Chiến thuật drone giá rẻ của Iran: Thách thức nan giải cho hệ thống phòng không tại Trung Đông

Drone giá rẻ của Iran, đặc biệt là dòng Shahed, đang trở thành yếu tố then chốt làm thay đổi cục diện quân sự tại Trung Đông. Với khả năng sản xuất hàng loạt từ linh kiện dân sự và chiến thuật tấn công bầy đàn, loại vũ khí này tạo ra thế trận bất cân xứng, buộc các hệ thống phòng không đắt giá phải tiêu tốn nguồn lực khổng lồ để đối phó.

Khó khăn trong việc triệt hạ năng lực sản xuất phân tán

Dù quân đội Mỹ và Israel đã thực hiện các đợt không kích chính xác vào những cơ sở quốc phòng của Iran, việc ngăn chặn hoàn toàn dòng chảy drone vẫn là một thách thức lớn. Các hình ảnh vệ tinh từ Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho thấy một nhà máy tại Isfahan đã bị phá hủy hoàn toàn, nhưng giới chuyên gia nhận định đây chỉ là một phần nhỏ trong mạng lưới sản xuất của Tehran.

Đáng chú ý, các linh kiện để chế tạo Shahed phần lớn là hàng thương mại có sẵn trên thị trường. Chuyên gia Maximilian Bremer từ Stimson Center cho biết, việc lắp ráp có thể diễn ra trong các xưởng nhỏ lẻ, tận dụng công nghệ in 3D và động cơ xe máy cơ bản, khiến việc truy vết và ngăn chặn nguồn cung trở nên cực kỳ phức tạp.

Thông số kỹ thuật và khả năng tác chiến của Shahed-136

Dòng drone phổ biến nhất hiện nay là Shahed-136, một loại UAV tự sát có cấu trúc cánh tam giác với các đặc điểm kỹ thuật tối ưu cho tấn công tầm xa:

• Kích thước: Sải cánh khoảng 2,5m, chiều dài gần 3,6m.
• Tầm hoạt động: Lên đến 2.400 km.
• Tốc độ tối đa: Khoảng 185 km/h.
• Dẫn đường: Sử dụng hệ thống định vị vệ tinh GPS cho đầu đạn nặng khoảng 40kg.
• Chi phí: Ước tính chỉ khoảng 35.000 USD mỗi chiếc.

Để đối phó với vũ khí giá rẻ này, các quốc gia Vùng Vịnh thường phải sử dụng tên lửa đánh chặn có giá trị hàng triệu USD mỗi quả, hoặc triển khai tiêm kích và trực thăng Apache để tiêu diệt mục tiêu trên không. Đây chính là điểm cốt lõi của chiến thuật tiêu hao mà Iran đang áp dụng.

Chiến thuật tiêu hao và tác động địa chính trị

Iran không tập trung vào việc đối đầu trực diện với sức mạnh quân sự của Mỹ mà ưu tiên tấn công vào các hệ thống phòng thủ, radar và trung tâm chỉ huy. Bằng cách phóng từ 70 đến 90 drone mỗi ngày, Tehran duy trì áp lực liên tục lên các tuyến hàng hải quan trọng như eo biển Hormuz.

Sự cơ động là một lợi thế khác của Shahed. Chúng có thể được vận chuyển và phóng đi từ bệ ray phía sau xe tải bán tải hoặc xe dân sự, giúp kíp vận hành dễ dàng ngụy trang và lẩn tránh sự phát hiện của trinh sát đối phương. Qua hơn 40 năm phát triển từ thời chiến tranh Iran–Iraq, công nghệ drone của Iran đã tiến hóa từ những thiết bị bay điều khiển từ xa đơn giản thành các vũ khí tấn công tầm xa hiệu quả, minh chứng qua các vụ tấn công tại Saudi Arabia năm 2019.

Tóm lại, việc sản xuất phân tán và chi phí thấp khiến drone Iran trở thành một bài toán chiến lược chưa có lời giải triệt để đối với các hệ thống phòng thủ hiện đại tại khu vực Trung Đông.

Thành Vinh