Giám đốc IAEA cảnh báo nguy cơ rò rỉ phóng xạ, kêu gọi 'kiềm chế tối đa' tại Trung Đông
Trước những diễn biến leo thang chưa từng có sau các đòn tấn công quân sự qua lại giữa Mỹ, Israel và Iran, người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã lên tiếng cảnh báo về nguy cơ xảy ra thảm họa hạt nhân, đồng thời, kêu gọi các bên kiềm chế tối đa để tránh những hậu quả thảm khốc.
Nguy cơ mất an toàn hạt nhân
Phát biểu trong ngày 2/3, Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi bày tỏ sự lo ngại sâu sắc trước tình hình hiện tại ở Trung Đông. Mặc dù xác nhận tính đến thời điểm hiện tại, cơ quan này "chưa có bất kỳ dấu hiệu nào" cho thấy các cơ sở hạt nhân tại Iran bị hư hại hoặc trúng hỏa lực, nhưng mức độ rủi ro đang gia tăng từng ngày.
Tuyên bố này được đưa ra ngay trước thềm phiên họp bất thường về vấn đề Iran của IAEA tại Vienna (Áo). Phiên họp kín này được tổ chức theo yêu cầu khẩn cấp từ Nga, tiếp nối đề nghị tương tự từ Chính phủ Iran vào cuối tuần qua.
Phát biểu mở đầu phiên họp, ông Grossi nhắc lại lời kêu gọi tất cả các bên thực hiện kiềm chế tối đa để tránh một vòng xoáy leo thang mới. Người đứng đầu cơ quan giám sát hạt nhân của Liên hợp quốc nhấn mạnh rằng, Iran và nhiều quốc gia khác trong khu vực đang sở hữu các nhà máy điện hạt nhân, lò phản ứng nghiên cứu cũng như các cơ sở lưu trữ nhiên liệu đang hoạt động. Việc các quốc gia này trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công quân sự sẽ làm gia tăng nghiêm trọng các mối đe dọa đối với an toàn hạt nhân toàn cầu.
Tổng Giám đốc IAEA đặc biệt cảnh báo không thể loại trừ khả năng xảy ra một vụ rò rỉ phóng xạ với những hậu quả nghiêm trọng, thậm chí có thể buộc phải sơ tán những khu vực có diện tích tương đương hoặc lớn hơn các thành phố lớn.
Nỗ lực ngoại giao bế tắc
Một diễn biến đáng lo ngại khác được ông Grossi tiết lộ là IAEA hiện đang cố gắng liên lạc với các cơ quan quản lý hạt nhân của Iran nhưng "vẫn chưa nhận được phản hồi". Tổng Giám đốc IAEA bày tỏ hy vọng kênh liên lạc không thể thiếu này có thể được thiết lập lại trong thời gian sớm nhất, đồng thời tha thiết kêu gọi các bên nhanh chóng nối lại các cuộc đàm phán ngoại giao.
Trước đó, trong tháng này, ông Grossi đã tham dự 2 vòng đàm phán do Oman làm trung gian giữa Iran và Mỹ tại Geneva nhằm giải quyết các vấn đề xoay quanh chương trình hạt nhân của Tehran. Tuy nhiên, người đứng đầu IAEA thừa nhận các bên đã không thể đạt được tiếng nói chung, tạo ra một cảm giác thất vọng lớn trong bối cảnh khu vực đang rất cần những bước đột phá ngoại giao.
Phiên họp bất thường nói trên diễn ra ngay trước thềm phiên họp thường kỳ đã được lên lịch từ trước của Hội đồng Thống đốc IAEA (gồm đại diện 35 quốc gia).
Các diễn biến này đặt trong bối cảnh cuộc khủng hoảng niềm tin sâu sắc, khi các nước phương Tây, dẫn đầu là Mỹ và Israel, liên tục cáo buộc Cộng hòa Hồi giáo Iran đang tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân.
Về phần mình, Tehran luôn kiên quyết bác bỏ mọi cáo buộc về tham vọng quân sự, đồng thời khẳng định quyền hợp pháp trong việc phát triển công nghệ hạt nhân vì mục đích dân sự hòa bình.