Ukraine triển khai mô hình phòng không tư nhân đối phó làn sóng tấn công bằng UAV

Ukraine đang triển khai một lớp phòng thủ mới nhằm bảo vệ doanh nghiệp và hạ tầng trọng yếu trước làn sóng thiết bị bay không người lái (UAV) tấn công dồn dập. Mô hình phòng không tư nhân được kỳ vọng sẽ bổ sung cho hệ thống phòng thủ quốc gia trong bối cảnh áp lực bảo vệ các mục tiêu chiến lược ngày càng gia tăng.

Doanh nghiệp tự thiết lập lá chắn phòng thủ

Chương trình thí điểm được Ukraine khởi động từ năm ngoái, cho phép các tập đoàn công nghiệp thành lập lực lượng phòng không riêng để bảo vệ cơ sở sản xuất. Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, hiện có khoảng 20 công ty đăng ký tham gia, trong đó hai đơn vị đã trực tiếp cung cấp dịch vụ tác chiến phòng không.

Một trong những đơn vị tiên phong là Carmine Sky, cung cấp hệ thống bảo vệ đa lớp tùy theo nhu cầu khách hàng. Các giải pháp bao gồm từ UAV đánh chặn cho tới các tháp súng tự động trang bị súng máy hạng nặng M2 Browning. Hệ thống này cho phép các điều khiển viên theo dõi, khóa và tiêu diệt mục tiêu UAV thông qua thiết bị điều khiển từ xa trong các phòng điều hành chuyên biệt.

Tích hợp chặt chẽ vào hệ thống chỉ huy quốc gia

Mặc dù là lực lượng tư nhân, các đơn vị này không hoạt động độc lập mà phải được Bộ Quốc phòng cấp phép. Toàn bộ hoạt động tác chiến được tích hợp vào hệ thống chỉ huy kiểm soát của Không quân Ukraine. Quân đội chính quy giữ quyền tối cao trong việc xác định mục tiêu và ra lệnh khai hỏa.

Để đảm bảo an ninh, nhân sự của các công ty phòng không tư nhân phải trải qua quy trình tuyển chọn nghiêm ngặt, bao gồm kiểm tra bằng máy phát hiện nói dối định kỳ mỗi quý. Mô hình này đã ghi nhận những kết quả thực tế khi các đơn vị tư nhân phối hợp bắn hạ UAV Shahed tại khu vực Kharkiv và một số địa bàn khác.

Quy trình đào tạo và linh hoạt nguồn lực

Công tác huấn luyện nhân sự được thực hiện theo lộ trình cấp tốc. Đại diện công ty Gvardiia cho biết việc đào tạo một phi công điều khiển UAV đánh chặn từ con số không chỉ mất khoảng ba tuần. Những nhân sự không đáp ứng tiêu chuẩn điều khiển sẽ được chuyển sang làm trinh sát hoặc kỹ thuật viên.

Lực lượng phòng không tư nhân chủ yếu tuyển dụng từ các đơn vị tình nguyện đã có kinh nghiệm chiến đấu. Cơ chế trực chiến linh hoạt giúp Ukraine tận dụng tối đa nguồn lực xã hội, cho phép nhân sự vừa tham gia phòng thủ vừa duy trì công việc dân sự, tạo nên mạng lưới bảo vệ phân tán và hiệu quả.

Duy trì trạng thái thiết quân luật

Song song với việc mở rộng các mô hình phòng thủ linh hoạt, Quốc hội Ukraine (Verkhovna Rada) đã thông qua quyết định gia hạn chế độ thiết quân luật và tổng động viên trên toàn quốc thêm 90 ngày, kéo dài đến ngày 2/8/2026. Đây là lần gia hạn thứ 19 kể từ khi xung đột bùng phát vào tháng 2/2022.

Việc kết hợp giữa nguồn lực nhà nước và các sáng kiến tư nhân đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược bảo vệ hạ tầng năng lượng và duy trì hoạt động kinh tế của Ukraine trước các cuộc tấn công tầm xa bằng UAV chi phí thấp.

Thành Vinh