Khám phá kho tên lửa tầm trung của Iran: Từ Shahab-3 đến công nghệ siêu vượt âm Fattah
Hệ thống tên lửa đạn đạo tầm trung của Iran tập trung vào độ chính xác và khả năng xuyên thủng phòng không trong phạm vi 2.000km, đe dọa trực tiếp các mục tiêu khu vực.
Tên lửa đạn đạo tầm trung của Iran hiện được Tehran đặt giới hạn tầm bắn tối đa khoảng 2.000km. Theo giới phân tích quân sự, khoảng cách này đủ để vươn tới phần lớn các căn cứ quân sự của Mỹ tại Trung Đông và các mục tiêu chiến lược trong khu vực. Cách tiếp cận này phản ánh học thuyết quân sự ưu tiên độ chính xác và khả năng xuyên thủng các hệ thống phòng thủ hiện đại thay vì chạy đua mở rộng tầm bắn.
Nền tảng nhiên liệu lỏng và các biến thể nâng cấp
Trong cấu trúc kho vũ khí chiến lược của Iran, Shahab-3 đóng vai trò là nền tảng đặt nền móng cho các hệ thống tên lửa đạn đạo tầm trung (MRBM). Đây là loại tên lửa một tầng sử dụng nhiên liệu lỏng, có khả năng mang đầu đạn nặng từ 750kg đến 1.000kg. Sau giai đoạn thử nghiệm từ năm 1998, hệ thống này chính thức sẵn sàng chiến đấu vào năm 2003, trở thành trụ cột trong năng lực răn đe của Tehran.
Từ nền tảng Shahab-3, Iran đã phát triển dòng tên lửa Emad, được thử nghiệm lần đầu vào năm 2015. Đây được coi là tên lửa đạn đạo dẫn đường chính xác đầu tiên của nước này, sử dụng phương tiện tái xâm nhập khí quyển có khả năng cơ động để điều chỉnh quỹ đạo ở giai đoạn cuối.
Bên cạnh Emad, dòng tên lửa Ghadr (Qadr) công bố năm 2007 cũng là một biến thể đáng chú ý với tầm bắn 1.950km. Ghadr được cải tiến phần thân bằng hợp kim nhôm để giảm trọng lượng và thay đổi cấu trúc chóp mũi sang dạng "baby bottle" nhằm tối ưu đặc tính khí động học, dù tải trọng đầu đạn giảm xuống còn 750kg.
Bước tiến với công nghệ nhiên liệu rắn
Để rút ngắn thời gian chuẩn bị phóng và tăng khả năng sống sót trước các cuộc tấn công phủ đầu, Iran đã đẩy mạnh phát triển tên lửa nhiên liệu rắn. Tiêu biểu là Sejjil, hệ thống tên lửa đạn đạo hai tầng có tầm bắn khoảng 2.000km. Việc sử dụng nhiên liệu rắn giúp Sejjil có thể khai hỏa nhanh chóng, khiến các hệ thống giám sát đối phương khó phát hiện và phá hủy trước khi tên lửa rời bệ phóng.
Trong các thiết kế hiện đại hơn, Kheibar Shekan nổi bật với tính linh hoạt cao. Tên lửa này dài 11,4m, đạt tầm bắn 1.450km và trang bị đầu đạn cơ động kết hợp dẫn đường vệ tinh.
Đến năm 2025, biến thể Ghassem Basir xuất hiện với thân vỏ sử dụng vật liệu composite sợi carbon nhằm giảm diện tích phản xạ radar. Hệ thống này tích hợp cảm biến ảnh nhiệt để nhận dạng mục tiêu ở giai đoạn cuối, cho phép đạt tốc độ tối đa lên tới 14.700km/giờ.
Tải trọng lớn và công nghệ siêu vượt âm Fattah
Dòng Khorramshahr (hay còn gọi là Kheibar) đại diện cho khả năng mang tải trọng lớn của Iran. Phiên bản mới nhất Khorramshahr-4 có thể mang đầu đạn nặng từ 1.500kg đến 1.800kg, sử dụng động cơ nhiên liệu lỏng Arvand với nhiên liệu đẩy hypergolic có thể lưu trữ lâu dài.
Đáng chú ý nhất trong kho vũ khí hiện nay là dòng tên lửa Fattah. Biến thể Fattah-1 được mô tả là vũ khí siêu vượt âm, kết hợp tốc độ trên Mach 5 với quỹ đạo bay khó dự đoán. Tên lửa có thể đạt tốc độ hơn 16.000km/giờ ở giai đoạn giữa hành trình.
Phiên bản Fattah-2 thậm chí còn được trang bị phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV), có khả năng thay đổi quỹ đạo liên tục để né tránh các hệ thống đánh chặn. Với tốc độ tối đa 18.500km/giờ, Fattah-2 có thể tấn công cả các mục tiêu cố định trên bộ và các mục tiêu hải quân di động.
Tính đến thời điểm hiện tại, ước tính Iran sở hữu khoảng 2.000 tên lửa đạn đạo tầm trung. Những hệ thống này không chỉ mở rộng phạm vi tấn công chiến lược mà còn đóng vai trò trung tâm trong học thuyết răn đe quân sự của Tehran tại khu vực Trung Đông.