Iran cáo buộc Mỹ làm đổ vỡ đàm phán, nguy cơ sụp đổ lệnh ngừng bắn tại Lebanon
Ngày 27/4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã tới Nga trong khuôn khổ chuyến công du ngoại giao con thoi, đồng thời lên tiếng đổ lỗi cho Washington về sự thất bại của các cuộc đàm phán gần đây. Trong khi đó, lệnh ngừng bắn giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Lebanon liên tục bị vi phạm, cùng những hệ lụy kinh tế toàn cầu ngày càng sâu sắc từ việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Ngoại giao bế tắc
Sáng 27/4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã tới thành phố Saint Petersburg (Nga) và dự kiến có cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Chuyến thăm diễn ra ngay sau chuỗi hoạt động ngoại giao dồn dập của ông Araghchi, với các điểm dừng chân tại Thủ đô Muscat (Oman) đan xen giữa hai chuyến thăm tới Pakistan - quốc gia đang đóng vai trò trung gian hòa giải chính trong những ngày qua.
Phát biểu tại Saint Petersburg, người đứng đầu ngành ngoại giao Iran đã cáo buộc Mỹ là nguyên nhân dẫn đến sự bế tắc của tiến trình đối thoại. Trước đó, Thủ đô Islamabad của Pakistan đã đăng cai tổ chức vòng đàm phán đầu tiên và duy nhất giữa Washington và Tehran. Dù vòng đàm phán này không mang lại kết quả, chuyến thăm của ông Araghchi tới Islamabad vào cuối tuần qua đã thắp lên hy vọng về các cuộc đàm phán mới, cho đến khi Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định hủy bỏ chuyến đi dự kiến của hai phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner.
Cách tiếp cận của Mỹ đã khiến vòng đàm phán trước đó không đạt được mục tiêu, bất chấp những tiến bộ đã có, nguyên nhân chính là do những yêu cầu quá mức từ phía Washington.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi
Về phía Mỹ, sau khi hủy chuyến đi của các phái viên, Tổng thống Trump tuyên bố trên kênh Fox News rằng, nếu Iran muốn đàm phán, "họ có thể đến gặp chúng tôi, hoặc gọi cho chúng tôi". Ông Trump cũng khẳng định, việc hủy bỏ này không đồng nghĩa với việc quay trở lại các hành động thù địch.
Bất chấp sự đình trệ của các kênh đàm phán chính thức, những nỗ lực ngoại giao hậu trường dường như vẫn đang được duy trì. Hãng thông tấn Fars đưa tin, Iran đã gửi "các thông điệp bằng văn bản" cho phía Mỹ thông qua Pakistan, trong đó, vạch rõ những lằn ranh đỏ, bao gồm vấn đề hạt nhân và eo biển Hormuz.
Trang tin Axios của Mỹ, dẫn lời một quan chức nước này và hai nguồn thạo tin, tiết lộ Iran đã gửi một đề xuất mới nhằm chấm dứt chiến tranh, tập trung vào việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz và chấm dứt lệnh phong tỏa của Hải quân Mỹ tại đây, trong khi các cuộc đàm phán hạt nhân sẽ được hoãn lại ở một giai đoạn sau.
Lệnh ngừng bắn trong cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran cho đến nay vẫn được duy trì, nhưng những cú sốc kinh tế do xung đột gây ra đang tiếp tục lan rộng trên toàn cầu. Việc Iran phong tỏa eo biển chiến lược Hormuz đã cắt đứt dòng chảy của dầu mỏ, khí đốt và phân bón, đẩy giá cả tăng vọt và làm dấy lên mối lo ngại về an ninh lương thực ở các nước đang phát triển.
Đáp lại, Mỹ cũng áp đặt lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran trong khu vực đường thủy này và các khu vực xa hơn. Tình hình này đang gây áp lực không nhỏ lên Tổng thống Trump trong bối cảnh giá nhiên liệu trong nước tăng cao, khi các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 đang đến gần, và các cuộc thăm dò cho thấy cuộc chiến này không nhận được sự ủng hộ từ phần đông người dân Mỹ.
Vấn đề an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz cũng là trọng tâm trong chuyến đi của ông Araghchi tới Oman. "Việc di chuyển an toàn qua eo biển Hormuz là một vấn đề quan trọng toàn cầu. Đương nhiên, với tư cách là hai quốc gia ven biển của eo biển này, chúng tôi phải trao đổi với nhau để đảm bảo lợi ích chung", Ngoại trưởng Iran khẳng định. Tuy nhiên, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố họ không có ý định dỡ bỏ lệnh phong tỏa nhấn mạnh rằng, việc kiểm soát Hormuz và duy trì tác dụng răn đe đối với Mỹ là "chiến lược dứt khoát" của Tehran.
Trên thị trường, giá dầu đã bắt đầu nhích lên trong phiên giao dịch đầu tuần, dù những kỳ vọng mỏng manh về một thỏa thuận đã phần nào kìm hãm đà tăng này.
Lệnh ngừng bắn tại Lebanon trước nguy cơ sụp đổ
Bên cạnh chảo lửa Vùng Vịnh, tình hình bạo lực tiếp tục leo thang trên mặt trận Lebanon, bất chấp lệnh ngừng bắn giữa Israel và lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn mới được gia hạn. Thỏa thuận này, vốn có hiệu lực từ giữa tháng 4, đang đứng trước thử thách nghiêm trọng khi hai bên liên tục đổ lỗi cho nhau về các hành vi vi phạm.
Ngày 26/4 được ghi nhận là ngày đẫm máu nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực. Theo Bộ Y tế Lebanon, các cuộc không kích của Israel vào miền Nam nước này đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 14 người.
Hãng thông tấn quốc gia Lebanon (NNA) cho biết, máy bay chiến đấu của Israel đã không kích vào Kfar Tibnit cùng nhiều địa điểm khác ở phía Nam sau khi ban bố cảnh báo sơ tán khẩn cấp cho 7 khu vực. Hàng dài phương tiện của người dân tháo chạy về phía Bắc để lánh nạn đã gây ra tình trạng ùn tắc nghiêm trọng.
Trong khi đó, Quân đội Israel cũng xác nhận một binh sĩ của họ đã thiệt mạng "trong lúc giao tranh" tại khu vực Nam Lebanon. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cáo buộc các hành động của Hezbollah đang đe dọa trực tiếp đến thỏa thuận hòa bình. Ông khẳng định, Quân đội Israel đang nhắm mục tiêu "một cách quyết liệt" vào nhóm vũ trang này, đồng thời nhấn mạnh: "Cần phải hiểu rằng những vi phạm của Hezbollah, trên thực tế, đang phá vỡ lệnh ngừng bắn". Nước này lập luận rằng theo các điều khoản của thỏa thuận, Israel có quyền tự do hành động để ứng phó, ngăn chặn các mối đe dọa ngay lập tức và các nguy cơ đang rình rập.
Ngược lại, Hezbollah bác bỏ hoàn toàn các cáo buộc từ phía Israel. Lực lượng này tuyên bố các cuộc tấn công của họ vào các mục tiêu ở miền Nam Lebanon và miền Bắc Israel là "một phản ứng hoàn toàn chính đáng trước những vi phạm liên tục của kẻ thù đối với thỏa thuận ngừng bắn kể từ ngày đầu tiên công bố lệnh đình chiến tạm thời", đồng thời thề sẽ tiếp tục đáp trả "sự chiếm đóng" của Israel.
Căng thẳng bắt nguồn từ ngày 2/3, khi Hezbollah kéo Lebanon vào vòng xoáy xung đột Trung Đông bằng việc phóng tên lửa vào Israel nhằm trả đũa cho cái chết của Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei, dẫn đến việc Israel đáp trả bằng các cuộc không kích và chiến dịch tấn công trên bộ.