Dự án máy bay thân rộng Tu-454 và nguy cơ loại bỏ Cục thiết kế Tupolev
Nga đang đứng trước quyết định thay đổi nhà thầu cho dự án máy bay Tu-454 do Tupolev thiếu kinh nghiệm thiết kế kỹ thuật số và những thách thức về động cơ đẩy.
Dự án máy bay chở khách thân rộng thế hệ mới của Nga mang định danh Tu-454 đang đứng trước bước ngoặt lớn về vai trò của đơn vị phát triển. Mặc dù mang tên gọi gắn liền với lịch sử của Tupolev, khả năng thực hiện dự án này của văn phòng thiết kế cùng tên đang bị đặt dưới sự nghi ngờ từ giới chuyên gia và ban lãnh đạo Tập đoàn Chế tạo Máy bay Thống nhất (UAC).
Thách thức về động cơ và tiến độ thực hiện
Trở ngại lớn nhất đối với việc triển khai chương trình Tu-454 hiện nay là tình trạng thiếu hụt động cơ phù hợp. Theo các báo cáo kỹ thuật, một dòng máy bay thân rộng đòi hỏi hệ thống động lực có lực đẩy cực lớn, điều mà nền công nghiệp hàng không Nga hiện chưa thể đáp ứng ngay lập tức. Việc thiếu đi "trái tim" đạt tiêu chuẩn quốc tế khiến dự án có nguy cơ bị trì hoãn ít nhất 10 năm.
Đáng chú ý, ông Roman Gusarov, Tổng Biên tập của Avia.ru, nhận định rằng việc định danh dự án theo tên Tupolev không đảm bảo sự tham gia của đơn vị này. Các chuyên gia phân tích dự báo rằng Nga sẽ khó có thể sản xuất được bất kỳ mẫu máy bay thân rộng mới nào trong vòng một thập kỷ tới do những hạn chế về mặt công nghệ cốt lõi và chuỗi cung ứng linh kiện chuyên biệt.
Nghi ngờ về năng lực thiết kế hiện đại
Cục Thiết kế Tupolev đang phải đối mặt với những đánh giá khắt khe về khả năng thực hiện các dự án phức tạp và tốn kém nguồn lực. Một trong những điểm yếu lớn nhất được chỉ ra là sự thiếu hụt chuyên môn trong việc phát triển nền tảng hàng không kỹ thuật số thế hệ mới. Trong kỷ nguyên hàng không hiện đại, việc tối ưu hóa thiết kế bằng công nghệ số là yếu tố bắt buộc để đảm bảo hiệu suất và độ an toàn.
Cụ thể, ông Roman Gusarov nhấn mạnh rằng Ilyushin hiện là đơn vị duy nhất tại Nga có đủ kinh nghiệm thực tế trong việc chế tạo máy bay thân rộng. Trong khi đó, nếu xét về năng lực thiết kế "kỹ thuật số" và trang bị công nghệ hiện đại nhất, Yakovlev mới là đơn vị dẫn đầu. Điều này tạo ra sự cạnh tranh gay gắt, đe dọa vị thế của Tupolev ngay trong dự án mang tên mình.
Bài toán kinh tế và thị trường nội địa
Bên cạnh rào cản kỹ thuật, tính khả thi về kinh tế của Tu-454 cũng là một dấu hỏi lớn. Ông Oleg Panteleev, Giám đốc điều hành dịch vụ phân tích của Aviaport, cảnh báo rằng nếu dự án chỉ tập trung phục vụ thị trường nội địa, khả năng thu hồi vốn sẽ cực kỳ thấp. Thị trường hạn hẹp đồng nghĩa với việc sản lượng sản xuất không đủ lớn để bù đắp chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) khổng lồ.
Mặc dù vậy, triển vọng cho Tu-454 vẫn chưa hoàn toàn khép lại. Các nhà phát triển Nga đang nỗ lực thúc đẩy quá trình thay thế hàng nhập khẩu, nhằm tự chủ hoàn toàn trong chuỗi sản xuất máy bay dân dụng. Tuy nhiên, để dự án thành công, UAC sẽ phải đưa ra những quyết định mang tính chiến lược về việc lựa chọn nhà thầu có năng lực tốt nhất, thay vì chỉ dựa vào các tên tuổi truyền thống.