Festival Du lịch Cửa Lò và hướng đi mới cho du lịch biển

Thử sức với mô hình festival

Trên thế giới cũng như tại Việt Nam, festival thường được hiểu là chuỗi sự kiện văn hóa, nghệ thuật và du lịch được tổ chức trong một khoảng thời gian nhất định, quy tụ nhiều hoạt động đa dạng nhằm tôn vinh giá trị văn hóa đặc trưng của địa phương và tạo sức hút đối với du khách.

Khác với các lễ hội truyền thống vốn gắn với nghi lễ tín ngưỡng hoặc sinh hoạt cộng đồng, festival thường có quy mô lớn hơn, mang tính sáng tạo và kết nối nhiều lĩnh vực như nghệ thuật, ẩm thực, du lịch, thể thao hay thương mại.

Trong xu hướng đó, Nghệ An cũng bắt đầu từng bước tiếp cận mô hình festival như một cách làm mới các hoạt động văn hóa – du lịch. Sự kiện mang dáng dấp rõ nét nhất là Festival Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh năm 2023 tổ chức tại thành phố Vinh (cũ). Festival khi đó quy tụ nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc như chương trình nghệ thuật khai mạc quy mô lớn, Lễ hội đường phố “Lung linh miền di sản”, Liên hoan dân ca ví, giặm, Hội diễn đàn hát dân ca 3 miền và Giải marathon “Về miền ví, giặm”.

Tuy nhiên, với lần đầu tổ chức, festival này cũng bộc lộ một số hạn chế. Chuỗi hoạt động chưa thực sự dày; khoảng cách thời gian giữa các chương trình còn rời rạc; hầu hết hoạt động mang tính trình diễn nhiều hơn là trải nghiệm; mức độ tham gia trực tiếp của du khách chưa cao…

Những điều đó cho thấy việc xây dựng một festival thành công đòi hỏi sự chuẩn bị bài bản, tầm nhìn dài hạn và sự tham gia của nhiều chủ thể, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp du lịch đến cộng đồng địa phương. Song chính những trải nghiệm ban đầu ấy cũng mang lại những bài học quan trọng để Nghệ An tiếp tục thử sức với các festival quy mô lớn hơn trong thời gian tới.

Mở thêm cơ hội cho du lịch biển

Nếu Festival Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh năm 2023 thiên về tôn vinh di sản văn hóa, thì Festival Du lịch Cửa Lò 2026 được kỳ vọng trở thành sự kiện du lịch mang tính tổng hợp, kết nối nhiều hoạt động trải nghiệm gắn với biển và văn hóa xứ Nghệ.

Theo dự thảo kế hoạch, festival được định hướng tổ chức xuyên suốt năm với chuỗi hoạt động gắn với đặc trưng từng mùa, qua đó tạo dòng sự kiện liên tục và từng bước thay đổi cách khai thác du lịch biển vốn lâu nay chủ yếu tập trung vào mùa hè.

Mở đầu là chuỗi hoạt động “Cửa Lò chào Xuân” với các chương trình văn hóa, nghệ thuật, trò chơi dân gian và một số lễ hội truyền thống của cư dân vùng biển như lễ cầu ngư. Đây được xem là dịp để giới thiệu bản sắc văn hóa biển, đồng thời tạo thêm sản phẩm du lịch trong giai đoạn đầu năm – thời điểm vốn ít hoạt động du lịch tại Cửa Lò.

Bước sang mùa hè – thời điểm cao điểm của du lịch biển, dự kiến có các hoạt động quy mô lớn như chương trình khai mạc, các chương trình nghệ thuật ngoài trời, liên hoan ẩm thực Bắc Trung Bộ hay lễ hội khinh khí cầu, qua đó tạo điểm nhấn cho mùa du lịch Cửa Lò và mang đến thêm trải nghiệm cho du khách.

Trong mùa Thu, chuỗi hoạt động “Cửa Lò vào Thu” sẽ tiếp tục duy trì không khí lễ hội bằng các chương trình nghệ thuật, minishow và một số sự kiện giải trí tại các khu du lịch, khu vui chơi trên địa bàn. Việc duy trì các hoạt động trong giai đoạn này được kỳ vọng góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách, đồng thời tạo thêm sức sống cho các dịch vụ du lịch sau mùa cao điểm.

Đáng chú ý, vào mùa Đông – thời điểm lâu nay được xem là “mùa trầm” của du lịch biển – ban tổ chức dự kiến xây dựng chuỗi hoạt động với chủ đề “Cửa Lò – phố biển không mùa Đông”, trong đó có các chương trình nghệ thuật, concert âm nhạc và sự kiện Countdown chào năm mới.

Việc thiết kế chuỗi sự kiện trải dài theo bốn mùa được xem là điểm mới đáng chú ý của Festival Du lịch Cửa Lò 2026 so với nhiều hoạt động du lịch trước đây. Trong nhiều năm qua, các sự kiện du lịch tại Cửa Lò chủ yếu tập trung vào thời điểm khai trương mùa du lịch biển và các chương trình diễn ra trong vài tháng hè, trong khi những thời điểm còn lại của năm khá trầm lắng. Mô hình festival bốn mùa vì vậy được kỳ vọng sẽ từng bước tạo dòng sự kiện liên tục trong năm, góp phần chuyển dịch từ cách khai thác du lịch mùa vụ sang phát triển điểm đến biển quanh năm.

Theo bà Nguyễn Thị Minh Hồng – Trưởng phòng Quản lý Du lịch (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An), việc xây dựng festival du lịch là một trong những giải pháp nhằm đa dạng hóa sản phẩm du lịch của tỉnh.

“

Festival sẽ tạo không gian để kết nối nhiều loại hình du lịch như biển, văn hóa, ẩm thực và trải nghiệm cộng đồng. Nếu được tổ chức bài bản, đây có thể trở thành sự kiện du lịch mang tính thương hiệu của Nghệ An, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương và thu hút du khách.

Bà Nguyễn Thị Minh Hồng – Trưởng phòng Quản lý Du lịch (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An)

Ở góc độ địa phương, chính quyền Cửa Lò cũng kỳ vọng festival sẽ mở ra cơ hội mới cho du lịch biển. Ông Phùng Đức Nhân – Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Lò cho rằng: “Festival nếu được tổ chức quy mô và hấp dẫn sẽ giúp hình ảnh biển Cửa Lò được quảng bá mạnh mẽ hơn. Không chỉ thu hút du khách, sự kiện còn tạo thêm cơ hội cho các hoạt động dịch vụ, thương mại và du lịch địa phương phát triển”.

Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Phạm Trung Lương - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch, để festival thực sự trở thành cú hích cho du lịch Nghệ An, nhiều yếu tố cần được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Trước hết là xây dựng một kịch bản tổng thể hấp dẫn, trong đó điều quan trọng nhất là tạo được “câu chuyện” cho sự kiện. Festival không chỉ là nơi tập hợp các hoạt động rời rạc mà cần truyền tải thông điệp về bản sắc văn hóa và hình ảnh điểm đến. Với Cửa Lò, câu chuyện ấy có thể bắt đầu từ biển và văn hóa xứ Nghệ: Từ đời sống ngư dân, lễ hội cầu ngư, những làn điệu dân ca ví, giặm đến ẩm thực biển và nhịp sống du lịch hiện đại.

Cũng theo PGS.TS Phạm Trung Lương, festival cần tăng cường tính trải nghiệm và sự tham gia của cộng đồng thay vì chỉ tập trung vào các chương trình biểu diễn trên sân khấu. Những hoạt động như lễ hội đường phố, thể thao biển, chợ đêm du lịch hay không gian ẩm thực có thể tạo nên bầu không khí lễ hội sôi động, thu hút du khách trực tiếp tham gia và cảm nhận đời sống văn hóa địa phương.

Bên cạnh đó, công tác truyền thông và quảng bá cũng đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Một festival muốn thành công không chỉ cần chương trình hấp dẫn mà còn phải được truyền thông rộng rãi trên các nền tảng hiện đại, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa và thu hút du khách.

Có thể nói, việc tổ chức Festival Du lịch Cửa Lò là bước thử nghiệm quan trọng để Nghệ An từng bước xây dựng những sự kiện văn hóa – du lịch quy mô lớn mang tính thương hiệu. Nếu được tổ chức thành công và duy trì thường niên, festival không chỉ góp phần kích cầu du lịch mà còn mở ra cơ hội để Nghệ An định vị hình ảnh điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch Việt Nam.

Minh Quân