Lãi suất tiết kiệm chạm mốc 9,3%/năm: Thị trường dự báo đã tiến sát vùng đỉnh

Lãi suất huy động là mức lãi suất mà ngân hàng trả cho các khoản tiền gửi của khách hàng, hiện đã ghi nhận mốc cao nhất 9,3%/năm tại Ngân hàng số Vikki Bank. Trong tháng 4/2026, đà tăng tiếp tục lan rộng khi có ít nhất 7 ngân hàng điều chỉnh biểu phí tiền gửi bao gồm: Viet A Bank, Nam A Bank, BaoViet Bank, ACB, VietinBank, Techcombank và VIB.

Áp lực từ trạng thái cân bằng mới của thị trường

Theo PGS-TS. Nguyễn Văn Phương, Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), việc mặt bằng lãi suất lên mức cao nhất trong hơn 5 năm qua cho thấy hệ thống tài chính đang bước vào một trạng thái cân bằng mới đầy nhạy cảm. Một bên là áp lực về thanh khoản, tỷ giá và lạm phát; bên còn lại là mục tiêu tăng trưởng và sức chịu đựng của cộng đồng doanh nghiệp.

Trước bối cảnh này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã có văn bản yêu cầu các tổ chức tín dụng ổn định mặt bằng lãi suất. Ông Phương nhận định: "Lãi suất có thể vẫn duy trì ở mức cao trong một thời gian, nhưng khả năng tăng mạnh đồng loạt trên toàn hệ thống không phải là kịch bản chính". Việc tăng thêm lãi suất sẽ gây tác động tiêu cực trực tiếp đến nợ xấu và an toàn hệ thống.

Ba biến số quyết định xu hướng lãi suất

Khả năng điều chỉnh giảm lãi suất trong tương lai sẽ phụ thuộc chặt chẽ vào ba yếu tố cốt lõi: lạm phát, tỷ giá và diễn biến tăng trưởng tín dụng. Cụ thể:

• Lạm phát: Nếu chỉ số giá tiêu dùng bị đẩy lên bởi giá năng lượng và dịch vụ công, NHNN khó có thể nới lỏng chính sách tiền tệ.
• Tỷ giá: Khi đồng USD duy trì sức mạnh, việc giữ lãi suất VND ở mức cao là cần thiết để bảo vệ giá trị đồng nội tệ.
• Tín dụng: Nếu tăng trưởng kinh tế không đạt kỳ vọng, sức ép giảm lãi suất để hỗ trợ sản xuất sẽ gia tăng.

Sự phân hóa mạnh mẽ giữa các nhóm ngân hàng

TS. Nguyễn Văn Lộc, Giám đốc Chương trình đào tạo Kinh doanh thương mại (Đại học Phenikaa), cho rằng lãi suất cho vay sẽ có sự phân hóa rõ rệt hơn là lãi suất huy động. Các doanh nghiệp có tài chính lành mạnh, thuộc ngành ưu tiên có thể được hưởng ưu đãi giảm lãi suất, trong khi nhóm rủi ro cao vẫn phải đối mặt với chi phí vốn đắt đỏ.

Về phía các định chế tài chính, những ngân hàng lớn có tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao sẽ có lợi thế điều tiết chi phí vốn linh hoạt. Ngược lại, các ngân hàng nhỏ phụ thuộc vào thị trường liên ngân hàng sẽ gặp khó khăn trong việc giảm lãi suất sớm do áp lực giữ chân khách hàng và đảm bảo thanh khoản.

Giải pháp giảm chi phí vốn thực tế

Trong bối cảnh dư địa giảm lãi suất danh nghĩa bị thu hẹp, các chuyên gia khuyến nghị Nhà nước cần tập trung giảm tổng chi phí vốn cho nền kinh tế thông qua cải cách hành chính. Việc đơn giản hóa thủ tục, minh bạch hóa quy trình phê duyệt dự án được xem là giải pháp tương đương với việc hạ lãi suất cho vay mà không gây áp lực lên lạm phát.

Đối với người đi vay, PGS-TS. Nguyễn Văn Phương khuyến nghị cần chuẩn bị tâm thế thích ứng với môi trường lãi suất cao. Các doanh nghiệp cần tập trung cơ cấu lại nợ, tăng vốn tự có và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn thay vì kỳ vọng vào việc lãi suất sẽ sớm quay lại mức thấp như giai đoạn dịch bệnh.

Thành Vinh