa phương Tây bằng cách viện dẫn Nga là mối đe dọa lớn nhất. Để đáp trả, NATO đang chuẩn bị công bố một sứ mệnh mới mang tên "Arctic Sentry" (Cảnh giới Bắc Cực).
Chiến dịch Cảnh giới Bắc Cực
Ngày 11/2, Tổng Thư ký NATO, ông Mark Rutte, đã phát đi thông điệp cứng rắn từ trụ sở tại Brussels: "Bắc Cực và vùng Cực Bắc đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết đối với an ninh tập thể của chúng ta. Trước các hoạt động quân sự gia tăng của Nga và mối quan tâm ngày càng lớn từ Trung Quốc tại Cực Bắc, việc chúng ta hành động mạnh mẽ hơn là điều tối cần thiết".
Sứ mệnh mới này mang tên "Cảnh giới Bắc Cực". Về bản chất, nó được thiết kế tương tự như các chiến dịch răn đe mà NATO đã và đang triển khai tại vùng Biển Baltic và Đông Âu. Dù không thay đổi quá đột ngột so với những gì các đồng minh Bắc Âu đã thực hiện trong nhiều năm qua để phòng vệ trước Nga, nhưng sứ mệnh này đánh dấu một bước ngoặt về tư duy chiến thuật trong sự phối hợp thống nhất dưới một lá cờ chung.
Sự ra đời của "Cảnh giới Bắc Cực" diễn ra trong bối cảnh nội bộ liên minh vừa trải qua những rạn nứt sâu sắc. Tháng trước, yêu cầu của Tổng thống Donald Trump về việc Mỹ phải nắm quyền kiểm soát Greenland - được xem như tuyến phòng thủ tên lửa tiền phương, đã đe dọa chia rẽ khối NATO. Tuy nhiên, sứ mệnh mới này dường như là câu trả lời thống nhất của liên minh trước những thách thức địa chính trị, vượt lên trên những bất đồng nội bộ.
Một trong những thay đổi đáng kể nhất của "Cảnh giới Bắc Cực" là việc tăng cường quân số tại khu vực được gọi là "Chỏm Bắc" – vùng lãnh thổ nằm trong Vòng Bắc Cực bao gồm các phần của Na Uy, Thụy Điển và Phần Lan. Theo bà Minna Alander, chuyên gia quốc phòng và Bắc Cực tại Trung tâm Nghiên cứu Đông Âu Stockholm, ba quốc gia này nhiều khả năng sẽ đóng vai trò dẫn dắt trong sáng kiến mới, nhờ vào kinh nghiệm dày dạn của họ trong việc tác chiến tại môi trường khắc nghiệt này.
Liên minh dự kiến sẽ tăng cường tuần tra hải quân ở Biển Na Uy và vùng biển giữa Greenland, Iceland và Vương quốc Anh - khu vực chiến lược GIUK. Vùng biển này có thể trở thành bãi thử nghiệm cho các máy bay không người lái trinh sát mới nhất, khi NATO muốn xác định xem chúng có thể chịu được khí hậu khắc nghiệt của Bắc Cực hay không.
"Các ưu tiên của liên minh đã chuyển sang khu vực Bắc Cực, và NATO đang đáp ứng thách thức đó", Matthew Whitaker, đại sứ Mỹ tại liên minh, nói với các phóng viên hôm thứ Ba.
Không chỉ dừng lại ở các nước Bắc Âu, các cường quốc khác trong NATO cũng đang dịch chuyển trọng tâm. Bộ trưởng Quốc phòng Anh, John Healey, ngày 11/2 tuyên bố Vương quốc Anh sẽ tăng gấp đôi số lượng binh sĩ triển khai đến vùng Bắc Cực của Na Uy, nâng tổng số lên 2.000 quân trong vòng ba năm tới. London cũng sẽ tham gia lực lượng bộ binh gồm ít nhất 4.000 binh sĩ dưới sự chỉ huy của Thụy Điển, đóng tại miền Bắc Phần Lan. Pháp, Iceland và Italy đã có mặt tại đây. Dự kiến lực lượng này sẽ sẵn sàng chiến đấu toàn diện trong những tháng tới.
Mối đe dọa từ lòng đại dương
Động lực chính thúc đẩy NATO hành động quyết liệt đến từ những con số "biết nói". Theo dữ liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), chỉ tính riêng từ đầu năm 2025 đến nay, Nga đã thực hiện ít nhất 33 cuộc diễn tập quân sự tại Bắc Cực.
Tuy nhiên, nỗi ám ảnh lớn nhất của phương Tây không nằm trên mặt băng, mà ở dưới lòng đại dương. Các quan chức NATO đặc biệt lo ngại kịch bản Nga có thể triển khai tàu ngầm hạt nhân đi qua Biển Na Uy để tiến vào vùng biển rộng lớn của Đại Tây Dương mà không bị phát hiện.
Bà Minna Alander nhận định: "Nếu điều đó xảy ra, cuộc chơi coi như kết thúc. Việc tìm kiếm một chiếc tàu ngầm lẩn khuất giữa Đại Tây Dương bao la là nhiệm vụ gần như bất khả thi".
Các quan chức phương Tây cũng cảnh báo về trò chơi "mèo vờn chuột" ngầm chỉ việc Nga sử dụng các "hạm đội bóng tối" để vận chuyển dầu bị trừng phạt và bị cáo buộc tiến hành phá hoại cơ sở hạ tầng quan trọng, bao gồm các đường ống năng lượng và cáp ngầm dưới biển.
Với "Cảnh giới Bắc Cực", NATO không chỉ đơn thuần là tập trận. Đó là lời khẳng định đanh thép rằng phương Bắc lạnh giá sẽ không còn là "sân sau" của bất kỳ cường quốc nào, và liên minh quân sự lớn nhất thế giới đã sẵn sàng để bảo vệ từng tấc băng của mình trước những cơn gió lạnh từ phía Đông.
NATO, vốn từ lâu đã coi các cuộc tập trận ở Bắc Cực là hoạt động thường lệ, nay sẽ triển khai khoảng 25.000 quân nhân và nhân viên dân sự tham gia các cuộc diễn tập vào giữa tháng 3. Ngoài ra, sẽ có hai nhiệm vụ răn đe tương tự ở vùng Baltic và Đông Âu.