Nga cảnh báo hệ thống Golden Dome của Mỹ đe dọa an ninh không gian
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tuyên bố chương trình lá chắn tên lửa Golden Dome của Mỹ có nguy cơ biến không gian thành chiến trường và phá vỡ thế cân bằng hạt nhân.
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov vừa đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về chương trình "Golden Dome" (Vòm Hoàng kim) của Mỹ, khẳng định sáng kiến này có nguy cơ biến không gian vũ trụ thành một khu vực xung đột quân sự mới. Hệ thống phòng thủ tên lửa nhiều lớp này được cho là sẽ làm thay đổi căn bản cấu trúc an ninh hạt nhân hiện nay.
Sáng kiến phòng thủ tên lửa thế hệ mới của Mỹ
Được công bố lần đầu vào tháng 1/2025 bởi Tổng thống Donald Trump, Golden Dome là một mạng lưới phòng thủ phức hợp nhằm chống lại các loại tên lửa đạn đạo, tên lửa siêu thanh và tên lửa hành trình. Điểm khác biệt cốt lõi của hệ thống này là sử dụng các tên lửa đánh chặn đặt trên không gian để tiêu diệt mục tiêu ngay trong giai đoạn tăng tốc, chỉ vài phút sau khi đối phương khai hỏa.
Theo số liệu từ Nhà Trắng, dự án dự kiến tiêu tốn khoảng 175 tỷ USD. Tuy nhiên, các chuyên gia độc lập ước tính con số thực tế có thể dao động từ 500 tỷ USD đến 3,6 nghìn tỷ USD trong vòng hai thập kỷ tới do tính chất phức tạp của công nghệ đánh chặn ngoài không gian và các yêu cầu về duy trì quỹ đạo.
Rủi ro quân sự hóa và phản ứng từ phía Nga
Phát biểu tại Hội nghị Moscow về Không phổ biến vũ khí hạt nhân ngày 16/3, ông Lavrov nhấn mạnh rằng các hành động của Washington đang thúc đẩy việc quân sự hóa không gian. Ông cho rằng Golden Dome, dự kiến đi vào hoạt động năm 2028, là mối đe dọa trực tiếp đến sự ổn định chiến lược toàn cầu.
Nga và Trung Quốc trước đó đã bày tỏ lo ngại rằng hệ thống này sẽ cho phép Mỹ vô hiệu hóa khả năng trả đũa của các đối thủ. Điều này có thể phá vỡ nguyên tắc "hủy diệt lẫn nhau" (MAD) - vốn là nền tảng giữ gìn hòa bình giữa các cường quốc hạt nhân từ thời Chiến tranh Lạnh đến nay.
Những rào cản kỹ thuật và bài học từ lịch sử
Mặc dù mang tham vọng lớn, Golden Dome đối mặt với nhiều hoài nghi về mặt kỹ thuật. Hệ thống đòi hỏi những bước tiến vượt bậc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ cảm biến để phát hiện và tiêu diệt mục tiêu trong một khung thời gian cực ngắn.
Nhiều nhà phân tích quân sự đã so sánh Golden Dome với Sáng kiến Phòng thủ Chiến lược (SDI) năm 1983 của Tổng thống Ronald Reagan, thường được biết đến với tên gọi "Chiến tranh giữa các vì sao". Dự án SDI khi đó đã bị hủy bỏ sau một thập kỷ với chi phí 50 tỷ USD mà không triển khai được vũ khí quỹ đạo nào do những thách thức công nghệ không thể vượt qua vào thời điểm đó.
Chiến lược đối phó và tác động địa chính trị
Chuyên gia Tom Karako từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) nhận định, nếu Nga và Trung Quốc cảm thấy lá chắn của Mỹ làm mất hiệu lực kho vũ khí hạt nhân của họ, họ sẽ tìm kiếm các phương thức đối trọng khác. Các phương án này không nhất thiết là hạt nhân mà có thể tập trung vào tấn công vệ tinh trực tiếp, chiến tranh mạng hoặc tác chiến điện tử để lách qua khả năng của Golden Dome.
Phía Nga khẳng định họ đã triển khai các hệ thống tên lửa có khả năng xuyên thủng mọi hệ thống phòng thủ hiện tại và tương lai. Việc phát triển vũ khí mới của Moscow sẽ diễn ra song song để đảm bảo duy trì thế cân bằng quân sự, ngay cả khi hệ thống phòng thủ của Mỹ đi vào vận hành chính thức.