Ukraine 'xuất khẩu giải pháp chiến tranh': Trung Đông dậy sóng, Iran cảnh báo
Thực hiện: Hoàng Yến - Thiết kế: Hữu Quân | 03/4/2026
Từ một quốc gia nhận viện trợ, Ukraine đang chuyển vai thành bên cung cấp “giải pháp an ninh” - bước đi chiến lược hay tín hiệu của một trật tự xung đột mới?
Một diễn biến mới tại Trung Đông đang thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế khi Ukraine đề xuất hỗ trợ quân sự cho một số quốc gia trong khu vực. Động thái này ngay lập tức vấp phải phản ứng gay gắt từ Iran, làm dấy lên những tranh luận về động cơ, tính hợp pháp cũng như nguy cơ lan rộng xung đột. Đáng chú ý, Ukraine - một quốc gia vẫn đang trong chiến tranh - lại bắt đầu “xuất khẩu giải pháp chiến tranh”. Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An đã có cuộc phỏng vấn với Luật sư Hoàng Việt - chuyên gia phân tích các tranh chấp quốc tế - Đại học Luật TP. Hồ Chính Minh để làm rõ vấn đề này.
P.V: Thưa ông, dưới góc độ pháp lý quốc tế, việc Ukraine - một quốc gia vẫn đang trong chiến tranh - lại đề xuất cung cấp giải pháp quân sự cho các quốc gia khác, điều này có phải là thông lệ?
Luật sư Hoàng Việt: Đây là vấn đề không đơn giản và cần đặt trong tổng thể bối cảnh hiện nay.
Cuộc xung đột Nga - Ukraine đã kéo dài sang năm thứ ba, thậm chí lâu hơn nếu nhìn theo góc độ căng thẳng tích tụ. Trong bối cảnh đó, Ukraine không chỉ là một bên tham chiến, mà còn đang trở thành một mắt xích trong cấu trúc xung đột rộng hơn.
Việc Ukraine đề xuất cung cấp các hệ thống, đặc biệt là công nghệ liên quan đến phòng thủ như chống thiết bị bay không người lái, cho các quốc gia khác, cho thấy họ đang tìm cách mở rộng vai trò của mình ra ngoài phạm vi lãnh thổ.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng, các cuộc chiến hiện nay không còn mang tính độc lập. Mỗi động thái đều có liên hệ, có tác động dây chuyền. Vì vậy, việc một quốc gia đang trong chiến tranh lại “xuất khẩu” giải pháp quân sự sẽ kéo theo nhiều hệ lụy pháp lý và chính trị.
P.V: Có ý kiến cho rằng Ukraine đang “thương mại hóa kinh nghiệm chiến tranh”. Ông nhìn nhận thế nào?
Luật sư Hoàng Việt: Nếu chỉ nhìn ở góc độ kinh tế thì chưa đủ. Điều quan trọng hơn là Ukraine đang đứng trước nguy cơ bị giảm mức độ quan tâm từ các đồng minh, đặc biệt là Mỹ - một nhân tố then chốt trong toàn bộ cục diện này.
Khi Trung Đông trở thành điểm nóng mới, sự chú ý của Mỹ và phương Tây có xu hướng dịch chuyển. Và đó chính là điều Ukraine lo ngại.
Do đó, việc đưa ra các đề xuất hỗ trợ quân sự không đơn thuần là “bán kinh nghiệm chiến tranh”, mà là một cách để khẳng định: Ukraine vẫn là một vấn đề cần được ưu tiên, không thể bị bỏ quên.
Nói cách khác, đây là một bước đi mang tính chiến lược nhằm duy trì vị trí của Ukraine trong trục quan tâm của các cường quốc.
P.V: Ở chiều ngược lại, vì sao Iran lại phản ứng mạnh mẽ đến như vậy?
Luật sư Hoàng Việt: Phản ứng của Iran là điều hoàn toàn có thể lý giải. Trước hết, giữa Iran và Ukraine vốn đã tồn tại sự đối đầu gián tiếp. Iran bị cho là đã cung cấp nhiều loại vũ khí, đặc biệt là thiết bị bay không người lái, cho Nga sử dụng trong xung đột với Ukraine.
Trong bối cảnh đó, nếu Ukraine tham gia hỗ trợ các quốc gia Trung Đông, đặc biệt là trong lĩnh vực phòng thủ hoặc công nghệ quân sự, thì điều này có thể trực tiếp ảnh hưởng đến các lợi ích chiến lược mà Iran đang theo đuổi.
Vì vậy, phản ứng của Iran không đơn thuần là một động thái ngoại giao, mà là phản ứng nhằm bảo vệ vị thế và ảnh hưởng của mình trong khu vực.
P.V: Liệu chúng ta có đang chứng kiến một dạng “mạng lưới xung đột” thay vì các cuộc chiến riêng lẻ?
Luật sư Hoàng Việt: Tôi cho rằng điều này là có thật. Chúng ta đang thấy sự liên thông giữa các cuộc xung đột: Từ Nga - Ukraine đến Trung Đông. Vai trò của Iran, sự can dự của các bên, dòng chảy vũ khí… tất cả đều có sự kết nối.
Điều này cho thấy chiến tranh hiện nay không còn là những điểm nóng riêng biệt, mà đang dần hình thành một cấu trúc xung đột mang tính hệ thống.
Và khi đã mang tính hệ thống, thì bất kỳ biến động nào ở một khu vực cũng có thể kéo theo phản ứng ở khu vực khác.
P.V: Vậy khả năng leo thang của xung đột tại Trung Đông hiện nay ra sao?
Luật sư Hoàng Việt: Trung Đông là khu vực có ý nghĩa chiến lược đặc biệt, nhất là về năng lượng.
Đây là nơi tập trung nhiều nguồn tài nguyên quan trọng, đặc biệt là dầu mỏ - yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế toàn cầu. Vì vậy, bất kỳ xung đột nào tại khu vực này cũng có thể gây ra những tác động rất lớn.
Không chỉ là câu chuyện quân sự, mà còn là câu chuyện về kinh tế, về chuỗi cung ứng, về ổn định toàn cầu.
Và nếu xảy ra leo thang, những thiệt hại về hạ tầng, đặc biệt là các cơ sở liên quan đến năng lượng, sẽ rất khó khôi phục trong thời gian ngắn.
P.V: Thưa quý vị, từ một quốc gia cần viện trợ, Ukraine đang dần chuyển mình thành bên cung cấp giải pháp an ninh. Đây có thể là một bước đi chiến lược, nhưng đồng thời cũng kéo theo những phản ứng dây chuyền khó lường.
Khi một cuộc chiến không còn giới hạn trong phạm vi lãnh thổ, mà bắt đầu lan rộng thông qua công nghệ, kinh nghiệm và lợi ích địa chính trị, thì câu hỏi đặt ra không chỉ là ai tham gia, mà là: Thế giới đang tiến gần tới một trật tự mới - hay một vòng xoáy xung đột mới? Câu trả lời có thể sẽ lộ diện trong thời gian tới đây.
Một lần nữa, xin cảm ơn Luật sư Hoàng Việt thực hiện cuộc phỏng vấn của Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An.