Đảm bảo an toàn cho lao động Việt ở Trung Đông
Thời điểm này, các lao động Nghệ An đang làm việc tại khu vực Trung Đông không tránh khỏi tâm trạng lo lắng, bất an khi xung đột leo thang, nhiều nơi siết chặt an ninh, hạn chế đi lại. Không ít người đã đến hạn về nước nhưng vẫn chưa thể xuất cảnh như kế hoạch. Tuy nhiên, một thực tế đáng ghi nhận là phần lớn lao động vẫn đang được đảm bảo điều kiện sinh hoạt, làm việc và an toàn tính mạng trong bối cảnh nhạy cảm hiện nay.
Tìm cách xuất cảnh
Ngay từ những ngày đầu xảy ra chiến sự ở Trung Đông, câu chuyện của Nguyễn Bá Thái (27 tuổi) một lao động quê xã Thanh Dương (huyện Thanh Chương cũ, nay là xã Bích Hào) - thu hút sự quan tâm của nhiều người. Trên mạng xã hội, Thái chia sẻ một câu nói nửa đùa nửa thật: “Chả nhẽ rộng thế này nó lại trúng phải mình”, khi nói về việc khu vực anh sinh sống bị tên lửa của Iran tấn công.
Sự lạc quan pha chút hài hước ấy nhanh chóng lan truyền, trở thành một trend đặc biệt trong những ngày căng thẳng. Nhiều người dõi theo từng cập nhật của Thái, chờ xem anh đang ở đâu, có an toàn không. Đằng sau câu chuyện cá nhân ấy là nỗi băn khoăn chung: Hàng nghìn lao động Việt Nam ở Trung Đông hiện nay đang sống ra sao, đối diện với tình hình như thế nào?
Theo chia sẻ của Thái, phần lớn lao động Việt thời điểm này đều hạn chế ra ngoài, chủ yếu ở trong khu vực làm việc hoặc nơi lưu trú. Việc di chuyển, mua sắm thực phẩm, vật dụng thiết yếu đều phải tuân theo thông báo và hướng dẫn từ đơn vị sở tại hoặc chủ sử dụng lao động. “Có khi phải chờ thông báo theo giờ mới được ra ngoài. Mọi thứ đều có kế hoạch rõ ràng để đảm bảo an toàn”, Thái nói. Điều đáng chú ý là dù là lao động tự do hay làm việc trong các nhà máy, đa số đều được chủ sử dụng lao động quan tâm, đảm bảo điều kiện sinh hoạt tối thiểu. Các biện pháp an ninh được siết chặt, lịch làm việc được điều chỉnh linh hoạt để hạn chế rủi ro.
Thái cho biết, anh là lao động tự do, sang Arabia Saudi làm dịch vụ tổ chức sự kiện do người Việt điều hành, đồng thời buôn bán các mặt hàng thiết yếu phục vụ cộng đồng người Việt. Công việc linh động khiến anh thường xuyên di chuyển giữa các quốc gia trong khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, kể từ đầu tháng 3 đến nay, việc đi lại gần như bị “đóng băng”. “Có ngày chúng tôi phải canh từng giờ để xem có chuyến bay nào không. Tôi bay từ Qatar sang Thủ đô Arabia Saudi mà mất cả tuần. Hơn 1 tuần nay, với mục đích rời xa vùng có nguy cơ xung đột để tìm đường về nước nhưng vẫn chưa có chuyến bay sang Ấn Độ”, Thái kể.
Ba năm trước, Thái cùng một người anh sang Trung Đông theo diện visa du lịch, với chi phí khoảng 200 triệu đồng. Sau quãng thời gian làm việc, anh mới chỉ đủ trả nợ và sửa lại căn nhà nhỏ cho gia đình. Nếu không có biến động chiến sự, anh dự định sẽ tiếp tục ở lại lâu dài bởi thu nhập tương đối ổn định so với nhiều ngành nghề khác.
Câu chuyện của Thái cũng tình cảnh tương tự của hàng trăm lao động Nghệ An đang làm việc tại khu vực này - từ lao động hợp đồng trong các nhà máy, công trình đến những người làm dịch vụ tự do. Họ sống rải rác tại Dubai, các thành phố của Arabia Saudi và nhiều quốc gia Trung Đông khác. Chính sự phân tán này khiến việc kết nối, hỗ trợ lẫn nhau gặp nhiều khó khăn khi xảy ra tình huống khẩn cấp. Tuy vậy, theo Thái, phần lớn lao động Việt vẫn đang được bảo vệ. Đại sứ quán và các cơ quan đại diện thường xuyên liên lạc, nắm tình hình. “Ai chưa về được thì vẫn ở nơi an toàn, có đủ lương thực, vật dụng thiết yếu. Mọi người động viên nhau cố gắng chờ đợi”, anh chia sẻ.
Dẫu vậy, mong muốn lớn nhất của nhiều lao động lúc này vẫn là được trở về quê nhà, dù có người chưa kịp tích lũy đủ tài chính. Anh Phạm Trọng (31 tuổi, cũng quê ở Nghệ An) là một trong số đó. Sang Trung Đông từ năm 2023 theo diện hợp đồng lao động, anh Trọng làm việc tại một nhà máy lọc hóa dầu ven vịnh Ba Tư của Arabia Saudi. Theo kế hoạch, anh sẽ về nước vào ngày 23/3. Thế nhưng, mọi dự định bị đảo lộn khi xung đột bùng phát cuối tháng 2.
“Trước đó tôi còn chờ chuyến xe cuối tuần của công ty để lên trung tâm mua quà về cho gia đình. Nhưng rồi mọi thứ dừng lại”, anh kể. Tại khu vực anh Trọng làm việc hiện có gần 6.000 lao động Việt Nam, chủ yếu làm trong các nhà máy công nghiệp nặng. Những ngày đầu chiến sự, một số nhà máy cho công nhân tạm nghỉ để đảm bảo an toàn. Sau đó, hoạt động dần trở lại bình thường nhưng với kỷ luật nghiêm ngặt hơn. Người lao động được khuyến cáo hạn chế ra ngoài, tránh các khu vực đông người, khu trung tâm hay gần căn cứ quân sự - những nơi có nguy cơ trở thành mục tiêu tấn công. Các chuyến xe đưa công nhân đi mua sắm cuối tuần cũng tạm dừng. “Chúng tôi chỉ biết làm việc, tuân thủ quy định và chờ đợi. Mong là xung đột không lan rộng để có thể về nước đúng thời gian”, anh Trọng nói.
Hiện Arabia Saudi vẫn mở cửa không phận, nhưng hành trình về Việt Nam trở nên phức tạp hơn. Lao động phải di chuyển đến các thành phố lớn, quá cảnh qua Ấn Độ trước khi về nước. Trong trường hợp chưa thể về, họ có thể phải gia hạn hợp đồng thêm vài tháng.
Đảm bảo an toàn cho lao động
Theo thống kê, hiện có khoảng 10.000 lao động Việt Nam đang làm việc tại các quốc gia Trung Đông như Arabia Saudi, UAE, Qatar, Bahrain… Trước diễn biến phức tạp của tình hình, việc đưa lao động mới sang khu vực này đã tạm ngừng từ 1/3 cho đến khi ổn định.
Ông Đặng Văn Tuấn - Phó Tổng Giám đốc Công ty Long Hưng (Hà Nội), một trong những doanh nghiệp đưa lao động sang Trung Đông - cho biết đơn vị hiện có gần 300 lao động làm việc tại các dự án lọc hóa dầu ở Arabia Saudi và UAE. Đây chủ yếu là kỹ sư, công nhân tay nghề cao, với mức thu nhập khoảng 50 - 60 triệu đồng/tháng.
Chiến sự khiến gần 200 lao động của công ty đang chờ xuất cảnh phải tạm hoãn kế hoạch. Dù vé máy bay do phía sử dụng lao động chi trả, người lao động vẫn rơi vào trạng thái bị động, không biết khi nào có thể lên đường.
Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Trần Phi Hùng - Trưởng phòng Lao động - Việc làm – An toàn lao động, Sở Nội vụ cho biết: Theo Cục Quản lý lao động ngoài nước, hiện có 14 doanh nghiệp đưa lao động sang UAE, 12 doanh nghiệp sang Saudi Arabia, 6 doanh nghiệp sang Qatar và 2 doanh nghiệp sang Bahrain. Các doanh nghiệp được yêu cầu thường xuyên cập nhật tình hình, giữ liên lạc chặt chẽ với người sử dụng lao động tại nước ngoài, đồng thời phối hợp với các cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam để đảm bảo an toàn, quyền lợi cho người lao động.
Từ 2021 đến nay (tính đến 02/3/2026), toàn tỉnh Nghệ An có 466 lao động đi làm việc có thời hạn theo hợp đồng tại các nước thuộc khu vực Trung Đông.
Trong đó Vương quốc Saudi Aribia: 274 lao động; Các tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (UAE): 107 lao động; Qatar: 21 lao động; Các quốc gia khác (Oman,
Síp, Thổ Nhĩ Kỳ,…): 64 lao động.Lao động Nghệ An đi làm việc theo hợp đồng tại khu vực Trung Đông chủ yếu các ngành nghề: xây dựng, cơ khí, thuyền viên tàu cá, giúp việc gia đình
Trong bối cảnh bất ổn, vai trò của các cơ quan đại diện và doanh nghiệp trở nên đặc biệt quan trọng - không chỉ là cầu nối thông tin mà còn là chỗ dựa tinh thần cho người lao động nơi xa xứ.
Có thể thấy, dù đối mặt với nhiều khó khăn do tình hình xung đột, nhưng phần lớn lao động Nghệ An nói riêng và lao động Việt Nam tại Trung Đông nói chung vẫn đang được đảm bảo an toàn, duy trì việc làm và điều kiện sinh hoạt cơ bản. Tuy nhiên, phía sau sự ổn định tương đối ấy vẫn là nỗi chờ đợi kéo dài - chờ một chuyến bay, chờ ngày trở về, và hơn hết là chờ một vùng trời yên ổn để tiếp tục mưu sinh hoặc khép lại hành trình xa xứ.