EU công bố chiến lược giảm thuế điện để ứng phó cú sốc năng lượng
Ủy ban châu Âu lên kế hoạch cắt giảm thuế điện xuống mức 0% và đẩy mạnh tích trữ khí đốt nhằm ổn định thị trường trước áp lực từ xung đột tại Trung Đông.
Ngày 22/4, Ủy ban châu Âu (EU) chính thức công bố chiến lược mới nhằm giảm thiểu tác động từ các cú sốc năng lượng, tập trung vào việc cắt giảm thuế điện và tăng cường dự trữ khí đốt trong mùa hè. Kế hoạch này được đưa ra trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng, đe dọa sự ổn định của thị trường nhiên liệu toàn khối.
Ưu tiên giảm thuế và bảo vệ hộ gia đình dễ bị tổn thương
Theo chiến lược vừa công bố, EU sẽ tránh các biện pháp can thiệp trực tiếp và mạnh mẽ vào thị trường như áp giá trần khí đốt hoặc đánh thuế lợi nhuận đột biến đối với các công ty năng lượng. Đây là sự thay đổi so với giai đoạn khủng hoảng năm 2022 khi Nga cắt nguồn cung khí đốt khiến giá nhiên liệu tăng vọt lên mức kỷ lục.
Trọng tâm của kế hoạch lần này là sửa đổi quy định để đảm bảo thuế điện thấp hơn thuế khí đốt. EU dự kiến tạo điều kiện để các quốc gia thành viên có thể giảm thuế điện xuống mức 0% cho các ngành công nghiệp và các hộ gia đình dễ bị tổn thương. Đề xuất pháp lý cụ thể về việc sửa đổi quy định thuế dự kiến sẽ được công bố vào tháng 5/2025. Tuy nhiên, việc thông qua cần sự đồng thuận của tất cả quốc gia thành viên, một quá trình được dự báo sẽ đối mặt với nhiều rào cản chính trị.
Áp lực từ xung đột Trung Đông và rủi ro nguồn cung
Ủy viên Năng lượng EU Dan Jorgensen nhận định rằng những thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng khí đốt do xung đột liên quan đến Iran tại Trung Đông sẽ khiến giá năng lượng duy trì ở mức cao trong vài năm tới. Ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất là xung đột chấm dứt sớm, thị trường vẫn phải đối mặt với các hệ lụy kéo dài.
Việc phụ thuộc vào nhập khẩu dầu và khí đốt khiến châu Âu đặc biệt dễ tổn thương trước biến động giá, nhất là khi eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển nhiên liệu huyết mạch – bị gián đoạn. Thực tế, giá khí đốt tại châu Âu đã tăng khoảng một phần ba kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang từ ngày 28/2.
Mặc dù giá khí đốt hiện nay vẫn thấp hơn đáng kể so với đỉnh điểm năm 2022 và chưa xảy ra tình trạng thiếu hụt nhờ nguồn cung ổn định từ Mỹ và Na Uy, EU vẫn thận trọng. Khối này sẽ phối hợp với các quốc gia thành viên để bổ sung kho dự trữ khí đốt trong những tháng tới, nhằm tránh tình trạng giá tăng đột biến do nhu cầu mua vào đồng loạt của các doanh nghiệp.
Tăng cường nội lực thông qua năng lượng sạch
Về dài hạn, EU kiên định với mục tiêu đẩy nhanh tiến trình giảm phụ thuộc vào khí đốt nhập khẩu bằng cách phát triển năng lượng tái tạo và điện hạt nhân trong nước. Các chuyên gia đánh giá đây là giải pháp căn cơ để giảm thiểu rủi ro từ các cú sốc cung ứng dầu khí trong tương lai.
Dữ liệu từ tổ chức nghiên cứu Ember cho thấy những tín hiệu tích cực trong cơ cấu nguồn điện. Dự kiến vào năm 2025, khoảng 71% sản lượng điện của EU sẽ đến từ năng lượng tái tạo và điện hạt nhân, tăng mạnh so với mức 60% của năm 2022. Tỷ trọng năng lượng sạch gia tăng đã giúp kìm hãm đà tăng của giá điện trong đợt biến động thị trường gần đây, dù mức giá vẫn chịu áp lực nhất định từ giá nhiên liệu hóa thạch.
Bảng: Tỷ trọng năng lượng sạch trong sản lượng điện của EU
| Năm | Tỷ trọng năng lượng sạch (Tái tạo & Hạt nhân) | Ghi chú |
|---|---|---|
| 2022 | 60% | Thời điểm khủng hoảng nguồn cung từ Nga |
| 2025 (Dự báo) | 71% | Nhờ đẩy mạnh đầu tư và chuyển đổi xanh |
Bên cạnh đó, EU đang nghiên cứu các biện pháp tối đa hóa công suất tại các nhà máy lọc dầu nội khối và xem xét quy định bắt buộc duy trì dự trữ nhiên liệu máy bay để phòng ngừa nguy cơ thiếu hụt. Dù chưa loại trừ khả năng áp dụng các biện pháp can thiệp mạnh hơn trong tương lai, nhưng EU khẳng định hiện tại các công cụ hỗ trợ ngân sách quốc gia và điều chỉnh thuế vẫn là những phương án ưu tiên hàng đầu.