Ánh sáng xanh từ điện thoại có thật sự khiến bạn mất ngủ?

Trong nhiều năm qua, ánh sáng xanh đã trở thành chủ đề được nhắc đến liên tục khi nói về sức khỏe giấc ngủ. Hàng loạt sản phẩm như kính lọc ánh sáng xanh, chế độ ban đêm trên điện thoại hay màn hình “bảo vệ mắt” ra đời nhằm giảm tác động của loại ánh sáng này.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết ánh sáng xanh không hoàn toàn có hại. Trên thực tế, nó đóng vai trò quan trọng đối với đồng hồ sinh học của con người. Điều đáng lo ngại hơn có thể nằm ở cách chúng ta sử dụng điện thoại vào ban đêm, chứ không chỉ là ánh sáng phát ra từ màn hình.

Ánh sáng xanh ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào?

Mặt trời là nguồn ánh sáng xanh tự nhiên lớn nhất mà con người tiếp xúc mỗi ngày. Ánh sáng này giúp cơ thể tỉnh táo vào ban ngày và duy trì nhịp sinh học tự nhiên.

Theo các nhà khoa học tại Đại học Oxford (Vương quốc Anh), ánh sáng đi vào mắt đóng vai trò đồng bộ đồng hồ sinh học bên trong cơ thể với chu kỳ ngày và đêm bên ngoài. Nhờ đó, cơ thể biết khi nào nên tỉnh táo và khi nào cần nghỉ ngơi.

Vấn đề xuất hiện khi chúng ta tiếp xúc với ánh sáng mạnh vào ban đêm, đặc biệt là trong thời gian dài. Ánh sáng xanh có thể khiến não bộ hiểu nhầm rằng vẫn còn ban ngày, từ đó ảnh hưởng đến quá trình sản xuất hormone và làm rối loạn nhịp sinh học liên quan đến giấc ngủ, cảm giác thèm ăn và mức năng lượng.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng không chỉ ánh sáng xanh mới gây tác động. Một loại protein trong mắt có tên melanopsin phản ứng mạnh với ánh sáng xanh nhưng cũng bị ảnh hưởng bởi nhiều loại ánh sáng khác.

Điều đó có nghĩa việc quy toàn bộ nguyên nhân mất ngủ cho ánh sáng xanh từ điện thoại là một cách nhìn quá đơn giản.

Điện thoại có thể khiến bạn khó ngủ vì nhiều lý do khác

Một nghiên cứu tại Bồ Đào Nha cho thấy lượng ánh sáng xanh phát ra từ các thiết bị điện tử thông thường thấp hơn đáng kể so với ánh sáng tự nhiên vào ban ngày.

Các chuyên gia cho rằng thời gian sử dụng điện thoại, độ sáng màn hình, thời lượng tiếp xúc và mức độ kích thích tinh thần mới là những yếu tố ảnh hưởng mạnh đến chất lượng giấc ngủ.

Nói cách khác, việc nằm trên giường lướt mạng xã hội, xem video hay chơi game trước khi ngủ có thể khiến não bộ duy trì trạng thái tỉnh táo lâu hơn, ngay cả khi bạn đã bật chế độ lọc ánh sáng xanh.

Đây cũng là lý do ngành công nghiệp kính chặn ánh sáng xanh vẫn phát triển mạnh, với dự báo có thể đạt giá trị hàng tỷ USD trong thập kỷ tới, dù hiệu quả thực tế còn gây nhiều tranh cãi.

Chế độ ban đêm có thực sự hiệu quả?

Nhiều điện thoại hiện nay đều được tích hợp chế độ ban đêm nhằm giảm lượng ánh sáng xanh phát ra từ màn hình.

Một nghiên cứu so sánh cho thấy cả kính lọc ánh sáng xanh và chế độ ban đêm đều giúp giảm tiếp xúc với ánh sáng bước sóng ngắn. Tuy nhiên, chế độ ban đêm trên thiết bị điện tử được đánh giá hiệu quả hơn trong việc giảm ánh sáng xanh trực tiếp.

Dù vậy, chỉ giảm ánh sáng xanh thôi vẫn chưa đủ để cải thiện giấc ngủ nếu người dùng tiếp tục sử dụng điện thoại quá lâu trước giờ nghỉ ngơi.

Một nghiên cứu y khoa tại Ả Rập Xê Út cho thấy việc sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ nói chung có liên quan đến chất lượng giấc ngủ kém hơn.

Trong khi đó, nghiên cứu của Đại học Washington (Mỹ) phát hiện những người thường xuyên dùng màn hình vào ban đêm có tỷ lệ ngủ kém cao hơn khoảng 33% so với nhóm hạn chế tiếp xúc màn hình trước khi ngủ.

Các chuyên gia khuyên gì để ngủ ngon hơn?

Theo các nhà nghiên cứu, một trong những cách đơn giản nhất để cải thiện giấc ngủ là hạn chế sử dụng điện thoại ít nhất 30 phút trước khi đi ngủ.

Ngoài ra, việc để điện thoại ở phòng khác hoặc tránh tiếp xúc liên tục với mạng xã hội vào ban đêm cũng có thể giúp não bộ thư giãn tốt hơn.

Các nhà khoa học tại Đại học Southern Mississippi (Mỹ) cho biết tiếp xúc với ánh sáng mạnh vào ban ngày, đặc biệt là ánh nắng buổi sáng, có thể giúp cơ thể điều chỉnh nhịp sinh học tự nhiên hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, một nghiên cứu từ Đại học Texas (Mỹ) cho rằng tắm nước ấm trước khi ngủ cũng có thể hỗ trợ cơ thể dễ đi vào giấc ngủ hơn. Khi nhiệt độ cơ thể tăng nhẹ rồi giảm xuống, não bộ sẽ nhận tín hiệu rằng đã đến lúc nghỉ ngơi.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng chìa khóa để ngủ ngon không nằm ở việc “loại bỏ hoàn toàn ánh sáng xanh”, mà là xây dựng thói quen sử dụng thiết bị điện tử hợp lý và duy trì nhịp sinh hoạt ổn định mỗi ngày.

Phan Văn Hòa