Dịch vụ lái xe hộ đáp ứng nhu cầu thực tế
Từ khi quy định xử phạt vi phạm nồng độ cồn được siết chặt, đặc biệt sau Nghị định 100 và nay là Nghị định 168, dịch vụ lái xe hộ tập trung chủ yếu ở địa bàn TP. Vinh (cũ) phát triển nhanh, không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại an toàn mà còn dần hình thành một thị trường dịch vụ mới, tạo thêm thu nhập cho người lao động.
Những “tay lái” thời mới
Rời buổi sinh nhật tại một nhà hàng trên đường Lê Mao kéo dài vào khoảng 22h một tối cuối tuần, tôi chủ động gọi dịch vụ lái xe hộ để đưa mình và chiếc ô tô về nhà. Chỉ chưa đầy 10 phút, tài xế có mặt, nhanh chóng quay video hiện trạng xe trước khi nhận chìa khóa, một quy trình đang dần trở nên quen thuộc.
Người tài xế ấy là anh Trần Văn Tiến, một trong nhiều người lao động đang gắn bó với nghề lái xe hộ tại Nghệ An. Trước khi đến với công việc này, anh từng đi xuất khẩu lao động tại Nhật Bản. Sau khi trở về, không tìm được công việc phù hợp, anh quyết định thử sức với nghề lái xe hộ.
“Ban đầu tôi chỉ nghĩ làm tạm thời, nhưng càng làm càng thấy nhu cầu lớn. Mỗi đêm chạy 5-6 cuốc, thu nhập cũng khá, lại chủ động thời gian”, anh Tiến chia sẻ. Với những cuốc xe nội thành giá khoảng 100.000 đồng, hoặc những chuyến xa vài trăm nghìn đồng, mỗi tháng anh có thể kiếm thêm 10-15 triệu đồng, thậm chí cao hơn vào dịp lễ, Tết, mức thu nhập đáng kể đối với lao động tự do.
Theo tìm hiểu, nghề lái xe hộ hiện thu hút nhiều đối tượng từ người chuyển nghề, mất việc đến nhân viên văn phòng làm thêm. Anh Nguyễn Văn Giáp ban ngày làm nhân viên kỹ thuật tại một công ty máy tính trên địa bàn phường Thành Vinh, tối đến lại tranh thủ nhận lái xe hộ. “Công việc này linh hoạt, chỉ cần có thời gian rảnh là có thể nhận khách. Trung bình mỗi tối kiếm thêm 300.000 - 500.000 đồng, cuối tuần có thể lên tới cả triệu đồng”, anh Giáp cho biết.
Điểm chung của những người làm nghề này là đều coi đây như “nghề tay trái” nhưng mang lại nguồn thu không nhỏ. Đặc biệt, khi lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra nồng độ cồn với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, nhu cầu thuê lái xe hộ tăng rõ rệt.
Khách hàng của dịch vụ này khá đa dạng, từ doanh nhân, cán bộ, công chức đến người lao động. Thay vì mạo hiểm tự lái sau khi sử dụng rượu, bia, họ sẵn sàng chi trả để đảm bảo an toàn. Anh Đức Hiệp ở phường Vinh Hưng cho biết, trước đây, anh từng chủ quan tự lái xe sau khi uống rượu, bia và đã gặp sự cố. "Giờ thì tôi không dám nữa. Chỉ cần mất 100.000 đồng thuê lái xe hộ nhưng đổi lại là sự an toàn cho mình và người khác. Về đến nhà cũng yên tâm hơn, gia đình cũng ủng hộ" - anh Hiệp chia sẻ.
Cơ hội, tiêu chuẩn và những vấn đề đặt ra
Theo ghi nhận, hiện tại trên địa bàn TP. Vinh (cũ) có hàng chục nhóm, tổ, cơ sở cung cấp dịch vụ lái xe hộ như: Lái xe hộ Thành Vinh, Lái xe hộ TH, Hoàng Gia, LMD Nghệ An, BUTL (Bạn uống tôi lái)… Phần lớn các đơn vị hoạt động theo hình thức tự phát, bên cạnh một số nhóm đã bước đầu tổ chức tương đối bài bản, không ít nhóm nhỏ lẻ vẫn chủ yếu kết nối khách qua mạng xã hội hoặc truyền miệng.
Mỗi nhóm thường có từ 5 - 15 tài xế, hoạt động linh hoạt trong ngày. Tuy nhiên, cao điểm tập trung vào buổi tối, đặc biệt, từ 19h đến 23h - thời điểm các cuộc giao lưu kết thúc. Có những ngày, một cơ sở nhận tới 40-50 đơn đặt dịch vụ nhưng vẫn không đủ tài xế để đáp ứng, cho thấy cung chưa theo kịp cầu trong khung giờ cao điểm.
Giá dịch vụ khá linh hoạt, phổ biến khoảng 100.000 đồng cho quãng đường dưới 7km, sau đó tính thêm 10.000 - 13.000 đồng/km. Với các chuyến đi xa hoặc theo giờ, mức giá có thể lên tới vài trăm nghìn đồng. Mặt bằng giá này đang dần được định hình theo cơ chế thị trường, phản ánh rõ quan hệ cung - cầu của một loại hình dịch vụ mới.
Thực tế cho thấy, dịch vụ lái xe hộ đã bước đầu hình thành một thị trường với nhu cầu ổn định và khả năng sinh lợi rõ rệt, trở thành một nguồn thu nhập đáng kể đối với một bộ phận lao động tự do.
Theo những người hành nghề, để trở thành tài xế lái xe hộ, yêu cầu không quá khắt khe về bằng cấp, nhưng đòi hỏi cao về kỹ năng và ý thức, trách nhiệm. Phần lớn các đơn vị yêu cầu tài xế có bằng lái xe hợp lệ (B2 trở lên với ô tô), kinh nghiệm thực tế (ít nhất 3-5 năm), thông thạo địa hình và có khả năng xử lý tình huống linh hoạt.
Bên cạnh đó, thái độ phục vụ được đặc biệt coi trọng. Khách hàng của dịch vụ này thường đã sử dụng rượu, bia, thậm chí không tỉnh táo, nên tài xế phải biết cách giao tiếp, ứng xử phù hợp. Đồng thời, họ cũng phải có trách nhiệm cao, bởi khi cầm lái là đang quản lý tài sản có giá trị lớn của khách hàng.
Để hạn chế rủi ro, nhiều đơn vị đã xây dựng quy trình như quay video hiện trạng xe trước và sau khi nhận, kiểm tra giấy tờ, bàn giao rõ ràng. Một số nơi còn yêu cầu lý lịch minh bạch, ký cam kết nghề nghiệp nhằm nâng cao độ tin cậy.
Ngoài kỹ năng lái xe, người làm nghề còn phải chủ động phương tiện di chuyển. Hiện nay, nhiều người sử dụng scooter điện gấp gọn để tự di chuyển sau mỗi cuốc xe, thay cho cách đi 2 người như trước đây.
Tuy nhiên, công việc này không phải lúc nào cũng thuận lợi. Nhiều tài xế chia sẻ những tình huống phát sinh như khách say không nhớ địa chỉ, ngủ quên trên xe… Điều đó đòi hỏi người làm nghề phải thật kiên nhẫn, linh hoạt và có khả năng xử lý tình huống trong mọi hoàn cảnh.
Bên cạnh đó, việc nhiều nhóm hoạt động nhỏ lẻ, mới hình thành cũng tiềm ẩn rủi ro về pháp lý và chất lượng dịch vụ. Khi xảy ra sự cố, việc xác định trách nhiệm giữa các bên không hề đơn giản, trong khi chưa có cơ chế quản lý thống nhất.
Dù còn những bất cập, dịch vụ lái xe hộ đang cho thấy vai trò ngày càng rõ nét trong đời sống đô thị, góp phần hình thành thói quen “đã uống rượu, bia thì không lái xe”. Đồng thời, sự phát triển của dịch vụ này cũng mở ra thêm cơ hội việc làm, tạo nguồn thu nhập cho một bộ phận lao động.
Trong thời gian tới, khi nhu cầu tiếp tục gia tăng, dịch vụ này được dự báo sẽ còn phát triển. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, dịch vụ lái xe hộ cần từng bước chuẩn hóa hoạt động, từ tiêu chuẩn nghề đến cơ chế quản lý, qua đó, vừa nâng cao chất lượng dịch vụ, vừa đảm bảo sinh kế ổn định cho người lao động.