Thủy điện Chi Khê đã thực sự có trách nhiệm trước kiến nghị giải quyết sạt lở, sụt lún của 81 hộ dân xã Tam Quang?

Sụt lún, sạt lở và "điệp khúc" chờ đợi

Sự việc 81 hộ dân xã Tam Quang có đơn kiến nghị đã được Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An phản ánh qua bài viết “Sạt lở đất đai, công trình nhà ở địa bàn xã Tam Quang: 81 kiến nghị của dân còn dang dở?” trên ấn phẩm báo in ngày 5/3/2026.

Người dân xã Tam Quang bắt đầu phát sinh kiến nghị từ khoảng năm 2020, thời điểm Nhà máy Thủy điện Chi Khê chính thức tích nước lòng hồ lên cao trình 38m. Chính từ giai đoạn này, UBND xã Tam Quang (cũ) liên tục tiếp nhận đơn thư kêu cứu của 81 hộ dân sinh sống tại các khu vực ven sông Lam, bao gồm: làng Bãi Sở, bản Tam Liên, làng Nhùng, bản Bãi Xa.

Nội dung kiến nghị tập trung vào 2 vấn đề đặc biệt nghiêm trọng: Việc tích nước lòng hồ thủy điện Chi Khê đã gây tình trạng sụt, lún công trình, nhà ở của một số hộ dân sinh sống ven lòng hồ; đồng thời gây sạt lở nghiêm trọng diện tích đất bãi màu, đất sản xuất nông nghiệp ven sông, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của bà con.

Trước tình hình bức thiết đó, vào năm 2022, UBND xã Tam Quang (cũ) đã ban hành nhiều văn bản, tờ trình gửi cấp trên, đồng thời, khẩn thiết đề nghị chủ đầu tư là Công ty CP Thủy điện Chi Khê trực tiếp xuống địa bàn phối hợp kiểm tra, làm rõ nguyên nhân. Thế nhưng, phải đến tháng 12/2022, đại diện công ty mới phối hợp tiến hành kiểm tra, đo đạc cho 26 hộ (18 hộ ở làng Bãi Sở, 8 hộ ở bản Bãi Xa), trong khi 55 hộ dân bị ảnh hưởng còn lại vẫn tiếp tục bị bỏ ngỏ, không có phương án giải quyết cụ thể.

Đến thời điểm chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, số liệu đo đạc của 26 hộ cũng chưa được cung cấp để UBND xã Tam Quang hoàn thiện hồ sơ bồi thường, hỗ trợ theo quy định. Tại Báo cáo số 43/BC-UBND ngày 8/2/2026 của UBND xã Tam Quang gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường khẳng định: Kiến nghị về tình trạng sụt, lún công trình, nhà ở ven lòng hồ là có cơ sở. Đối với nhóm kiến nghị sạt lở đất bãi màu, đất sản xuất ven sông Lam, để xác định cụ thể phần diện tích bị ảnh hưởng do việc tích nước lòng hồ thì cần tiếp tục đo đạc, kiểm định, đánh giá chuyên môn và xác định phạm vi tác động làm căn cứ lập hồ sơ bồi thường, hỗ trợ theo quy định.

Vào thời điểm phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An trực tiếp xác minh để thực hiện bài viết “Sạt lở đất đai, công trình nhà ở địa bàn xã Tam Quang: 81 kiến nghị của dân còn dang dở?”, UBND xã Tam Quang và công ty cho biết, hai bên đã thống nhất phối hợp triển khai công tác đo đạc vào khoảng đầu tháng 3/2026, tiến tới hoàn thiện các hồ sơ liên quan.

Thực tế, từ ngày 24 - 25/3/2026, công tác đo đạc, chỉnh lý bản đồ địa chính khu vực lòng hồ đã được đơn vị tư vấn là Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Nghệ An trực tiếp xuống hiện trường triển khai. Thế nhưng, nỗ lực này chưa thể hoàn thành trọn vẹn do vướng mắc liên quan đến quy hoạch điều chỉnh, và đặc biệt là việc chủ đầu tư chưa cung cấp đầy đủ các hồ sơ tài liệu giải phóng mặt bằng.

Cụ thể, theo Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Nghệ An thì công tác đo đạc, khảo sát hiện trạng còn có những vướng mắc liên quan đến quy hoạch điều chỉnh. Một số khu vực đã có quyết định thu hồi, đất chưa sử dụng của UBND xã (theo bản đồ địa chính) nhưng vẫn đề nghị đo; chủ đầu tư chưa cung cấp đầy đủ hồ sơ tài liệu giải phóng mặt bằng…

Để giải quyết những vướng mắc phát sinh, Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Nghệ An có Văn bản số 771/VPĐK-KTĐC ngày 17/4/2026. Văn bản đề nghị Công ty CP Thủy điện Chi Khê cung cấp bổ sung hồ sơ điều chỉnh quy hoạch tổng thể tỷ lệ 1/2000, các bản đồ trích lục liên quan; đồng thời, phối hợp cùng chính quyền địa phương rà soát lại ranh giới, nguồn gốc sử dụng đất và hồ sơ thu hồi trước đây đối với các thửa đất bị sạt lở.

Làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư!

Từ đầu năm 2026 đến nay, UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường đã không ít lần ban hành văn bản đôn đốc giải quyết vướng mắc tại dự án này. Lần gần nhất là tại Công văn số 3537/UBND-CN ngày 7/4/2026 của UBND tỉnh.

Đáp lại sự chỉ đạo đó, theo Báo cáo số 116/BC-UBND ngày 8/4/2026 của UBND xã Tam Quang, đợt đo đạc cuối tháng 3 đã cố gắng thực hiện đối với 79/82 hộ (chỉ vắng mặt 3 hộ do đi vắng).

Thế nhưng, kịch bản cũ lại tái diễn khi UBND xã Tam Quang báo cáo: Xã vẫn chưa thể tiếp nhận được số liệu chính thức từ phía Công ty CP Thủy điện Chi Khê. Qua đó, kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường đôn đốc chủ đầu tư khẩn trương cung cấp kết quả, bóc tách cụ thể từng trường hợp để trả lời các hộ dân liên quan.

Trao đổi với phóng viên, bà Kha Thị Hiền - Phó Chủ tịch UBND xã Tam Quang cho biết: Đến nay, xã vẫn chưa nhận được hồ sơ đo đạc thực địa để làm căn cứ tổ chức họp dân. Phía Công ty CP Thủy điện Chi Khê cũng chưa phối hợp rà soát ranh giới, nguồn gốc các thửa đất bị sạt lở theo đề nghị của Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Nghệ An.

“Để giải quyết thấu đáo kiến nghị của bà con, UBND xã Tam Quang cần có số liệu đo đạc, kiểm tra thực địa trong tay. Chúng tôi phải nắm được danh sách chính xác các hộ ngoài quy hoạch và hộ trong quy hoạch, biết họ thuộc bản nào, diện tích đất đai, thiệt hại cụ thể ra sao để có căn cứ tổ chức họp nhân dân. Đồng thời, xã cần Công ty CP Thủy điện Chi Khê chủ động có sự phối hợp thực sự chặt chẽ, trách nhiệm hơn nữa…”.

Đến nay, hành trình đi tìm quyền lợi chính đáng của 81 hộ dân xã Tam Quang đã bước sang năm thứ 6. Thời gian qua, diễn biến thời tiết luôn biến động cực đoan. Sống chênh vênh ven lòng hồ Thủy điện Chi Khê, những hộ dân này ngày đêm phải đối mặt với muôn vàn bất trắc, đe dọa trực tiếp đến an nguy tính mạng và tài sản. Như năm 2025, thiên tai, bão lũ cùng tác động của các thủy điện trên sông Lam đã khiến nhiều hộ dân lâm vào cảnh sụt, lún nhà cửa, sạt lở đất đai.

Hiện nay, mùa mưa bão đã đến gần, sự lo âu của bà con càng nhân lên gấp bội. Vì vậy, các cơ quan quản lý Nhà nước cần có những chế tài đủ mạnh, kiên quyết yêu cầu chủ đầu tư Nhà máy Thủy điện Chi Khê đề cao trách nhiệm xã hội, tập trung phối hợp các đơn vị liên quan giải quyết dứt điểm các kiến nghị để đảm bảo an sinh xã hội, tránh để những hệ lụy đáng tiếc xảy ra.

Nhật Lân