Khi học sinh lớp 12 “né” môn tự nhiên

Mất cân đối trong đăng ký thi tốt nghiệp

Đã nhiều tháng nay, ngoài lịch học buổi sáng ở trường, mỗi tuần cô giáo Nguyễn Thị Trang - giáo viên Tiếng Anh ở Trường THPT Tương Dương có thêm 1 buổi chiều để ôn thi cho học sinh lớp 12. Ngoài ra, cô cũng dành 1 buổi tối để kèm cặp thêm cho những thí sinh có dự định sử dụng môn Tiếng Anh để xét tuyển đại học.

“

Năm ngoái, trường chúng tôi chỉ có 5 học sinh đăng ký môn tự chọn Tiếng Anh và năm nay số lượng đã tăng gấp đôi với 13 em. Dù số lượng rất ít so với học sinh toàn trường nhưng tôi vẫn cố gắng đồng hành để các em có thể về đích trong kỳ thi tốt nghiệp, vào được ngôi trường mơ ước...

Cô giáo Nguyễn Thị Trang - giáo viên Tiếng Anh ở Trường THPT Tương Dương

Cũng theo cô Trang, dù chỉ có 13/355 học sinh lớp 12 đăng ký môn Tiếng Anh nhưng năm nay Trường THPT Tương Dương chỉ đặt mục tiêu đảm bảo chất lượng với mức điểm trung bình khá khiêm tốn là 5,8 điểm, tăng 0,4 điểm so với các năm trước.

Thời điểm tăng tốc, ngoài tiếp tục bổ sung ngữ pháp, cô yêu cầu học sinh luyện thêm từ mới và giải đề, chữa đề. Qua đợt thi thử đầu tiên, với điểm trung bình của học sinh là 5,6 điểm, cô chưa thể yên tâm vì năng lực học sinh chưa đồng đều, vốn từ vựng còn hạn chế.

Là một trong số ít học sinh chọn khối D (Văn - Toán - Anh) để xét tuyển vào đại học, em Nguyễn Thị Mơ - lớp 12A1, Trường THPT Tương Dương cho biết: “Em dự định xét tuyển vào trường sư phạm nhưng điểm thi thử môn Tiếng Anh mới đạt 6,5 điểm và chưa hài lòng với kết quả. Vì thế, từ nay đến kỳ thi tốt nghiệp THPT, em sẽ tăng cường luyện đề và cài thêm một chương trình học từ vựng tiếng Anh trên điện thoại để bổ sung từ mới”.

Năm học 2025 - 2026, Trường THPT Tương Dương có 10 lớp 12 với 355 học sinh. Ngoài Tiếng Anh là môn tự chọn rất ít học sinh dự thi, nhiều môn tự nhiên khác cũng rơi vào tình trạng tương tự. Cụ thể, nếu như môn Lịch sử có 228 học sinh đăng ký, Địa lý có 188 em và Kinh tế pháp luật có 206 em thì môn Sinh học chỉ có 42 em, Vật lý có 11 em, Hóa học có 10 em và Tin học có 5 em.

Theo thầy Lê Ngọc Hưng, Hiệu trưởng nhà trường, việc ít học sinh đăng ký môn Tiếng Anh có thể do hơn 80% học sinh của trường là người dân tộc, nên việc học thêm các môn ngoại ngữ gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, với các môn tự nhiên, các em cũng không hào hứng vì khó và không dễ đạt điểm cao.

“

Mỗi năm, trường chúng tôi chỉ có khoảng 20% học sinh đăng ký xét tuyển vào đại học. Số còn lại, các em chỉ thi để lấy điểm tốt nghiệp nên có xu hướng chọn những môn dễ học, dễ thuộc và không bị điểm “chết” như các môn xã hội. Những em đăng ký môn tự nhiên thường là những em có định hướng học đại học và có học lực khá trở lên.

Theo Lê Ngọc Hưng - Hiệu trưởng Trường THPT Tương Dương

Không chỉ các trường ở khu vực miền núi, tại Trường PT DTNT THPT số 2 - ngôi trường nằm trong tốp đầu về chất lượng ở Nghệ An - số lượng thí sinh đăng ký dự thi các môn tự nhiên và xã hội cũng có sự chênh lệch. Theo đó, trong số 263 học sinh lớp 12, có 213 học sinh đăng ký môn Lịch sử, 102 học sinh đăng ký môn Địa lý. Trong khi đó, có 105 học sinh đăng ký môn Vật lý, 94 em đăng ký môn Hóa học, 43 em đăng ký môn Tiếng Anh, 38 em đăng ký môn Sinh học và 8 em đăng ký môn Tin học.

“

Trước đây, trường chúng tôi có khá nhiều học sinh chọn các môn xã hội để xét tuyển vào đại học. Tuy nhiên, hiện nay, số trường xét tuyển các tổ hợp như Văn - Sử - Địa ngày càng ít nên học sinh đã phải điều chỉnh để tăng cơ hội trúng tuyển. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy nhận thức của học sinh về lựa chọn tổ hợp môn thi đang dần thay đổi theo hướng thực tế hơn, gắn với nhu cầu tuyển sinh của các trường đại học và yêu cầu của thị trường lao động.

Việc tăng số lượng học sinh đăng ký các môn tự nhiên, dù chưa nhiều, nhưng phần nào phản ánh sự chủ động điều chỉnh của các em trong định hướng nghề nghiệp tương lai.

Cô Trương Thị Thanh Thủy - Phó Hiệu trưởng Trường PT DTNT THPT số 2

Học sinh thờ ơ với các môn tự nhiên

Năm học này, Trường THPT Lê Viết Thuật có 845 học sinh lớp 12 sẽ dự thi tốt nghiệp THPT. Qua tổng hợp của nhà trường, ngoài 2 môn bắt buộc là Ngữ văn và Toán, môn tự chọn được học sinh đăng ký nhiều nhất là Tiếng Anh với 555 em. Tiếp đến là Vật lý với 333 em, Lịch sử 248 em, Kinh tế pháp luật 242 em, Hóa học 149 em, Địa lý 78 em, Sinh học 39 em và Tin học là 5 em.

Nói về điều này, cô Thái Thanh Thủy - Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Học sinh ở trường phần lớn dự thi tốt nghiệp THPT với mục tiêu xét tuyển vào đại học. Vì thế, các em sẽ đăng ký các môn tự chọn nằm trong các tổ hợp có thể xét tuyển vào nhiều trường như tổ hợp D1 (Văn - Toán - Anh) hoặc A1 (Toán - Lý - Anh), nên số lượng học sinh dự thi môn Lý và Tiếng Anh cao. Ở các môn còn lại, học sinh chủ yếu thi để lấy điểm tốt nghiệp nên có xu hướng chọn những môn dễ học như Sử, Địa. Những học sinh chọn Hóa học, Sinh học hoặc Tin học thường là các em dự thi vào khối kỹ thuật và số này chỉ chiếm chưa đến 20%”.

Do có sự chênh lệch khá lớn giữa các môn nên việc ôn thi, sắp xếp lớp và bố trí đội ngũ giáo viên ở các nhà trường gặp nhiều khó khăn. Như tại Trường THPT Lê Viết Thuật, ngay từ đầu năm lớp 10, nhà trường đã tổ chức tư vấn, định hướng nghề nghiệp cho học sinh, nhưng số học sinh chọn các môn tự chọn thuộc khối tự nhiên vẫn không nhiều.

Để đảm bảo đủ số tiết cho giáo viên, nhiều giáo viên dạy các môn tự nhiên phải đảm nhiệm thêm các môn học khác như giáo dục địa phương, hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp.

Chọn "an toàn" nhưng thiếu an toàn

Về việc ngày càng có nhiều học sinh có xu hướng chọn các môn xã hội, thầy Lê Văn Quyền - Hiệu trưởng Trường THPT Thanh Chương 3 cho rằng đây là xu hướng có thật trong những năm gần đây và xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong đó, không ít học sinh cho rằng các môn xã hội “dễ tiếp cận”, ít áp lực hơn so với các môn khoa học tự nhiên, đồng thời phù hợp với năng lực học tập của bản thân.

Một vấn đề đáng lo ngại khác, theo thầy Quyền, là do Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cho học sinh được quyền đăng ký 4 môn tự chọn trong số các môn như Vật lý, Hóa học, Sinh học, Địa lý, Lịch sử, Kinh tế pháp luật, Tin học, Công nghệ, nên khi đăng ký, các em có tâm lý chọn những môn “an toàn”, dễ đạt điểm cao, nhiều em chưa tính đến định hướng nghề nghiệp tương lai.

Tại Trường THPT Thanh Chương 3, hiện trong 10 lớp 12 chỉ có 4 lớp được định hướng tự nhiên, 6 lớp còn lại định hướng theo xã hội và ngoại ngữ, nên thực tế các em vẫn chọn các môn xã hội để thi tốt nghiệp. Từ thực tế này, thầy Lê Văn Quyền cho rằng nếu xu hướng này tiếp diễn trong thời gian dài có thể dẫn đến sự lệch pha trong cơ cấu nguồn nhân lực và dẫn đến thiếu lao động trong các ngành kỹ thuật, khoa học, kinh tế...

Để hạn chế “từ sớm, từ xa”, nhà trường cần chú trọng công tác tư vấn, định hướng nghề nghiệp, giúp học sinh hiểu rõ hơn về yêu cầu của từng ngành nghề cũng như cơ hội việc làm sau này. Bên cạnh đó, việc nâng cao chất lượng dạy và học các môn khoa học tự nhiên cũng là yếu tố then chốt. Giáo viên cần đổi mới phương pháp, tăng cường thực hành, thí nghiệm, gắn kiến thức với thực tiễn để tạo hứng thú cho học sinh.

“

Khi các em thấy được sự hấp dẫn và tính ứng dụng của các môn học, việc lựa chọn sẽ trở nên chủ động, phù hợp hơn, thay vì chạy theo xu hướng nhất thời.

Thầy Lê Văn Quyền - Hiệu trưởng Trường THPT Thanh Chương 3

Mỹ Hà