Căng thẳng Mỹ - Iran: Tehran dọa đóng cửa eo biển Hormuz nếu Washington duy trì phong tỏa
Ngày 18/4, Tehran cảnh báo có thể sẽ đóng cửa eo biển Hormuz một lần nữa nếu Mỹ tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa các cảng của Iran.
Nguy cơ tái đóng cửa tuyến hàng hải huyết mạch
Khả năng nối lại hoạt động giao thương qua eo biển Hormuz trước đó đã tạo ra tâm lý lạc quan trên thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, tình hình nhanh chóng đảo chiều khi phía Iran lên tiếng phản đối mạnh mẽ các hành động quân sự của Mỹ trên vùng biển khu vực.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố trên mạng xã hội X: "Nếu lệnh phong tỏa tiếp diễn, eo biển Hormuz sẽ không tiếp tục mở cửa", đồng thời nhấn mạnh việc di chuyển qua tuyến đường thủy này sẽ cần có sự cho phép từ phía Iran.
Đồng quan điểm, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei khẳng định: "Cái mà họ gọi là phong tỏa hải quân chắc chắn sẽ vấp phải phản ứng thích đáng từ Iran". Ông Baqaei cáo buộc lệnh phong tỏa của Mỹ là hành động "vi phạm lệnh ngừng bắn" kéo dài 2 tuần mà hai bên đã nhất trí nhằm tạo không gian cho các cuộc đàm phán.
Trên thực địa, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lực lượng nước này đã buộc 21 tàu phải quay đầu kể từ khi lệnh phong tỏa bắt đầu trong tuần này, kèm theo hình ảnh một tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường của Mỹ đang tuần tra trên biển Arập. Eo biển Hormuz là tuyến giao thương chiến lược, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng của toàn cầu.
Những tín hiệu trái chiều về thỏa thuận hòa bình
Bất chấp những căng thẳng về việc kiểm soát eo biển, nỗ lực ngoại giao vẫn đang được thúc đẩy. Dưới sự trung gian của Pakistan và các đồng minh vùng Vịnh, các phái viên của Washington và Tehran đã có những cuộc đàm phán trực tiếp mang tính lịch sử tại Islamabad vào tuần trước.
Trả lời phỏng vấn AFP, Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ sự lạc quan, cho rằng một thỏa thuận hòa bình toàn diện giữa Mỹ và Iran đang "rất gần". Ông Trump tuyên bố Tehran đã đồng ý giao nộp lượng urani làm giàu - một trong những điểm mấu chốt và hóc búa nhất trong các vòng đàm phán. Người đứng đầu Nhà Trắng cũng để ngỏ khả năng sẽ bay tới Pakistan để trực tiếp ký kết thỏa thuận.
Tuy nhiên, Tehran đã ngay lập tức bác bỏ thông tin này, khẳng định kho dự trữ urani làm giàu của họ sẽ không được chuyển đi đâu.
Về phía Mỹ, Tổng thống Trump cũng tái khẳng định lập trường cứng rắn khi cho biết ông dự định duy trì lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran nếu chưa đạt được thỏa thuận hòa bình cuối cùng, dù để ngỏ khả năng gia hạn lệnh ngừng bắn sau khi thỏa thuận hiện tại hết hạn vào ngày 22/4 tới.
"Có thể tôi sẽ không gia hạn (lệnh ngừng bắn), nhưng lệnh phong tỏa sẽ vẫn được duy trì" - Tổng thống Trump trao đổi với báo giới trên chuyên cơ Không lực Một.
Tác động lan tỏa và cục diện khu vực
Sự đan xen giữa hy vọng đàm phán và các lệnh phong tỏa đã tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng. Giá dầu thế giới đã chứng kiến nhịp giảm mạnh trong ngày 17/4 do kỳ vọng xung đột hạ nhiệt. Cùng ngày, Mỹ cũng ban hành giấy phép nới lỏng trừng phạt kéo dài một tháng đối với việc bán dầu mỏ của Nga đang vận chuyển trên biển, một động thái nhằm tăng nguồn cung và hạ nhiệt giá nhiên liệu.
Trong khi đó, lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày tại Lebanon có hiệu lực từ 17/4 được đánh giá là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực của Washington nhằm đạt được thỏa thuận lớn hơn với Iran. Trước đó, Tehran luôn nhấn mạnh việc chấm dứt giao tranh giữa lực lượng Israel và phong trào Hezbollah tại Lebanon phải là một phần của thỏa thuận chấm dứt xung đột khu vực.
Hiện tại, nhiều gia đình tản cư tại Lebanon đã bắt đầu trở về nhà. Tuy nhiên, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cảnh báo chiến dịch chống lại Hezbollah "vẫn chưa kết thúc", trong khi nhóm vũ trang này cũng tuyên bố sẵn sàng đáp trả bất kỳ hành động vi phạm nào từ phía Israel.