Habbakuk: Dự án tàu sân bay băng đá 2,2 triệu tấn của Anh trong Thế chiến II
Khám phá Chiến dịch Habbakuk, kế hoạch chế tạo siêu hàng không mẫu hạm từ pykrete - hỗn hợp băng và bột gỗ có độ bền vượt trội hơn bê tông nhằm thống trị Đại Tây Dương.
Trong giai đoạn khốc liệt của Thế chiến II, Hải quân Anh đã xem xét một ý tưởng tưởng chừng như khoa học viễn tưởng: chế tạo tàu sân bay khổng lồ từ băng nhân tạo. Dự án mang tên Chiến dịch Habbakuk nhằm tạo ra một pháo đài nổi có khả năng chịu đựng các cuộc tấn công từ ngư lôi và bảo vệ các tuyến hàng hải quan trọng.
Vật liệu Pykrete và tham vọng siêu hàng không mẫu hạm
Cốt lõi của dự án là loại vật liệu có tên pykrete, được đặt theo tên nhà phát minh Geoffrey Pyke. Đây là hỗn hợp gồm 15% bột gỗ và 85% nước. Theo các nghiên cứu kỹ thuật, pykrete cứng hơn bê tông, có khả năng chống tan chảy và gần như miễn nhiễm với các cú va đập mạnh, nhưng lại dễ dàng xử lý bằng các công cụ mộc thông thường.
Về quy mô, dự án Habbakuk dự kiến có trọng lượng lên tới 2,2 triệu tấn. Để so sánh, các tàu sân bay hiện đại nhất ngày nay như USS Gerald R. Ford của Mỹ chỉ có lượng giãn nước khoảng 100.000 tấn. Kế hoạch ban đầu mô tả một con tàu dài hơn 600m, rộng hơn 90m, có khả năng mang theo 200 tiêm kích và 100 máy bay ném bom hạng nhẹ.
Quá trình thử nghiệm và sự tham gia của Canada
Dự án nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ Đô đốc Lord Louis Mountbatten và Thủ tướng Winston Churchill. Do tính chất đặc thù, chính phủ Canada đã được mời tham gia để đánh giá tính khả thi. Tiến sĩ C. J. Mackenzie thuộc Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia Canada đã triển khai các bài kiểm tra thực địa tại hồ Louise và sau đó là hồ Patricia để đảm bảo tính bảo mật.
Vào giữa tháng 2/1943, một mô hình thử nghiệm dài 18m, rộng 9m và nặng 1.000 tấn đã được xây dựng trên hồ Patricia. Hệ thống làm mát bằng động cơ 1 mã lực được lắp đặt để giữ cho khối băng không bị tan chảy vào mùa hè. Kết quả ban đầu cho thấy mô hình này hoàn toàn có thể nổi và duy trì cấu trúc ổn định trên mặt nước.
Rào cản kỹ thuật và sự lỗi thời của dự án
Mặc dù triển vọng, dự án Habbakuk đã gặp phải nhiều thách thức lớn khiến chi phí bị đẩy lên cao. Hệ thống ống dẫn nước muối để làm mát thân tàu cực kỳ phức tạp, yêu cầu mạng lưới đường ống chằng chịt khắp cấu trúc băng. Bên cạnh đó, việc sản xuất pykrete cần tới 300.000 tấn bột gỗ, gây áp lực lớn lên ngành công nghiệp giấy thời chiến.
Quan trọng hơn, sự phát triển của công nghệ quân sự đã khiến dự án mất đi ưu thế. Việc ra đời các dòng máy bay tuần tra tầm xa có radar cải tiến giúp xóa bỏ "khoảng trống Đại Tây Dương", nơi các tàu ngầm U-boat Đức thường xuyên đánh phá. Đến tháng 5/1943, khi hải quân Đức rút dần khỏi Bắc Đại Tây Dương, nhu cầu về một pháo đài băng khổng lồ không còn cấp thiết.
Di sản dưới đáy hồ Patricia
Tháng 10/1943, dự án chính thức bị hủy bỏ. Mô hình thử nghiệm tại hồ Patricia bị bỏ hoang và tan chảy hoàn toàn sau một năm, chìm xuống đáy hồ. Ngày nay, những gì còn sót lại chỉ là những mảnh ống kim loại và nhựa đường. Một tấm bia kỷ niệm đã được dựng lên bên bờ hồ Patricia để ghi nhớ về một trong những nỗ lực kỹ thuật quân sự kỳ lạ nhất trong lịch sử nhân loại.