Tổng thống Macron thăm Ấn Độ: Thúc đẩy 'siêu hợp đồng' quốc phòng và liên minh AI
Ngày 17/2, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron chính thức bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài ba ngày tới Ấn Độ. Tâm điểm của chuyến công du lần này là thúc đẩy hợp tác trí tuệ nhân tạo (AI), hiện thực hóa các thỏa thuận quốc phòng trị giá hàng chục tỷ USD và thắt chặt hơn nữa quan hệ chiến lược song phương, đặc biệt là thương vụ tiêm kích Rafale đầy hứa hẹn.
Hành trình của nhà lãnh đạo Pháp nhằm mở rộng quan hệ đối tác quân sự với New Delhi, trong đó đáng chú ý nhất là các cuộc thảo luận về hợp đồng cung cấp thêm 114 máy bay chiến đấu cho quân đội Ấn Độ.
Tổng thống Macron cùng phu nhân Brigitte đã đặt chân đến Mumbai - trung tâm tài chính sầm uất của Ấn Độ - vào đêm muộn ngày 16/2. Đây là chuyến thăm thứ tư của ông tới quốc gia Nam Á này kể từ khi nhậm chức vào năm 2017. Theo lịch trình, Tổng thống Macron sẽ có cuộc hội đàm quan trọng với Thủ tướng Narendra Modi vào cuối ngày 17/2, trước khi di chuyển đến New Delhi để tham dự hội nghị thượng đỉnh về trí tuệ nhân tạo vào trong hai ngày 18-19/2.
Chuyến thăm diễn ra ngay sau khi New Delhi xác nhận ý định đặt hàng một lô tiêm kích Rafale lớn vào tuần trước, đồng thời nối tiếp đà thuận lợi từ hiệp định thương mại tự do mang tính cột mốc giữa Ấn Độ và Liên minh châu Âu (EU) vừa được ký kết vào tháng 1.
"Hợp đồng thế kỷ"
Trong thập kỷ qua, Ấn Độ đã ráo riết tìm cách giảm bớt sự phụ thuộc vào Nga – nhà cung cấp thiết bị quân sự truyền thống lớn nhất của họ, bằng cách đa dạng hóa nguồn cung và đẩy mạnh sản xuất nội địa.
Thông báo từ Bộ Quốc phòng Ấn Độ tuần trước cho biết kế hoạch mua sắm tiêm kích Rafale đã được thông qua, với điều kiện "phần lớn" số máy bay này sẽ được sản xuất ngay tại Ấn Độ. Dù con số cụ thể chưa được công bố chính thức, một nguồn tin nội bộ từ Bộ Quốc phòng tiết lộ mục tiêu khả thi là 114 chiếc.
Ông Christophe Jaffrelot, chuyên gia về Ấn Độ tại Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế (Sciences Po, Paris), nhận định: Thương vụ tiềm năng trị giá 30 tỷ Euro (tương đương 35 tỷ USD) cho 114 chiếc Rafale chính là "hợp đồng thế kỷ", là "vương miện" rực rỡ nhất trong quan hệ song phương.
Nếu được ký kết, lô hàng này sẽ bổ sung vào đội bay gồm 36 chiếc Rafale mà Ấn Độ đã mua cho không quân năm 2016 và 26 chiếc đã đặt hàng cho hải quân. Dù các cuộc đàm phán chi tiết với tập đoàn Dassault Aviation vẫn đang tiếp diễn, Phủ Tổng thống Pháp bày tỏ sự lạc quan rằng một thỏa thuận "mang tính lịch sử" đang ở rất gần.
"Phản ứng hóa học" từ sự đồng điệu
Cũng trong ngày 17/2, Tổng thống Macron và Thủ tướng Modi sẽ tham dự lễ khánh thành dây chuyền lắp ráp trực thăng cuối cùng đầu tiên của Ấn Độ thông qua hình thức trực tuyến. Đây là dự án liên doanh giữa Tập đoàn Tata (Ấn Độ) và Airbus. Cơ sở đặt tại Vemagal (bang Karnataka) này sẽ sản xuất Airbus H125 – dòng trực thăng đơn động cơ bán chạy nhất thế giới.
Trong 10 năm qua, Pháp đã vươn lên trở thành một trong những đối tác kinh tế và quốc phòng quan trọng nhất của Ấn Độ. Văn phòng Tổng thống Pháp nhấn mạnh: "Thông qua chuyến thăm này, chúng tôi mong muốn củng cố hơn nữa sự hợp tác và đa dạng hóa các quan hệ đối tác kinh tế, thương mại với Ấn Độ".
Với quy mô dân số 1,4 tỷ người, Ấn Độ hiện là quốc gia đông dân nhất thế giới và đang trên đà trở thành nền kinh tế lớn thứ tư toàn cầu. Các cuộc hội đàm tuần này dự kiến cũng sẽ mổ xẻ những bất ổn kinh tế thế giới gây ra bởi chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump, cũng như tầm ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực.
Phía Văn phòng Thủ tướng Modi cho biết các cuộc thảo luận sẽ tập trung vào việc "gắn kết chặt chẽ quan hệ đối tác chiến lược và đa dạng hóa sang các lĩnh vực mới nổi". Hiện tại, kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 15 tỷ Euro (khoảng 18 tỷ USD) mỗi năm, phần lớn nhờ quốc phòng và hàng không. Trong khi đó, tổng vốn đầu tư trực tiếp (FDI) của Pháp vào Ấn Độ đã chạm mốc gần 13 tỷ Euro (khoảng 15 tỷ USD).
Bên cạnh các con số kinh tế, hai nhà lãnh đạo cũng rất chú trọng đến việc nuôi dưỡng mối quan hệ cá nhân thân thiết. "Họ rõ ràng có một 'phản ứng hóa học' tốt và sự thấu hiểu cá nhân sâu sắc", chuyên gia Jaffrelot nhận xét.
Tuy nhiên, một nút thắt nhạy cảm vẫn tồn tại, đó chính là vấn đề Ukraine. Cho đến nay, Ấn Độ giữ quan điểm trung lập về chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga tại Ukraine, và tiếp tục mua dầu từ Moskva. Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump từng tuyên bố Ấn Độ đã cam kết ngừng các thương vụ dầu mỏ này, nhưng New Delhi vẫn chưa đưa ra bất kỳ xác nhận chính thức nào.
Giới phân tích cho rằng, nếu Ấn Độ ngừng mua dầu từ Nga, họ sẽ không còn bị chỉ trích vì việc bỏ phiếu trắng tại Liên hợp quốc nữa.