Nga đối mặt rủi ro gián đoạn sản xuất tên lửa vì nút thắt nguyên liệu từ Uzbekistan
Liên minh Châu Âu xem xét trừng phạt các nhà cung cấp xenluloza bông từ Uzbekistan, thành phần thiết yếu để Nga sản xuất thuốc phóng tên lửa mà không thể thay thế trong nước.
Nga đang đứng trước nguy cơ suy giảm khả năng tấn công bằng tên lửa nếu chuỗi cung ứng xenluloza bông (cotton cellulose) từ Uzbekistan bị gián đoạn. Liên minh Châu Âu (EU) hiện soạn thảo các đạo luật nhắm vào các doanh nghiệp sản xuất nguyên liệu thô này, vốn là mắt xích không thể thiếu trong quy trình chế tạo thuốc phóng tên lửa của Moscow.
Vai trò cốt lõi của xenluloza bông trong tên lửa Nga
Xenluloza bông là thành phần tiên quyết để chuyển hóa thành nitroglycerin, một hoạt chất quan trọng trong thuốc phóng tên lửa. Các tài liệu kỹ thuật cho thấy đây là nguyên liệu thiết yếu mà ngành công nghiệp quốc phòng Nga hiện chưa thể tự chủ sản xuất hoàn toàn trong nước, dẫn đến sự phụ thuộc lớn vào các nhà máy tại Uzbekistan.
Quy trình cung ứng được vận hành theo một chuỗi hẹp: xenluloza được chiết xuất từ các trang trại bông tại Uzbekistan, sau đó vận chuyển tới Nhà máy Thuốc súng Perm của Nga. Tại đây, Tập đoàn quốc phòng Rostec thực hiện chuyển hóa nguyên liệu thành thuốc phóng đạn đạo và nhiên liệu tên lửa trước khi phân phối đến các tổ hợp như Cục Thiết kế Kazan, Soyuz và NPO Novator.
Nhu cầu nguyên liệu tăng đột biến theo quy mô xung đột
Dữ liệu từ các hợp đồng kinh tế cho thấy sự thay đổi mạnh mẽ về nhu cầu tiêu thụ xenluloza bông của Nga. Trước năm 2022, khối lượng đặt hàng duy trì ở mức ổn định và vừa phải. Tuy nhiên, kể từ khi xung đột tại Ukraine leo thang, con số này đã tăng vọt để đáp ứng dây chuyền sản xuất vũ khí liên tục.
| Giai đoạn | Nhu cầu sản phẩm cuối (tấn/năm) | Đặc điểm cung ứng |
|---|---|---|
| 2020-2021 | 30 | Năng suất ổn định |
| 2021-2022 | 47 | Bắt đầu xu hướng tăng |
| 2022-2023 | 110 | Tăng mạnh sau xung đột |
| 2025 (Dự báo) | Gần 600 | Nhu cầu cực lớn cho tập kích |
Đáng chú ý, trong năm 2023, Nhà máy Thuốc súng Perm đã thu mua khoảng 430 tấn xenluloza bông để sản xuất 70 hợp chất đạn đạo cho 200 đầu ra sản phẩm quân sự. Các hồ sơ khẳng định các lô hàng này hoàn toàn phục vụ mục đích quốc phòng, đặc biệt là chế tạo thuốc súng không khói (ballistite) và thuốc phóng dạng cầu.
Thách thức về nguồn cung thay thế
Mặc dù chính phủ Nga đã nhận thức được sự phụ thuộc vào nguồn cung từ Uzbekistan và đang xem xét các dự án nghiên cứu và phát triển (R&D), nhưng các giải pháp thay thế nội địa hiện vẫn chỉ dừng lại ở mức lý thuyết. Nhà máy tại Kazan từng được xem xét như một lựa chọn, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy cơ sở này đủ khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế.
Việc EU nhắm mục tiêu vào các doanh nghiệp tại Fergana (Uzbekistan) có thể tạo ra hiệu ứng "nút thắt cổ chai". Nếu không tìm được nguồn cung thay thế kịp thời, khả năng duy trì sản lượng tên lửa đạn đạo và các đợt tập kích tầm xa của Nga sẽ bị đe dọa nghiêm trọng trong tương lai gần.