THAAD và S-400: Thách thức bảo vệ hệ thống radar trong chiến tranh hiện đại
Các cuộc tấn công tại Trung Đông làm lộ diện điểm yếu của radar THAAD trước tên lửa chính xác, trong khi tính cơ động giúp S-400 của Ấn Độ trụ vững.
Hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD của Mỹ và S-400 của Nga đang đối mặt với những thách thức sinh tồn khác nhau trong các cuộc xung đột hiện đại tại Trung Đông và Nam Á, nơi radar trở thành mục tiêu ưu tiên hàng đầu.
Thiệt hại của hệ thống radar THAAD tại Trung Đông
Theo các báo cáo quân sự, Mỹ đã ghi nhận tổn thất đáng kể về trang thiết bị trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran. Điểm yếu lớn nhất nằm ở các thành phần radar quan trọng của hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD.
Đáng chú ý, radar cảnh báo sớm AN/FPS-132 tại căn cứ không quân Al Udeid ở Qatar, trị giá khoảng 1,1 tỷ USD, đã bị hư hại nghiêm trọng sau cuộc tấn công ngày 28/2. Chính quyền Qatar đã xác nhận thông tin cơ sở này trúng đạn.
Ngoài ra, radar AN/TPY-2 tại căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở Jordan và một tổ hợp tương tự tại khu công nghiệp Al-Ruwais (UAE) cũng bị trúng tên lửa dẫn đường và máy bay không người lái cảm tử của Iran. Thiệt hại tại UAE ước tính khoảng 300 triệu USD.
Lợi thế cơ động của hệ thống S-400 Ấn Độ
Trái ngược với các hệ thống cố định hoặc ít di chuyển tại Trung Đông, hệ thống S-400 Triumf mà Ấn Độ triển khai lại được cho là đã trụ vững trong cuộc xung đột với Pakistan vào tháng 5/2025. Chìa khóa của sự sống sót này chính là tính cơ động vượt trội.
Các khẩu đội S-400 đặt trên xe bánh lốp hạng nặng cho phép thực hiện chiến thuật "bắn rồi rút". Dù đối phương có thể đã xác định vị trí qua dữ liệu tình báo vệ tinh, các kíp chiến đấu Ấn Độ đã nhanh chóng di dời bệ phóng và radar sang vị trí khác, giúp giảm thiểu nguy cơ bị tấn công tiếp theo.
Radar - Gót chân Achilles của mọi hệ thống phòng không
Trong chiến tranh hiện đại, các chiến dịch chế áp phòng không (SEAD) luôn tập trung vào việc phá hủy radar của đối phương. Khi radar bị vô hiệu hóa, toàn bộ hệ thống phòng không sẽ mất khả năng phát hiện mục tiêu và dẫn đường cho tên lửa đánh chặn.
Sự trỗi dậy của máy bay không người lái (UAV) giá rẻ đang tạo ra thách thức mới. Một chiếc UAV cảm tử trị giá khoảng 50.000 USD có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho hệ thống radar trị giá hàng trăm triệu USD. Điều này buộc các quốc gia phải xem xét lại cấu trúc phòng thủ nhiều lớp.
Các chuyên gia cho rằng, việc bảo vệ những tài sản đắt giá như THAAD hay S-400 đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa các hệ thống tầm ngắn như Patriot, Iron Dome và các biện pháp tác chiến điện tử để làm rối loạn tín hiệu dẫn đường của đối phương.