Cần sớm xử lý rừng thông bị đổ gãy để phòng chống cháy rừng
Sau các đợt bão lớn trong năm 2025, nhiều diện tích rừng thông tại Nghệ An bị gãy đổ nghiêm trọng. Tuy nhiên đến nay, nhiều diện tích vẫn chưa được thanh lý, thu dọn, khiến tài nguyên bị lãng phí, đồng thời làm gia tăng nguy cơ cháy rừng khi mùa nắng nóng đang cận kề.
Nhiều hộ dân chưa thể thanh lý cây thông đổ gãy
Ghi nhận tại cánh rừng thông ở xóm Trung Sơn, xã Tân Châu cho thấy, nhiều cây thông bị gãy đổ từ hơn 6 tháng trước nhưng vẫn chưa được thu dọn. Các thân cây nằm ngổn ngang, cành lá khô héo, nhiều đoạn đã bắt đầu mục ruỗng. Dưới nền rừng, lớp thực bì khô dày lên theo thời gian, tạo thành nguồn vật liệu cháy rất lớn.
Anh Cao Trọng Tài, xóm Trung Sơn quản lý 13 ha rừng thông tại địa phương, cho biết gia đình anh chịu thiệt hại nặng nề sau các cơn bão. Hơn 1.000 cây thông bị gãy đổ, dù đã được hướng dẫn lập hồ sơ, xác minh hiện trạng và được UBND xã phê duyệt phương án tận thu, nhưng đến nay việc khai thác vẫn chưa thể thực hiện.
Theo anh Tài, khó khăn lớn nhất là địa hình rừng núi phức tạp, cây đổ rải rác, không có đường vận chuyển. Chi phí thuê nhân công và vận chuyển cao trong khi giá trị gỗ thu hồi thấp khiến việc tận thu không hiệu quả về kinh tế. Vì vậy, gia đình chỉ có thể dọn dẹp một phần nhỏ thực bì ở khu vực thấp, còn lại cây đổ vẫn để nguyên trong rừng.
Ông Lê Văn Sáu, chuyên viên phòng Kinh tế UBND xã Tân Châu cho biết: Toàn xã có hơn 1.000 ha rừng thông, trong đó có khoảng 15.000 cây bị gãy đổ sau bão. Mặc dù chính quyền đã hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ xin thanh lý, nhưng mới chỉ có một số ít hộ thực hiện.
Đáng chú ý, ngay cả những hộ đã được phê duyệt phương án tận thu cũng không thể triển khai hoặc chỉ làm dở dang do chi phí cao và điều kiện khai thác khó khăn. Điều này khiến số lượng cây đổ gãy vẫn tồn đọng lớn trong rừng, làm gia tăng nguy cơ cháy khi bước vào mùa khô.
Theo ông Nguyễn Duy Khánh, Hạt phó Hạt Kiểm lâm huyện Diễn Châu, đơn vị đang quản lý gần 4.500 ha rừng thông tại địa bàn 8 xã. Sau các đợt mưa bão, nhiều diện tích rừng bị gãy đổ, tập trung ở các xã Tân Châu, An Châu, Minh Châu. Lực lượng kiểm lâm đã phối hợp với địa phương hướng dẫn người dân hoàn thiện thủ tục để tận thu khai thác theo quy định.
Tuy nhiên, việc triển khai còn nhiều khó khăn do cây đổ rải rác, mật độ thấp, nằm ở khu vực địa hình cao, xa đường giao thông, khiến chi phí khai thác lớn, hiệu quả kinh tế thấp nên người dân chưa mặn mà. Ông Khánh cảnh báo, nếu không xử lý kịp thời, lượng cây gãy đổ sẽ trở thành vật liệu cháy nguy hiểm, làm gia tăng nguy cơ cháy rừng trong mùa nắng nóng, đe dọa tài nguyên và môi trường sinh thái.
Không chỉ tại xã Tân Châu, công tác thanh lý rừng thông bị đổ gãy ở xã Văn Hiến cũng đang gặp nhiều vướng mắc. Theo bà Nguyễn Thị Liễu, qua kiểm tra, địa phương ghi nhận hơn 1.000 cây thông bị đổ gãy, phân bố trên khoảng 500 ha, trải dài qua nhiều khu vực, khiến việc kiểm kê, xác minh hiện trạng mất nhiều thời gian và nhân lực. Bên cạnh đó, tiến độ hoàn thiện hồ sơ bị chậm do phần lớn diện tích rừng thuộc nguồn vốn Nhà nước, phải trình cấp tỉnh phê duyệt nên quy trình kéo dài, trong khi hiện trường chưa được xử lý kịp thời.
Theo quy định, UBND cấp xã phải lập đầy đủ hồ sơ khai thác, xác định rõ vị trí lô, khoảnh, tiểu khu, tọa độ cụ thể. Việc khai thác chỉ được thực hiện khi có quyết định đóng, mở cửa rừng và giám sát chặt chẽ; sau đó, toàn bộ tài sản phải được tổ chức đấu giá theo quy định.
Không chỉ các hộ dân, các đơn vị chủ rừng Nhà nước cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn tương tự. Công ty TNHH – MTV lâm nghiệp Đô Lương, hàng ngàn cây thông bị gãy đổ sau bão vẫn chưa thể thanh lý dù đơn vị đã hoàn tất công tác kiểm tra, xác minh hiện trường.
Ông Phạm Văn Hùng -Trưởng phòng kỹ thuật của đơn vị này cho biết: Chúng tôi đã xác định có khoảng 1.800 cây thông bị đổ gãy và đã lập hồ sơ trình cơ quan chức năng xin tận thu, thanh lý. Tuy nhiên, do cây đổ phân tán trên diện tích rộng, việc kiểm đếm, xác minh mất nhiều thời gian, kéo dài hơn 1 tháng nay. Sau khi được phép thanh lý, khó khăn lớn nhất hiện nay là khâu tổ chức khai thác và vận chuyển, bởi nhiều khu vực rừng nằm xa đường giao thông, địa hình phức tạp, chi phí cao.
Tương tự, tại Ban Quản lý rừng phòng hộ Bắc Nghệ An, nhiều diện tích rừng thông do đơn vị quản lý cũng bị thiệt hại nặng sau bão. Riêng tại các khu vực thuộc địa bàn Quang Đồng và Quan Thành, lực lượng chức năng đã xác định có khoảng 5.500 cây thông bị đổ gãy trên diện tích hơn 140 ha. Hiện nay, các đơn vị liên quan đang phối hợp để hoàn thiện hồ sơ thanh lý theo quy định.
Cần cơ chế linh hoạt để tháo gỡ và giảm nguy cơ cháy rừng
Theo thống kê của Chi cục Kiểm lâm Nghệ An, trong năm 2025, các cơn bão lớn đã làm hơn 450 ha rừng thông trên toàn tỉnh bị gãy đổ hoặc hư hại ở nhiều mức độ khác nhau. Trước thực trạng đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, yêu cầu các địa phương, đơn vị chủ rừng khẩn trương rà soát, thống kê diện tích rừng bị thiệt hại, đồng thời xây dựng phương án thanh lý rừng trồng theo đúng quy định của pháp luật.
Sau khi hoàn tất thủ tục thanh lý, các chủ rừng cần nhanh chóng tổ chức thu dọn toàn bộ cây đổ gãy không còn khả năng phục hồi nhằm giảm thiểu vật liệu cháy và hạn chế nguy cơ sâu bệnh. Đối với những cây còn khả năng phục hồi, cần tiếp tục chăm sóc, bảo vệ để đảm bảo sinh trưởng.
Ngoài ra, đối với những diện tích rừng bị tạo khoảng trống sau khi cây đổ gãy, các đơn vị cần triển khai trồng bổ sung theo đúng thiết kế đã được phê duyệt nhằm phục hồi hệ sinh thái rừng.
Tuy nhiên, trên thực tế, việc triển khai thanh lý rừng thông bị gãy đổ vẫn đang gặp nhiều khó khăn. Nhiều ý kiến cho rằng các quy định hiện hành còn khá chặt chẽ, quy trình thủ tục kéo dài, chưa thực sự phù hợp với yêu cầu xử lý nhanh trong bối cảnh thiên tai. Do đó, việc nghiên cứu, điều chỉnh theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thẩm định phương án thanh lý là rất cần thiết.
Bên cạnh đó, người dân khó khăn trong huy động lực lượng để khai thác, vận chuyển gỗ ở những khu vực khó khăn. Việc này không chỉ giúp tận thu tài nguyên mà còn góp phần giảm lượng vật liệu cháy trong rừng.
Ngoài ra, công tác phối hợp giữa kiểm lâm, chính quyền địa phương và chủ rừng cũng cần được tăng cường nhằm giám sát chặt chẽ quá trình khai thác, đảm bảo đúng quy định và tránh thất thoát tài nguyên.
Ông Bạch Quốc Dũng - Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh cũng thừa nhận rằng việc thanh lý rừng thông phải tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật. Tuy nhiên, trong bối cảnh thực tế hiện nay, cần có sự điều chỉnh phù hợp theo hướng linh hoạt hơn, nhằm vừa đảm bảo quản lý chặt chẽ, vừa tạo điều kiện cho các địa phương xử lý nhanh chóng thiệt hại do thiên tai.
Trong bối cảnh mùa nắng nóng đang đến gần, việc sớm thanh lý, tận thu rừng thông bị đổ gãy không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là yêu cầu cấp thiết trong công tác phòng cháy chữa cháy rừng. Nếu không có giải pháp kịp thời, nguy cơ cháy rừng trên diện rộng là hoàn toàn có thể xảy ra, gây thiệt hại lớn về môi trường và tài nguyên.