Cú sốc dầu mỏ khiến nhiều quốc gia phải mở kho dự trữ chiến lược
Trong khi Cơ quan Năng lượng Quốc tế nỗ lực "hạ nhiệt" thị trường bằng đợt xả kho chiến lược lớn nhất lịch sử, thì tại eo biển Hormuz lại phản ánh một thực tế đáng ngại hơn: Sự đứt gãy nguồn cung khó có thể bù đắp.
Theo France 24 ngày 12/3, cuộc chiến lan rộng tại Iran đã khiến hoạt động của các tàu chở dầu đình trệ, biến các nhà máy lọc dầu thành mục tiêu tấn công và gây rúng động giới đầu tư trước nỗi lo về hiệu ứng domino từ tình trạng giá năng lượng leo thang.
Trước đó, ngày 11/3, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã nhất trí giải phóng lượng dầu dự trữ khẩn cấp lớn nhất trong lịch sử. Tổ chức có trụ sở tại Paris này cam kết cung ứng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ của các quốc gia thành viên. Thông báo này đánh dấu một bước ngoặt trong phản ứng của các chính phủ trước tình trạng đứt gãy dòng chảy dầu mỏ do chiến tranh, sau khi nhiều nhà lãnh đạo toàn cầu từng bày tỏ sự ngần ngại trong việc sử dụng kho dự trữ chiến lược.
Giá dầu thô đã tăng vọt trở lại trên mốc 100 USD/thùng vào ngày 12/3, khi những nỗ lực mới của Iran nhằm tấn công nguồn cung tại Trung Đông và lời đe dọa làm sụp đổ nền kinh tế toàn cầu đã lấn át tác động từ đợt xả kho kỷ lục của IEA.
Theo IEA, các quốc gia thành viên đã đồng thuận giải phóng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ – con số lớn nhất từ trước đến nay, trong đó Mỹ đóng góp 172 triệu thùng. Tuy nhiên, động thái này vẫn không thể trấn an nỗi lo ngại về việc bóp nghẹt nguồn cung từ Trung Đông, trong bối cảnh eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển 1/5 lượng dầu thô toàn cầu, gần như đã bị phong tỏa hoàn toàn.
Ở ngày thứ 12 của cuộc xung đột, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố sẽ nhắm mục tiêu vào "các trung tâm kinh tế và ngân hàng" mà họ cho là có liên quan đến lợi ích của Mỹ và Israel. Tuyên bố này đã khiến hàng loạt tập đoàn quốc tế phải khẩn trương sơ tán nhân viên khỏi Dubai.
Ông Ali Fadavi, cố vấn cấp cao của Tổng tư lệnh IRGC, phát biểu trên truyền hình nhà nước: "Mỹ và Israel phải tính đến khả năng họ sẽ bị cuốn vào một cuộc chiến tiêu hao dài hạn, điều sẽ phá hủy toàn bộ nền kinh tế Mỹ cũng như kinh tế thế giới".
Phía Iran cho biết họ đã tấn công hai con tàu tại vùng Vịnh vì chúng tiến vào eo biển Hormuz mà "phớt lờ các cảnh báo" từ hải quân nước này. Hải quân Oman sau đó đã giải cứu 20 thành viên thủy thủ đoàn từ một trong hai tàu bị nạn – tàu chở hàng rời Mayuree Naree của Thái Lan. Những hình ảnh do hải quân Thái Lan chia sẻ cho thấy những cột khói đen đặc bốc lên dữ dội từ con tàu.
Các chuyên gia phân tích nhận định, việc đóng cửa kéo dài eo biển Hormuz – nơi cũng vận chuyển tới 1/3 lượng phân bón cho sản xuất lương thực thế giới, sẽ gây ra hậu quả thảm khốc cho kinh tế toàn cầu, đặc biệt là tại châu Á và châu Âu.
"Dù chúng ta từng đối mặt với nhiều sự gián đoạn trong quá khứ, nhưng đây chắc chắn là cuộc khủng hoảng lớn nhất mà ngành dầu khí khu vực từng phải hứng chịu", ông Amin H. Nasser, Chủ tịch kiêm CEO của "gã khổng lồ" năng lượng Saudi Aramco, nhấn mạnh.
Trước tình hình nguy cấp, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã hối thúc các nhà lãnh đạo G7 hành động để khôi phục lưu thông hàng hải "càng sớm càng tốt", trong khi Liên hợp quốc kêu gọi các bên cho phép vận chuyển hàng cứu trợ nhân đạo. Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc cũng đã thông qua một nghị quyết yêu cầu Iran chấm dứt ngay lập tức các cuộc tấn công vào các quốc gia vùng Vịnh.