Tiêm kích Tejas Mk2 trễ hẹn: Ấn Độ nâng cấp Su-30MKI và đàm phán mua Su-57
Chương trình tiêm kích nội địa Tejas Mk2 của Ấn Độ tiếp tục bị trì hoãn hai năm do thiếu hụt động cơ và ngân sách, buộc New Delhi quay lại với các giải pháp từ Nga.
Chương trình tiêm kích cải tiến Tejas Mk2 của Ấn Độ vừa ghi nhận thêm một bước lùi đáng kể khi chuyến bay thử nghiệm đầu tiên bị trì hoãn thêm hai năm. Sự chậm trễ này không chỉ ảnh hưởng đến lộ trình hiện đại hóa phi đội mà còn đặt ra những thách thức lớn về uy tín của ngành công nghiệp quốc phòng nội địa. Trong bối cảnh đó, New Delhi đang có xu hướng quay lại thắt chặt hợp tác với Nga thông qua việc nâng cấp các dòng máy bay chủ lực hiện có.
Nguyên nhân khiến Tejas Mk2 chậm tiến độ
Mặc dù Hội đồng Quốc phòng Ấn Độ đã thông qua chương trình vào cuối năm 2022, nhưng việc phân bổ ngân sách thực tế và hoàn tất các thỏa thuận hợp tác quốc tế đã bị đẩy lùi sang tận cuối năm 2023. Đây là lý do chính khiến dự án không thể triển khai theo đúng lộ trình ban đầu.
Bên cạnh vấn đề tài chính, Tejas Mk2 là một mẫu máy bay phức tạp hơn nhiều so với phiên bản Mk1 hiện đang hoạt động. Thiết kế mới sở hữu thân máy bay lớn hơn, bổ sung cánh mũi (canards) để tăng khả năng cơ động và sử dụng động cơ F414 mạnh mẽ do Mỹ cung cấp thay cho dòng F404 cũ.
Tuy nhiên, nhà cung cấp General Electric (Mỹ) đang đối mặt với những đứt gãy trong chuỗi cung ứng toàn cầu, dẫn đến việc bàn giao động cơ F414 bị chậm trễ. Tình trạng này làm dấy lên nghi vấn về việc Ấn Độ có thể phải tìm kiếm phương án động cơ thay thế để cứu vãn chương trình.
Thách thức về nội địa hóa và bài toán chi phí
Một rào cản kỹ thuật khác là yêu cầu tỉ lệ nội địa hóa phải đạt ít nhất 80%. Với tiền lệ các chương trình nội địa thường xuyên lỗi hẹn và sự hạn chế về hạ tầng công nghiệp phụ trợ, đây được xem là một mục tiêu cực kỳ khó khăn đối với các nhà thầu Ấn Độ.
Về mặt kinh tế, tính hiệu quả của dự án đang bị đặt dấu hỏi lớn. Với mức giá xấp xỉ 72 triệu USD cho mỗi chiếc, Tejas Mk2 không hề rẻ so với các đối thủ cùng phân khúc. Đáng chú ý, dù đã được phát triển trong gần 40 năm, dòng Tejas vẫn chưa thể đi vào phục vụ với số lượng đủ lớn để tạo ra sự thay đổi về chất cho không quân.
Trong khi chờ đợi Mk2, vào tháng 9 năm 2025, Bộ Quốc phòng Ấn Độ đã ký hợp đồng trị giá 7 tỷ USD để mua 97 chiếc Tejas Mk1A. Việc bàn giao dự kiến bắt đầu từ giai đoạn 2027–2028 với những cải tiến tập trung vào hệ thống điện tử hàng không.
Chiến lược xoay trục sang công nghệ Nga
Trước những khó khăn của chương trình nội địa, Ấn Độ đang đẩy mạnh kế hoạch nâng cấp toàn diện phi đội tiêm kích hạng nặng Su-30MKI. Vào tháng 2 năm 2026, Bộ Quốc phòng nước này xác nhận sẽ hiện đại hóa 84 trên tổng số hơn 270 chiếc Su-30MKI với sự hỗ trợ kỹ thuật từ phía Nga.
Giai đoạn đầu của quá trình hiện đại hóa sẽ tập trung tích hợp các hệ thống phụ trợ mới, tận dụng dư địa thiết kế lớn của Su-30MKI để đưa nó tiệm cận trình độ tiêm kích thế hệ thứ năm. Song song đó, các cuộc đàm phán về việc sản xuất theo giấy phép tiêm kích Su-57 đã bước vào giai đoạn kỹ thuật chuyên sâu từ tháng 1 năm 2026.
Đặc biệt, phía Nga đã đưa ra một đề nghị chưa từng có tiền lệ khi sẵn sàng cung cấp toàn quyền truy cập vào mã nguồn của Su-57 như một phần của thỏa thuận. Đây là yếu tố cực kỳ quan trọng giúp Ấn Độ tự chủ hơn trong việc tích hợp vũ khí nội địa vào nền tảng máy bay Nga.
Hiện tại, Ấn Độ cũng đang tự phát triển tiêm kích thế hệ thứ năm AMCA, nhưng dự án này khó có khả năng đưa máy bay vào trực chiến trước năm 2040. Do đó, việc nâng cấp Su-30MKI và mua sắm Su-57 được xem là phương án tối ưu để lấp đầy khoảng trống lực lượng trong ngắn và trung hạn.