Nghệ An: Tăng tốc nạo vét, “giải cứu” dòng chảy đảm bảo nước tưới

Bèo tây “khóa dòng”, gia tăng áp lực nước tưới

Tình trạng bèo tây phát triển dày đặc trên các tuyến kênh mương tại Nghệ An đang trở thành vấn đề đáng lo ngại, trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng dẫn nước phục vụ lúa xuân. Ghi nhận tại nhiều địa phương cho thấy, chỉ trong thời gian ngắn, bèo tây đã phủ kín mặt nước trên diện rộng, làm suy giảm đáng kể lưu lượng nước từ sông Lam vào hệ thống nội đồng.

Tại tuyến kênh dẫn dài khoảng 3 km thuộc trạm bơm Thọ Sơn – Chợ Cầu (xã Nghi Lộc), lấy nước từ sông Gai, tình trạng ách tắc dòng chảy đang diễn biến nghiêm trọng. Bèo tây phát triển dày đặc, phủ kín gần như toàn bộ mặt nước, khiến nhiều đoạn kênh rơi vào tình trạng tắc nghẽn kéo dài. Đây là công trình thủy lợi quan trọng, có công suất thiết kế 6.500 m³/giờ, đảm nhiệm vai trò cấp nước tưới cho hơn 540 ha lúa của các xã Nghi Lộc và Trung Lộc.

Trước thực trạng này, Xí nghiệp Thủy lợi Nghi Lộc đã huy động hơn 80 công nhân cùng các phương tiện, máy móc để tổ chức trục vớt bèo tây, khơi thông dòng chảy. Nhiều công nhân phải trực tiếp lội xuống kênh, ngâm mình trong dòng nước sử dụng các dụng cụ thô sơ như vợt, cào để thu gom bèo, từng bước giải phóng mặt nước.

Không chỉ bị “bủa vây” bởi bèo tây, hệ thống kênh mương tại đây còn đối mặt với tình trạng bùn đất bồi lắng kéo dài. Lớp bùn tích tụ lâu ngày dưới lòng kênh đã làm thu hẹp tiết diện dòng chảy, khiến khả năng dẫn nước bị suy giảm đáng kể. Trong bối cảnh đó, công tác nạo vét trở thành nhiệm vụ cấp bách, đòi hỏi khối lượng công việc lớn và phải hoàn thành trong thời gian ngắn để kịp thời phục vụ nước tưới lúa xuân.

Nguồn nước tưới bị gián đoạn khiến nhiều hộ dân lo lắng. Bà Trần Thị Minh, một người dân tại xóm 3 xã Nghi Lộc, chia sẻ: “Gia đình tôi có 3 sào lúa đang vào giai đoạn trổ bông, nắng nóng kéo dài làm ruộng bốc hơi nước nhanh, người dân chúng tôi chỉ mong đơn vị thủy lợi sớm hoàn thành nạo vét kênh mương để dẫn nước ổn định về ruộng”.

Theo ông Đặng Xuân Duyệt- Giám đốc Xí nghiệp Thủy lợi Nghi Lộc, đơn vị phục vụ nước tưới cho 5.300 ha lúa xuân thuộc 7 xã trên địa bàn, hệ thống kênh dẫn của trạm bơm Thọ Sơn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo nguồn nước tưới. Nếu không được xử lý kịp thời, việc cấp nước cho lúa vụ xuân, nhất là giai đoạn làm đòng, trổ bông, sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Do vậy, đơn vị buộc phải triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ nạo vét bùn đất đến trục vớt bèo tây với khối lượng lên tới hàng nghìn mét khối nhằm khơi thông dòng chảy, đảm bảo trạm bơm vận hành hiệu quả. "Dự kiến, toàn bộ công tác xử lý sẽ được hoàn thành trong vòng 5 ngày tới" - ông Đặng Xuân Duyệt cho biết.

Không riêng tại Xí nghiệp thủy lợi Nghi Lộc, tại Xí nghiệp Thủy lợi Hưng Nguyên những ngày qua cũng đã huy động tối đa nhân lực, máy móc để xử lý tình trạng bùn bồi lắng và bèo tây trên các tuyến kênh trọng điểm. Điển hình như tuyến kênh Hoàng Cần dài gần 10 km đã được tập trung nạo vét, phục vụ tưới cho hơn 2.000 ha lúa tại các xã trong khu vực. Công việc được triển khai liên tục, nhằm rút ngắn thời gian, đảm bảo lưu thông dòng chảy.

Ông Lê Văn Hùng, Giám đốc Xí nghiệp Thủy lợi Hưng Nguyên cũng cho biết, đơn vị đảm bảo nước tưới cho 4.800 ha lúa xuân của 5 xã trên địa bàn, hiện mực nước sông Lam đang xuống thấp, cùng với đó, tình trạng bùn đất bồi lắng kéo dài đã làm thu hẹp dòng dẫn, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả cấp nước phục vụ sản xuất. Trước thực tế này, đơn vị đã triển khai nạo vét kênh mương và làm sạch bể hút của trạm bơm sông Rum, qua đó đảm bảo nguồn nước tưới ổn định cho khoảng 300 ha lúa trên địa bàn.

Thực tế cho thấy, trong bối cảnh thời tiết diễn biến bất lợi, nắng nóng kéo dài, sự phát triển nhanh của bèo tây cùng với bùn đất bồi lắng đang tạo ra áp lực lớn đối với hệ thống thủy lợi. Nếu không được xử lý kịp thời và hiệu quả, nguy cơ thiếu nước tưới cho sản xuất nông nghiệp, đặc biệt trong giai đoạn then chốt của vụ xuân, là điều khó tránh khỏi.

Nạo vét kênh mương đảm bảo nước tưới phục vụ sản xuất

Theo ông Bùi Văn Hào - Chủ tịch kiêm Giám đốc Công ty TNHH MTV Thủy lợi Nam, vụ xuân năm nay đơn vị đảm nhận cung cấp nước cho gần 20.000 ha lúa. Tuy nhiên, thực trạng bồi lắng kênh mương và bèo tây phát triển nhanh đang đặt ra nhiều thách thức.

“Dù hàng năm chúng tôi đều tổ chức nạo vét định kỳ, nhưng tốc độ sinh trưởng của bèo tây rất nhanh. Nếu không xử lý thường xuyên, chỉ sau một thời gian ngắn, dòng chảy lại bị ách tắc”, ông Hào cho biết.

Để ứng phó, công ty đã chỉ đạo các xí nghiệp trực thuộc huy động tối đa lực lượng, tăng cường máy móc xử lý các điểm nghẽn. Dự kiến trong vòng 4–5 ngày tới, việc nạo vét các tuyến kênh chính sẽ cơ bản hoàn thành. Bên cạnh đó, đơn vị cũng đã bố trí 4 máy bơm dã chiến nhằm tận dụng nguồn nước hồi quy từ các sông cụt, góp phần bổ sung nguồn nước trong điều kiện nắng nóng kéo dài.

Tại khu vực do Công ty TNHH Thủy lợi Phủ Quỳ (phường Thái Hòa) quản lý, công tác đảm bảo nguồn nước tưới cũng đang được triển khai tích cực. Các công nhân vận hành hệ thống thủy lợi vừa duy trì cấp nước, vừa tiến hành nạo vét, làm sạch rong bèo trên các tuyến kênh nhằm đảm bảo dòng chảy thông suốt.

Ông Hoàng Trần Lâm - Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Thủy lợi Phủ Quỳ cho biết, đơn vị hiện quản lý 11 công trình thủy lợi, phục vụ tưới cho hơn 3.000 ha lúa xuân. Trước tình trạng nhiều hồ chứa nhỏ như hồ Cây Bả (xã Đông Hiếu), hồ Đồng Diệc (xã Nghĩa Lộc) có mực nước suy giảm, đơn vị đã chủ động triển khai các giải pháp tiết kiệm nước, đồng thời bơm bổ sung nước từ hồ Sông Sào để đảm bảo nhu cầu tưới tiêu.

Có thể thấy, trong điều kiện thời tiết diễn biến bất lợi, nắng nóng kéo dài, việc chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp từ nạo vét, trục vớt bèo tây đến vận hành linh hoạt hệ thống bơm tưới đang góp phần quan trọng trong việc đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp tại Nghệ An.

Văn Trường