Xung đột Trung Đông ngày 21/3: Mỹ cân nhắc "thu hẹp" chiến dịch tại Iran, bác bỏ lệnh ngừng bắn
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đang xem xét "thu hẹp dần" các hoạt động quân sự nhằm vào Iran nhưng không có ý định tìm kiếm một thỏa thuận ngừng bắn. Trong khi đó, Tehran tiếp tục đưa ra những thông điệp cứng rắn.
Lập trường trái chiều giữa Washington và Tehran
Cuộc xung đột tại Trung Đông đã bước sang tuần thứ ba với những diễn biến leo thang phức tạp, kéo theo sự can dự của nhiều quốc gia trong khu vực và đe dọa nghiêm trọng tới an ninh năng lượng toàn cầu.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 20/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra tín hiệu rõ nét nhất cho thấy ông có thể sẵn sàng chấm dứt các hành động thù địch trong thời gian tới. Ông cho biết Mỹ "đang tiến rất gần đến việc đạt được các mục tiêu của mình" và cân nhắc việc "thu hẹp dần quy mô" chiến dịch quân sự tại Trung Đông.
Tuy nhiên, trả lời báo giới tại Nhà Trắng ngay trước đó, ông Trump khẳng định không tìm kiếm một thỏa thuận ngừng bắn: "Tôi nghĩ chúng tôi đã chiến thắng. Tôi không muốn ngừng bắn. Người ta sẽ không nhượng bộ ngừng bắn khi đang áp đảo hoàn toàn đối phương".
Tổng thống Mỹ cũng nhấn mạnh các quốc gia khác sẽ phải chịu trách nhiệm đảm bảo an ninh cho tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz - nơi tuyến đường vận chuyển 1/5 lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu đang bị phong tỏa. Washington tuyên bố sẵn sàng hỗ trợ nếu được yêu cầu, nhưng sẽ không trực tiếp thực hiện nhiệm vụ canh gác tại đây. Ông Trump cũng để ngỏ khả năng đàm phán nhưng cho rằng hiện "không có ai để đối thoại" sau các cuộc tấn công nhắm vào giới lãnh đạo cấp cao của Iran.
Về phía Iran, Lãnh tụ tối cao mới Mojtaba Khamenei - người kế nhiệm cố Lãnh tụ Ali Khamenei vẫn chưa xuất hiện trước công chúng. Tuy nhiên, trong thông điệp bằng văn bản nhân dịp lễ Nowruz (Năm mới), ông khẳng định sự đoàn kết của người dân nước này đã giáng một "đòn choáng váng" khiến đối phương thất bại.
Thông điệp cứng rắn này được đưa ra trong bối cảnh người dân Iran đang trải qua một kỳ nghỉ lễ Nowruz trầm lắng, đan xen bởi những tiếng nổ lớn ở khu vực phía Đông và phía Bắc thủ đô Tehran.
Giao tranh lan rộng, nhắm vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu
Căng thẳng hiện không chỉ gói gọn giữa Mỹ và Iran mà đã lan rộng ra toàn khu vực, gây thiệt hại nghiêm trọng.
Tại Israel và Palestine, quân đội Israel cáo buộc các "mảnh vỡ tên lửa của Iran" đã rơi xuống khu vực Thành cổ Jerusalem, tạo ra một hố sâu gần nhà thờ Hồi giáo Al-Aqsa, Bức tường Than khóc và Nhà thờ Mộ Thánh.
Cùng lúc đó, tại Syria và Thổ Nhĩ Kỳ, Ankara lên tiếng chỉ trích gay gắt việc Israel không kích các doanh trại quân đội Syria ở miền Nam, gọi đây là sự "leo thang nguy hiểm" và kêu gọi cộng đồng quốc tế can thiệp.
Trong khi đó, tại Lebanon, các cuộc không kích của Israel nhằm vào lực lượng Hezbollah (đồng minh của Iran) đã khiến hơn 1.000 người thiệt mạng, theo dữ liệu từ Bộ Y tế nước này.
Giao tranh cũng đe dọa trực tiếp đến hạ tầng năng lượng vùng Vịnh. Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) tiếp tục nhắm vào các cơ sở trọng yếu. Hôm 20/3, nhà máy lọc dầu khổng lồ Mina Al-Ahmadi của Kuwait đã bốc cháy do trúng UAV. Trước đó, cơ sở khí đốt tự nhiên trọng yếu Ras Laffan của Qatar cũng bị tấn công trực tiếp, gây "thiệt hại diện rộng". Công ty năng lượng nhà nước Qatar ước tính thiệt hại có thể lên tới 20 tỷ USD doanh thu mỗi năm và mất tới 5 năm để sửa chữa.
Trong khi đó, lực lượng Mỹ cũng tiến hành các cuộc không kích vào đảo Kharg của Iran. Tổng thống Trump cho biết đã "tiêu diệt hoàn toàn" các mục tiêu quân sự trên đảo, song Washington hiện vẫn tránh nhắm mục tiêu vào các cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Tehran. Mặc dù ông Trump khẳng định không có kế hoạch đưa bộ binh vào thực chiến, tờ Wall Street Journal đưa tin khoảng 2.200 - 2.500 lính Thủy quân lục chiến Mỹ đang trên đường tới khu vực này.
Kinh tế toàn cầu chao đảo
Những gián đoạn về nguồn cung năng lượng đã lập tức tác động mạnh đến thị trường tài chính thế giới. Lo ngại về một đợt suy thoái kinh tế toàn cầu khiến Phố Wall chìm trong sắc đỏ. Chỉ số S&P 500 giảm 1,5%, trong khi giá dầu thô Brent (tiêu chuẩn quốc tế) tăng mạnh 3,3%, chạm mốc 112,19 USD/thùng.
Giới chuyên gia cảnh báo, việc cơ sở hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh bị tàn phá nặng nề có thể dẫn đến tình trạng giá năng lượng neo ở mức cao trong thời gian dài, làm gia tăng lạm phát và kìm hãm đà tăng trưởng kinh tế toàn cầu.